Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Божидар Петранович (18 ақпан 1809 - 12 қыркүйек 1874) - серб жазушысы, ғалымы, журналисі, серб әдебиетінің жетекші тарихшыларының бірі және әлемдік әдебиеттің ерекше қолдаушысы. Кейбір басылымдарда ол Теодор (серб Božidar-ның грек нұсқасы) Петранович деп аталады. Ол Сербияның алғашқы библиографтарының бірі болып саналады.
Božidar Petranović (18 February 1809 – 12 September 1874) was a Serbian author, scholar, journalist, and one of the leading historians of Serbian literature and a distinctive proponent of world literature. He is also mentioned as Theodor (Greek version of Serbian Božidar) Petranović in some publications. He is regarded as one of the early Serbian bibliographers.
Өмірбаян
Далмациядағы Шибеник қаласында туған Божидар Петранович жаңадан салынған Карловци митрополиясының Карловци гимназиясында білім алған алғашқы далмациялық сербтердің бірі болды. Ол Грацта Людевит Гажмен бірге білім алған. Божидар Петранович "Сербская далматинская газета" (Srbsko dalmatinski magazin) деп аталатын Задардағы алғашқы серб академиялық және ғылыми газетінің негізін қалаушы және баспашысы болды. 1838 жылы Петранович Далмация Корольдігінің халқының көпшілігі "серб аты" және "нағыз серб диалектісімен" сөйлейтінін мәлімдеді. Кейіннен ол Дубровниктің шығыс православиелік діни қызметкері Георгие Николаевичті "Магазин" журналының редакторы етіп алды, ал екеуі Людевит Гадж Вук Караджичтің тілдік реформаларын жариялады. Сондай-ақ, ол авторлар Николо Томмасео, Франческо Далл'Онгаро, журналист Пацифико Валусси (1813-1893), Иван Август Казначич (1817-1883), Медо Пучич және Стипан Ивичевич (1801-1871) жазушыларымен хат алмасты. 1848-1849 жылдар аралығында Петранович жақсы экономикалық болашақты қамтамасыз ету үшін Далмацияны теңіз мен ішкі жердің арасындағы сауда ошағына ауыстыру қажет деп мәлімдеді. Осы мақсатта Петранович Стипан Ивичевич пен Зора далматинская редакторы Анте Кузманичпен бірге далматин босниялық газетін құруға тырысты. Ивичевич сондай-ақ Габсбургтер билігін Далмациямен Мостар, Сараево және Белградты тікелей байланыстыратын темір жол желісін құруға көндіруге тырысты. Сондай-ақ, 1838 жылы ол Дубровниктің әдеби дәстүрін Сербия үшін талап етті, өйткені Дубровниктің (ежелгі Рагуза деп те аталады) авторлары "серб тілінде, бірақ латын әріптерімен жазды". (Кроаттар, әсіресе католик дінбасылары қарама-қарсы пікірде болды, сондықтан да дау осы күнге дейін жалғасуда). Осыған ұқсас теорияларды 20-ғасырдың басында Васо Глушак (18791955) және қазіргі заманғы тарихшы Драголюб Драгожлович өзінің 1987 жылғы кітабында ұсынған. Любомир Недич, Светозар Маркович, Богдан Попович, Павле Попович, Йован Скерлич, Слободан Йованович және Бранко Лазаревич оның ерекше көңіл күйіне бөленді. Петранович 1874 жылы 12 қыркүйекте Венецияда қайтыс болды.
Born in Šibenik, Dalmatia, Božidar Petranović was one of the first Dalmatian Serbs to be educated in the newly constructed Metropolitanate of Karlovci's Gymnasium of Karlovci. He was also educated in Graz together with Ljudevit Gaj. Božidar Petranović was the founder and publisher of the first Serb academic and scientific paper in Zadar, entitled the "Serbian Dalmatian Magazine" (Srbsko dalmatinski magazin). In 1838, Petranović claimed that the greater part of the population of the Kingdom of Dalmatia was "of Serb name" and spoke "true Serbian dialect". He later hired the Dubrovnik Eastern Orthodox priest Georgije Nikolajević as an editor of Magazin, and the two promulgated Ljudevit Gaj Vuk Karadžić's language reforms. He also corresponded with authors Niccolò Tommaseo, Francesco Dall'Ongaro, journalist Pacifico Valussi (1813 1893), Ivan August Kaznačić (1817–1883), Medo Pucić, and Stipan Ivičević (1801–1871). Throughout 1848 1849, Petranović argued that to secure a better economic future it was necessary to transfer Dalmatia into a commercial haven between sea and hinterland, between the Mediterranean and Balkan trade by lifting maritime custom taxes. In this pursuit, Petranović, along with Stipan Ivičević and Zora dalmatinska editor Ante Kuzmanić, tried to found a Dalmatian Bosnian newspaper. Ivičević also sought to convince Habsburg authorities to set up a railroad line that connected Dalmatia directly to Mostar, Sarajevo, and Belgrade. Also, in 1838, he claimed Dubrovnik's literary tradition for Serbia since Dubrovnik's (also known as Ragusa of old) authors "wrote in Serbian, but with Latin letters." (Croats particularly members of the Catholic clergy were of the opposite opinion and so the dispute continues to this day). Similar theories were proposed by Vaso Glušac (1879–1955) at the beginning of the 20th century, and contemporary historian Dragoljub Dragojlović in his 1987 book. Ljubomir Nedić, Svetozar Marković, Bogdan Popović, Pavle Popović, Jovan Skerlić, Slobodan Jovanović and Branko Lazarević all took a particular liking to him. Petranović died in Venice on 12 September 1874.