Макрин: Рим императоры және тағдыры

Кіріспе

Рим императоры 217 жылдан 218 жылға дейін, рим императоры Макрин.

Маркус Опеллиус Макрин (/m//ə/'/k//r//aɪ//n//ə//s/, məCRYnəs; шамамен 165 – 218 маусым) 217 жылдың сәуірінен 218 жылдың маусым айына дейін рим императоры болды, жас ұлы Диадуменианмен бірге билік жүргізді. Ол атты әскер тобының мүшесі ретінде сенаторлық әулеттен шықпаған және өмірінің барысында Римге ешқашан бармаған алғашқы император атанды. Императорлық таққа отырғанға дейін Макрин император Каракалланың преториандық префекті қызметін атқарып, Римнің азаматтық істерін басқарды. Кейіннен ол Каракаллаға қарсы қастандық жасап, өзінің өмірін сақтау үшін оны өлтірді, содан кейін император болды. Макрин 217 жылдың 11 сәуірінде шығыс провинцияларында рим императоры деп жарияланды және Сенат оны осы лауазымда растады. Алайда, билік еткен кезеңінде Римге оралу мүмкіндігіне ие болмады. Оның ізашарының саясаты Римнің қазынасын тоздырып, империя Парфия, Армения және Дакия сияқты бірнеше мемлекетпен соғыста болды. Император ретінде Макрин Римге экономикалық және дипломатиялық тұрақтылық әкелу мақсатында реформалар жасауға тырысты. Макриннің дипломатиялық әрекеттері әрбір мемлекетпен бейбіт келісімге келгенімен, қосымша қаржылық шығындар мен одан кейінгі салық реформалары рим әскерінде наразылық тудырды. Каракалланың әпкесі Юлия Маэса осы жағдайды пайдаланып, өзінің он төрт жасар немересі Элагабалдың император болып танылуын қадағалап, бүлік ұйымдастырды. 218 жылдың 8 маусымында Антиохия шайқасында Макрин жеңіліске ұшырады, ал Элагабал рим легиондарының қолдауымен өзін император деп жариялады. Макрин шайқас алаңынан қашып, Римге жетуге тырысты, бірақ Халкидон қаласында қолға түсіріліп, кейін Каппадокияда өлім жазасына кесілді. Ол өз ұлын Парфияның Артабан IV-нің қамқорлығына тапсырды, бірақ Диадумениан да мақсатына жетпей тұтқындалып, өмірден айырылды. Макриннің өлімінен кейін Сенат оны және оның ұлын Римнің жауы деп жариялады, олардың есімдері тарихтан өшіріліп, бейнелері жойылды. Мұндай тарихи жоюды білдіретін сөз – damnatio memoriae, яғни «жадты құрту».

Marcus Opellius Macrinus (/m//ə/'/k//r//aɪ//n//ə//s/, məCRYnəs; c. no – c. 165 – June 218) was Roman emperor from April 217 to June 218, reigning jointly with his young son Diadumenianus. As a member of the equestrian class, he became the first emperor who did not hail from the senatorial class and also the first emperor who never visited Rome during his reign. Before becoming emperor, Macrinus served under Emperor Caracalla as a praetorian prefect and dealt with Rome's civil affairs. He later conspired against Caracalla and had him murdered in a bid to protect his own life, succeeding him as emperor. Macrinus was proclaimed emperor of Rome by 11 April 217 while in the eastern provinces of the empire and was subsequently confirmed as such by the Senate; however, for the duration of his reign, he never had the opportunity to return to Rome. His predecessor's policies had left Rome's coffers empty and the empire at war with several kingdoms, including Parthia, Armenia and Dacia. As emperor, Macrinus first attempted to enact reform to bring economic and diplomatic stability to Rome. While Macrinus' diplomatic actions brought about peace with each of the individual kingdoms, the additional monetary costs and subsequent fiscal reforms generated unrest in the Roman military. Caracalla's aunt Julia Maesa took advantage of the unrest and instigated a rebellion to have her fourteen year old grandson, Elagabalus, recognized as emperor. Macrinus was overthrown at the Battle of Antioch on 8 June 218 and Elagabalus proclaimed himself emperor with support from the rebelling Roman legions. Macrinus fled the battlefield and tried to reach Rome, but was captured in Chalcedon and later executed in Cappadocia. He sent his son to the care of Artabanus IV of Parthia, but Diadumenian was also captured before he could reach his destination and executed. After Macrinus' death, the Senate declared him and his son enemies of Rome and had their names struck from the records and their images destroyed; the phrase for such a drastic social/historical erasure came to be damnatio memoriae: damnation (of the) memory (of someone).

Түпнұсқасы мен мансабы

Макринус Римнің Мавритания Цезаренцис провинциясындағы Кесарияда (қазіргі Чершель, Алжир) бербер текті атты әскер отбасында дүниеге келді. Дэвид Поттердің сөзіне сүйенсек, оның отбасы аймақтың бербер тайпаларынан шыққан және оның тесілген құлағы бербер мұрасының белгісі болған. Ол Римнің саяси элитасына жоталауға мүмкіндік беретін білім алды. Ұзақ жылдар бойы ол шебер заңгер ретінде танылды; ал император Септимий Севердің тұсында маңызды бюрократқа айналды. Северийдің ізбасары Каракалла кейінірек оны Преториан гвардиясының префекті етіп тағайындады. Макринус император Каракаллага сенімді болған шығар, бірақ оның орнынан түсіріліп, императорлық таққа отыратыны туралы болжам айтылғанда жағдай өзгерген болуы мүмкін. Өзінің қауіпсіздігі үшін қорқып, Макринус Каракаллага сот үкімі оқылар алдында өлтіруге шешім қабылдады. 217 жылдың көктемінде Каракалла Парфян империясына қарсы жорыққа дайындалып, шығыс провинцияларында болды. Макринус оның штатында, сондай-ақ Преториан гвардиясының басқа да мүшелерімен бірге қызмет етті. Сәуір айында Каракалла Каррха шайқасы болған жерге жақын Луна храмына сапарлады және оны жеке күзетшілері, оның ішінде Макринус та сүйемелдеді. 8 сәуірде храмға жол тартқанда, Каракалла Макринустың өлтіру үшін жалдаған сарбазы – Юстин Мартиалис қолынан пышақталды. Кейін Мартиалисті Каракаллага адал адамдардың бірі өлтірді. Екі-үш күн бойы Рим императорсыз қалды. 11 сәуірде Макринус өзін император деп жариялады және Сенаттың келісімін күтпей, барлық императорлық құқықтар мен билікке ие болды. Әскер оның император болуын қолдады, ал алыс жатқан Сенаттың араласуға күші жетпеді. Макринус Римге император ретінде оралмады және өзінің билік ету кезеңінің соңына дейін Антиохияда тұрды. Макринус сенаторлық емес, атты әскер тегінен шыққан алғашқы император және сонымен қатар Мавританиядан шыққан алғашқы император болды. Диадумен таққа отырған кезде оның жасы сегіз болған.

Macrinus was born in Caesarea (modern Cherchell, Algeria) in the Roman province of Mauretania Caesariensis to an equestrian family of Berber origins. According to David Potter, his family traced its origins to the Berber tribes of the region and his pierced ear was an indication of his Berber heritage. He received an education which allowed him to ascend to the Roman political class. Over the years, he earned a reputation as a skilled lawyer; and, under Emperor Septimius Severus, he became an important bureaucrat. Severus' successor Caracalla later appointed him a prefect of the Praetorian Guard. While Macrinus probably enjoyed the trust of Emperor Caracalla, this may have changed when, according to tradition, it was prophesied that he would depose and succeed the emperor. Macrinus, fearing for his safety, resolved to have Caracalla murdered before he was condemned. In the spring of 217, Caracalla was in the eastern provinces preparing a campaign against the Parthian Empire. Macrinus was among his staff, as were other members of the Praetorian Guard. In April, Caracalla went to visit a temple of Luna near the site of the battle of Carrhae and was accompanied only by his personal guard, which included Macrinus. On 8 April, while travelling to the temple, Caracalla was stabbed to death by Justin Martialis, a soldier whom Macrinus had recruited to commit the murder. In the aftermath, Martialis was killed by one of Caracalla's men. For two or three days, Rome remained without an emperor. On 11 April, Macrinus proclaimed himself emperor and assumed all of the imperial titles and powers, without waiting for the Senate. The army backed his claim as emperor and the Senate, so far away, was powerless to intervene. Macrinus never returned to Rome as emperor and remained based in Antioch for the duration of his reign. Macrinus was the first emperor to hail from the equestrian class, rather than the senatorial, and also the first emperor of Mauretanian descent. At the time of Diadumenian's accession he was eight years old.

Билік

Ат спортымен айналысқанына қарамастан, Макринус Сенатта екі себеппен қабылданды: Каракалланы жойғаны және әскердің адалдығын қамтамасыз еткені үшін. Сенаторларды Макринус тұқымының Мавританиялық екені қызықтырмады, оның ат спортымен айналысқан әлеуметтік тегіне көңіл бөлді және император ретіндегі әрекеттерін қатаң бақылады. Оған деген пікірлері жоғары лауазымдарға өзіне ұқсас қарапайым тектен шыққан адамдарды тағайындауынан төмендеді. Макринус сенатор болмағандықтан және дәстүрлі жолмен емес, күшпен император болғандықтан, оған күдікпен қарады. Макринус билікке келген кезде алдыңғысы қалдырған бірнеше мәселені шешуге тиіс болды. Каракалла дипломатияға емес, соғысқа бейім болғандықтан, Макринусқа көптеген дауларды шешуге тура келді. Сонымен қатар, Каракалла Римнің кірісін ысыраптап жіберді. Ақшаның көп бөлігі әскерге жұмсалды, ол олардың жалақысын жылына 2000 сестерциядан 3000 сестерцияға дейін арттырды. Қаржылық шығындардың өсуі Каракалланы қалған кіріс көздерін толықтай жұмсауға мәжбүр етті. Бұл тапшылық Римді қиын қаржылық жағдайға түсірді, оны Макринус шешуге тиіс болды. Бастапқыда Макринусқа Риммен Каракалла тұсында соғысқан парфтар қауіп төндірді. 217 жылы Нисибис түбіндегі шешілмейтін шайқастан кейін Макринус парфтармен бейбіт келісімге келді. Парфтармен бейбітшілік орнату үшін Макринус парфтардың билеушісі Артабан IV-ке үлкен өтемақы төлеуге мәжбүр болды. Римге Дакия мен Армения да қауіп төндіріп отырғандықтан, Парфиямен келісімге келу Рим үшін тиімді болды. Содан кейін Макринус Арменияға назар аударды. 216 жылы Каракалла Арменияның Хосров I-ін және оның отбасын түрмеге қамады, өйткені Хосров өзі мен ұлдары арасындағы мәселелерді талқылау үшін конференцияға келіскен. Бірақ Каракалла Арменияны басқару үшін жаңа римдік губернаторды тағайындады. Бұл армян халқының ашуын тудырды және олар Римге қарсы көтерілді. Макринус Хосровтың ұлы және мұрагері Тиридат II-ге патшалық тажын және олжасын қайтарып, анасын түрмеден босатып, Арменияны Римнің қарастырылатын мемлекеті ретінде қайта орнату арқылы бейбіт келісімге келді. Макринус дактармен келісімге келді, олардың кепілдерін босатып, бірақ бұл жұмыстың өзі емес, Марций Агриппа атқарғаны мүмкін. Сыртқы саясатта Макринус дауларды дипломатиялық жолмен шешуге және әскери қақтығыстарға түсуден қашуға бейімділік танытты, бірақ бұл оның жеке қалауынан гөрі ресурстар мен адам күшінің жетіспеуіне байланысты болуы мүмкін. Макринус Каракалланың қаржылық саясатын өзгертіп, Септимий Севердің саясатына жақындады. Мұндай өзгерістердің бірі рим легионерлерінің жалақысына қатысты болды. Каракалла тұсында әскери қызметке алынған сарбаздардың жалақысы тым жоғары болды, Макринус оларды төмендетуге батыл болмады, өйткені бүлік шығуы мүмкін еді. Сондықтан Макринус жалдамалы сарбаздардың жоғары жалақысын сақтап, жаңадан келгендердің жалақысын Севердің белгілеген деңгейге дейін төмендетті. Макринус рим валютасын қайта бағалап, динарийдің күміс тазалығын және салмағын Каракалла билігінің соңындағы 50,78 пайыз бен 1,66 граммнан 217 жылдың күзінен бастап билігінің соңына дейін 57,85 пайыз бен 1,82 граммға дейін арттырды, осылайша 197-209 жылдар аралығындағы Севердің қаржылық саясатын қайталады. Макринус бұл саясаттар арқылы Римді Север билігінде болған экономикалық тұрақтылыққа қайтаруды көздеді, бірақ бұл белгілі бір құрбандылықтарды талап етті. Әскерилер болмаса, Макринус жүзеге асырған салықтық өзгерістерді қолдауға болар еді. Осы кезде әскери күштердің күші тым зор болды және ол реформаларды енгізу арқылы жаңадан қабылданғандардың жалақысын төмендетуді өздерінің артықшылықтары мен жалақысының азаюының белгісі деп қараған ардагер сарбаздарды ашуландырды. Бұл Макринусты император деп жариялаған легиондар арасында оның танымалдылығын айтарлықтай төмендетті. Каракалланың анасы Юлия Домна Макринус император болған кезде біраз уақытқа дейін тыныштықта қалды. Бірақ Макринус оның өзіне қарсы сөз байласып жатқанын білгеннен кейін, оны Антиохияға жіберіп, үй қамауына алды. Осы кезде Юлия Домна сүт қатерлі ісігінің соңғы сатысында ауырып, Антиохияда аштықтан қайтыс болды.

Despite his equestrian background, Macrinus was accepted by the Senate for two reasons: for the removal of Caracalla, and for having received the loyalty of the army. The senators were less concerned by Macrinus' Mauretanian ancestry than by his equestrian social background and scrutinized his actions as emperor. Their opinion of him was reduced by his decisions to appoint to high offices men who were of similarly undistinguished background. Macrinus, not being a senator and having become emperor through force rather than through traditional means, was looked down upon. Macrinus had several issues that he needed to deal with at the time of his accession, which had been left behind by his predecessor. As Caracalla had a tendency towards military belligerence, rather than diplomacy, this left several conflicts for Macrinus to resolve. Additionally, Caracalla had been a profligate spender of Rome's income. Most of the money was spent on the army; he had greatly increased their pay from 2,000 sesterces to 3,000 sesterces per year. The increased expenditures forced Caracalla to strip bare whatever sources of income he had to supply the difference. This shortfall left Rome in a dire fiscal situation that Macrinus needed to address. Macrinus was at first occupied by the threat of the Parthians, with whom Rome had been at war since the reign of Caracalla. Macrinus settled a peace deal with the Parthians after fighting an indecisive battle at Nisibis in 217. In return for peace, Macrinus was forced to pay a large indemnity to the Parthian ruler Artabanus IV. Rome was at the time also under threat from Dacia and Armenia, so any deal with Parthia would likely have been beneficial to Rome. Next, Macrinus turned his attention to Armenia. In 216, Caracalla had imprisoned Khosrov I of Armenia and his family after Khosrov had agreed to meet with Caracalla at a conference to discuss some issue between himself and his sons. Caracalla instead installed a new Roman governor to rule over Armenia. These actions angered the Armenian people and they soon rebelled against Rome. Macrinus settled a peace treaty with them by returning the crown and loot to Khosrov's son and successor Tiridates II and releasing his mother from prison, and by restoring Armenia to its status as a client kingdom of Rome. Macrinus made peace with the Dacians by releasing hostages, though this was likely not handled by himself but by Marcius Agrippa. In matters of foreign policy, Macrinus showed a tendency towards settling disputes through diplomacy and a reluctance to engage in military conflict, though this may have been due more to the lack of resources and manpower than to his own personal preference. Macrinus began to overturn Caracalla's fiscal policies and moved closer towards those that had been set forth by Septimius Severus. One such policy change involved the pay of Roman legionaries. The soldiers that were already enlisted during Caracalla's reign enjoyed exorbitant payments which were impossible for Macrinus to reduce without risking a potential rebellion. Instead, Macrinus allowed the enlisted soldiers to retain their higher payments, but he reduced the pay of new recruits to the level which had been set by Severus. Macrinus revalued the Roman currency, increasing the silver purity and weight of the denarius from 50.78 percent and 1.66 grams at the end of Caracalla's reign to 57.85 percent and 1.82 grams from Autumn 217 to the end of his reign, so that it mirrored Severus' fiscal policy for the period 197 to 209. Macrinus' goal with these policies might have been to return Rome to the relative economic stability that had been enjoyed under Severus' reign, though it came with a cost. The fiscal changes that Macrinus enacted might have been tenable had it not been for the military. By this time, the strength of the military was too great and by enacting his reforms he angered the veteran soldiers, who viewed his actions in reducing the pay of new recruits as a foreshadowing of eventual reductions in their own privileges and pay. This significantly reduced Macrinus' popularity with the legions that had declared him emperor. Caracalla's mother Julia Domna was initially left in peace when Macrinus became emperor. This changed when Macrinus discovered that she was conspiring against him and had her placed under house arrest in Antioch. By this time Julia Domna was suffering from a presumed advanced stage of breast cancer and she soon died in Antioch after starving herself.

Төмендеу

Джулия Маэса жиырма жыл бойы жинаған зор байлығымен туған қаласы Эмесаға қайтып келді. Ол өзінің балалары – Юлия Соаемияс пен Юлия Мамеа, сондай-ақ Елагабалдың ішінде болған немерелерін де өзімен бірге Эмесаға алып барды. 14 жастағы Елагабал Эмесадағы финикиялық күн құдайы Элагабалдың (немесе Эль Габалдың) бас жұмасы болды. Жақын орналасқан Рафанея лагеріндегі III Галлия легионының сарбаздары жиі Эмесаға келіп, Елагабалдың діни рәсімдерін орындауын тамашалайтын. Джулия Маэса осы мүмкіндікті пайдаланып, сарбаздарға Елагабалдың іс жүзінде Каракалланның заңсыз ұлы екенін ұсынды. Макрин Римге қашты; ол Халкидонға дейін жеткенше танылып, тұтқындалды. Оның ұлы және бірге билеген император Диадумениан Парфиялық Артабан IV-нің қамқорлығына жіберілді, бірақ Зейгумадан өте жатқанда тұтқындалып, 218 жылдың маусым айында өлтірілді.