Кіріспе
S Bahn станциясы Oranienburger Straße - Берлиннің орталық бөлігіндегі көше. Ол Шпре өзенінің солтүстігіндегі Митте ауданында орналасқан және оңтүстік-шығыста Фридрихштрасседен Хакешер Марктқа дейін созылады. Көше көптеген мейрамханалар мен барлар бар түнгі өмірі үшін туристер мен берлиндiктер арасында танымал. Бұрын бұл көшеде Берлиндегі яһуди өмірінің орталығы болған жаңа синагога орналасқан. Тағы бір туристік көрнекі орын - Kunsthaus Tacheles, альтернативті өнер орталығы және түнгі клуб. Халықты жойғаннан кейін, оның негізінен орта таптық еврей халқы өлтірілгеннен кейін, сол кездегі тасталған Ораниенбург Штрассе анархистер мен жас суретшілер арасында танымал болды және Германияда заңды болып табылатын көше жезөкшелігімен де танымал болды. Сонымен қатар, Берлинде "Ораниенбургтер көшесі" деп аталатын екі танымал емес көше бар, Рейникендорф пен Лихтенраде. Атауы жақын маңдағы Ораниенбург қаласынан алынған.
Oranienburger Straße is a street in central Berlin. It is located in the borough of Mitte, north of the River Spree, and runs south east from Friedrichstraße to Hackescher Markt. The street is popular with tourists and Berliners for its nightlife with numerous restaurants and bars. Formerly a centre of Jewish life in Berlin, the street contains the restored New Synagogue. Another tourist landmark was the Kunsthaus Tacheles, an alternative art center and night club. After it was depopulated of its people, its largely middle class Jewish population having been murdered, a then abandoned Oranienburger Straße became popular with anarchists, young artists and was also known for its street prostitution, which is legal in Germany. There are also two lesser known streets named "Oranienburger Straße" in Berlin, in Reinickendorf and in Lichtenrade. The name is derived from the nearby town of Oranienburg.
Тарих
XIX ғасырдың басында бұл Берлиннің басты еврей ауданы болды. Бұл жерде бұрынғы еврей тұрғындарына арналған бірқатар ескерткіштер бар, соның ішінде бұрынғы еврей мектептері, жетімдер үйлері, қарттар үйлері мен зираттар. Нацистік режим кезінде бұл мекемелердің барлығы жабылды, ал аймақтың еврей тұрғындарының басым көпшілігі Польшаның басып алған жерінде өлімге лагерлерге айдалды.
Жаңа синагога
Ораниенбург көшесіне ең көрнекті ғимарат - Жаңа синагога (Neue Synagoge), ол 1866 жылы ашылған кезде Берлиндегі ең үлкен синагога болды. 1938 жылы Кристалл түнінде жергілікті полиция қызметкері Отто Беллгардт, кейіннен оның бастығы Вильгельм Круцфельд жасырып қойған әрекеттері арқылы синагога нацистердің жойылтуынан құтқарылды. Ол 1943 жылы одақтастардың бомбалауымен көп бөлігін қиратып, 1958 жылы Германия Демократиялық Республикасының билігі қиратып тастады. Синагоганың қалпына келтірілген алдыңғы бөлімі 1995 жылы қайта ашылды.
Сент-Джордж ағылшын шіркеуі
Георгтың ағылшын шіркеуі 1885 жылы Пруссияның және Германия империясының ханшайымы Викторияның қамқорлығымен тұрғызылды. Берлинде кем дегенде 1830 жылдан бері англикандық ғибадат болды, ал 1855 жылдан бастап англикандық қауым Монбижу сарайындағы қақпа үйін ағылшын шіркеуі ретінде қолданды. 1883 жылы мұрагерлік принц Фредерик Уильям мен Виктория Монбижоу сарайының саябағының жерін Монбижоустрасе мен Домкандидатенстифтке жақын жерге тапсырды. Олар Берлиндегі яһудилер арасынан көптеген адам ағылшын қауымына тартылған. Нацистердің яһудилер мен яһудилік христиандарды қудалауы барған сайын төзімсіздей түскенде, еврей христиандарының Израильге куәлігі 1938 жылдың 7 желтоқсанында Ораниенбургтер көшесіндегі 20/21 үй-жайын Генрих Грубердің көмек ұйымына, Бюро Груберге тапсырды. Бюро Грюбер өзінің күш-жігерінде епископ Джордж Беллмен ынтымақтасты, ол өзінің қайын қарындасы Лора Ливингстонды Германия босқындарына арналған Халықаралық шіркеудің көмек комиссиясының Берлин кеңсесін басқаруға ие болды. Ораниенбургер-страссе 20/21 жаңа ғимаратындағы тақташа осы бірлескен ағылшын және конфессиялық күш-жігерді еске алады. Георгий шіркеуі Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда жабылды және 1943 және 1944 жылдары одақтастардың бомбалауынан зардап шекті. Аңыз бойынша, кейде екі баланың рухтарының көшеге ұшып, 41-Ораниенбург көшесіне жақын жерде (бардың батысында) жоғалып кетуін көруге болады. Балалардың кім екені белгісіз, сондай-ақ олар пайда болған уақыт кезеңі (көріністер кішкентай, түсініксіз және көлеңкелі, әдетте бір адамның көзінің бұрышынан ғана көрінеді), бірақ аңыз бойынша бала рухтары ақшаға ауыстырып, кішкентай жақсылық жасайды. Бұл рәсімде Ораниенбургер-штрассе 41 қасындағы ескі қабырғаның құлап жатқан растворына бір теңге салып, бір тілек тілеу керек. Егер тілек кішігірім болса (мысалы, екі арбақ бала жасай алатын болса) және өзімшіл болмаса, онда ол орындалады деп есептеледі. Бұл аңыздың қашан басталғаны белгісіз, бірақ ол 1990 жылдардың басында Шығыс Берлиннің бұрынғы тұрғындары арасында белгілі болған. Қабырғаны тексергенде, құлап бара жатқан раствордың ішіне шынымен де көптеген тыйын (және басқа да шағын монеталар) қойылғанын көреміз. ГДР кезінде танымал болған әңгіменің кейбір нұсқаларында арбалы балалар тәттіге алмасу үшін тілектерін орындайды.