Кіріспе

Үндістандық пакистандық ислам ғалымы (1903-1985) Ғұлам Ахмад Парвез (1903-1985) Үндістан мен Пәкістанда Құранның танымал мұғалімі болды. Ол Құран тақырыптарын логикалық тәсілмен түсіндіре отырып, қалыптасқан сүнни ілімін сынға алды. Білімді халық Парвезді жоғары бағалады, оның бүкіл қызметінде консервативті ислам ғалымдарының көптеген сын-пікірлеріне қарамастан. Надим Ф. Парачаның айтуынша, "Ислам: Дінге қарсы күрес" атты еңбегі Пәкістан тарихындағы ең маңызды еңбектердің бірі ретінде танылған.

Ерте және жеке өмір

Парвез 1903 жылы 9 шілдеде Британдық Үндістанның Пенджаб штатындағы Батала қаласында дүниеге келген. 1947 жылы Пакистанға көшіп келеді. Ол исламның қасиетті кітабы мен басқа да діни мәтіндерді зерттеді. 1934 жылы Пенджаб университетінен магистратураны алды. Оның қазіргі заманғы ғылымға негізделген идеялары адамдарға исламды жақсырақ түсінуге көмектесті. Мұхаммед Әли Джиннаны оған Мұхаммед Иқбал таныстырды. Ол "Толлу и Ислам" журналының редакторы болып тағайындалды. Ол 81 жасында қайтыс болды. Парвез Құраннан алған түсініктері капиталистік және марксистік саяси идеологияларға мүлдем қарама-қайшы екенін айтты. Пәкістан құрылғанға дейін Парвезді Мұхаммед Әли Джинна Оңтүстік Азиядағы мұсылмандар үшін бөлек отанының қажеттілігін таныстыруға көмектесу үшін жалдаған болатын. Ол ислам идеалдарын ұстануда үкіметтің құрылымының маңыздылығын атап өтті. Исламның Құранда келтірілген қағидалары, адамдардың өздерінің емес, Құдайдың бұйрықтарын орындайтын ұлтта тұруы керектігін талап етеді.

Идеялар мен ұсыныстар

Бұл құқық әрқашан биліктің кез келген түрінен бұрын келсе де, Парвез жеке адамның бостандығына сенді. Парвез құлдыққа қарсылық білдіріп, Құранға сәйкес оның заңды негіздемесі жоқ деп мәлімдеді. Оның айтуынша, ислам дінінің ақиқаттылығына, дұрыстығына және діннің идеясына қарсы шығады. Парвез Құранның жиі қорқынышты оқиғалармен, аспандық заттармен және джинндермен байланысты үзінділерінде қамтылған болжамдарды растайтын дәлелдерді бағалады, ол бәрін табиғаттан тыс нәрселерге шақыруды көздемей, объективті түрде өлшеді. Парвез сонымен қатар исламдық социализмді қабылдауға итермеледі, бұл саяси философия қоғамды ислам идеалдарына сәйкес қайта ұйымдастыруға тырысады. Ол социализмді Құранда айтылғандай, меншік, әділдік және байлықты бөлу қағидаларын сақтаудың ең тиімді құралы деп түсіндірді. Сонымен қатар, ол Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) капиталистер мен Византия мен Парсы билігінің жемқорлық бюрократиясының Курайш саудагерлерін пайдаланғанын тоқтатқысы келген пайғамбар екенін айтты, бірақ Курайш саудагерлерінің сол кездегі екі жоғарғы биліктің саудагерлерімен байланысы аз болды. Ол экономикалық дамуды жақсарту үшін ғылыми және ауыл шаруашылығы реформаларын жүзеге асыруды ұсынды. Парвез кейбір хадистерді қабылдамағаны үшін Надим Ф. Парача оны "құраншы" деп атаған. Бір хадисті қабылдамау - сүннетті қабылдамау деген сөз. Сонымен қатар, Парача Парвез намазды урду тілінде оқып беруді мақұлдағанын айтты.