Кіріспе

Ла-Маддалена (галлур тілінде: Мадалена немесе Ла Мадалена) – Италияның Сардиния аймағындағы Сассари провинциясында орналасқан Маддалена архипелагы аралдарындағы қала және коммуна. Ол «Италияның ең әдемі елді мекендері» (I Borghi più belli d'Italia) тізіміне кіреді. Басты қала, сол атаумен, сол аралда орналасқан.

Коммуна

Ла-Маддалена коммунасы Ла-Маддалена архипелагының барлық аумағын қамтиды, оның ішінде Барреттини, Барреттинелли, Бише, Буделли, Камизи, Капуччини, Капрера, Чиеза, Коломбо, Корчелли, Делле-Бокше, Итальян, Ле Камере, Нибани, Маддалена, Моначи, Морторио, Пекора, Пиана, Порко, Порро, Преса, Раццоли, Санта-Мария, Санто-Стефано, Соффи, Спарги және Спарджотто аралдары кіреді.

Қала

Ла Маддалена – Маддалена архипелагының ең ірі қаласы, Сардинияның солтүстік-шығыс жағалауынан жақын орналасқан және Бонифацио бұғазында, Сардиния мен Корсика арасында жатыр. Жаяу өтетін адамдардың қозғалысының орталығы Пьяцца Умберто I (бұрын Пьяцца Командо деп аталған) алаңының маңында. Қаланың ескі тұрғындары әлі де бұл алаңды бастапқы атымен атап келеді. Санто-Стефано аралына қарайтын (Banchina Commerciale I) порты мен Пьяцца Умберто I-ді қалалық әкімдікпен байланыстыратын Гарибальди көшесі де осы алаңға жақын орналасқан. Гарибальди көшесінің бойында сауда дүкендері, мейрамханалар мен барлар орналасқан. Ла Маддалена қазір көбінесе туризмнен кіріс табады. Ла Маддаленаға барудың жалғыз жолы – қайықпен, Сардиниядағы жақын орналасқан Палау қаласынан жүретін автопаромдар арқылы. Ла Маддаленаның жергілікті тұрғындары сардо-корсика диалектісінде – маддаленинода сөйлейді.

Арал

Маддалена аралында бірнеше жағажай бар, оның ішінде Басса-Тринита және Спалматоре. Ол жартасты гранитті жер бедерімен және ежелгі бекіністермен ерекшеленеді. Бұл арал, итальяндық революционер Джузеппе Гарибальдинің соңғы тұрағы ретінде танымал Капрера аралымен дамба арқылы жалғасқан.

Тарих

Ла Маддалена көптеген атауларға ие болды: римдіктер оны Ильва, Фусса және Бучина деп атады, ал орта ғасырларда арал "Бичинара" деп аталды, содан кейін XVI ғасырда Санта-Мария-Магдалена деп аталды. Осыдан кейін ол Ла-Мадалена деп аталды. Археологиялық деректерге сәйкес, Маддалена архипелагы тарихқа дейінгі дәуірде де мекенделген, бірақ оның жазба тарихы Рим империясымен басталады. Батыс Рим империясы құлағаннан кейін аралдар 12 ғасырға дейін толығымен тасталып кетті, содан кейін бенедиктин монахтары оларды таңдап, онда шағын қауымдастар құрды. 12 ғасырда аралдар Пиза және Генуя республикалары арасындағы дау нысаны болды. 1584 жылы Османлы шапқыншылығының бірі аралдардағы барлық монастырларды қиратты. 17 ғасырда малшылар қыста малдарымен аралдарға келе бастады. Бонифацио бұғазындағы орналасқандығы, одан көптеген теңіз жолдары өтетіндігі архипелагты стратегиялық маңызды әскери орынға айналдырды. 1767 жылы Савойялық Пьемонт әулеті оны басып алды. Осы кезде қазіргі Ла-Маддалена қаласының ядросы қалыптасты. 1793 жылы Наполеон Бонапарт қатысқан француз экспедициясы аралды басып алуға тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды. Бұл Наполеон Бонапарттың алғашқы әскери тәжірибесі болды. Наполеон соғыстары кезінде адмирал Хорацио Нельсон французға қарсы әрекеттерінде өзінің флоты үшін Ла Маддалена архипелагын база ретінде пайдаланды. 1887 жылы мұнда итальяндық Regia Marina (Royal Navy) базасы құрылды. 1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бенито Муссолини қысқа мерзімге мұнда тұтқынға алынды: оның тұтқындалуы 7 тамыздан 27 тамызға дейін Вилла Веберде болды. 2009 жылы Монетадағы бұрынғы теңіз арсеналында 35-ші G8 саммитін өткізу жоспарланған, бірақ ол кейін Л'Акуилаға көшірілді.