Stepan Popel

Кіріспе

Степан (Стефан, Стефан, Стивен) Попель (Попель) (15 тамыз 1909 жыл 27 желтоқсан 1987 жыл) - Львов, Париж, сондай-ақ Солтүстік Америкадағы (АҚШ және Канада) украиндықтардың бірнеше дүркін шахмат чемпионы.

Өмірбаян

Степан Попель 1909 жылы Австрия-Мажарстанның (қазіргі Украина) Галисиядағы Комарники қаласында дүниеге келген. Ол алғашқы шебер Игнац фон Попельдің (1863-1941) немере інісі. Шахматқа ерте жаста қызығушылық танытып, 12 жасында алғашқы турнирде ойнады. Ол осы аймақтағы ең үздік шахматшы болды және қазір Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Еуропаның маңызды шеберлерінің бірі ретінде танымал. 1931 жылы Львов университетінде француз және латын тілдері мен әдебиеті мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. Ол сондай-ақ 1944 жылға дейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде грек-католик митрополиті Андрей Шептицкийдің жеке хатшысы болды. 1929 жылы Попель Львов чемпионатында жеңімпаз атанды, одан кейін Е. Кауфман, Генрик Фридман, Оскар Пиотровский және т.б. 1929 және 1934 жылдары 1-ші және 2-ші Польша командалық чемпионаттарында Львов командасының мүшесі болды. 1934 жылы Польша құрамасының мүшесі болды. 1935-1936 жылдары Польшаның хат-хабар чемпионатында 9-шы орын алды. 1943 жылы Попель өз кітабы Poczatki szachista (Шахматқа кіріспе) украин тілінде Краковта жариялады. 1943 жылы Львовте Мирослав Турианскиймен тең бірінші орынды иеленді. 1943 жылы Самборда (ГГ) жеңіске жетті. 1944 жылы Санок (ГГ) жарысында жеңімпаз атанды. Қызыл Армияның жақындауының арқасында ол Сібірге жер аударылудан немесе кеңес оккупациясы кезінде одан да ауыр тағдырдан (мысалы, Владимир Петровтың) құтылуға қол жеткізді. 1944 жылы Степан Попель батысқа қарай қоныс аударғандарға қосылып, Краковқа жетті. 1944 жылы ол Краковта Федор Боготырчукпен жекпе-жекте тең түсті (22). Соғыс аяқталған соң ол батысқа қашып кетті. Ақыры ол Францияға келді. 1950/51 жылдары Попель Гастингсте (Премьер резервтік майор) жеңіске жетті. 1951 жылы 26-шы Париж шахмат чемпионатында жеңімпаз атанды. 1951-52 жылдары ол Хастингсте 4-ші-6-шы орынды иеленді. 1953 жылы сәуірде ол Морис Райцманнан бұрын 28-ші Париж чемпионатында жеңіске жетті. 1954 жылы 29-шы Париж чемпионатында жеңімпаз атанды. 1954 жылы ол Саарбруккенде 4-ші орын алды. 1954-1955 жылдары Парижде халықаралық турнирде ойнады. 1955-1956 жылдары ол Гастингсте (Премьер резервтер майоры) 2-орын алды. 1956 жылы Попельге АҚШ-қа көшіп кетуге рұқсат берілді. Америкалық шебер ретінде ол 1957, 1958 және 1959 жылдары Мичиган штатының чемпионатында үш рет жеңімпаз атанды. Ол сондай-ақ 1957 жылы Висконсин қаласында өткен Солтүстік Орталық Ашық турнирде жеңіске жетті, онда оның жас бәсекелесі Бобби Фишер 6-шы орынды иеленді. 1958 жылы ол Солтүстік Орталық Ашық турнирде 4-ші орынды, ал Батыс Ашық турнирде 6-шы орынды иеленді. Бұл жарыстардың екеуінде де Пал Бенко жеңіп алды. 1960 жылы Степан Попель Фаргодағы Солтүстік Дакота мемлекеттік университетінде француз тілі мен әдебиеті профессоры болды. Ол турнирлерге қатысуды жалғастырды және он бір рет Солтүстік Дакота чемпионы болды (1965 жылдан 1980 жылға дейін). 1966 жылы Америка мен Канаданың Украиналық спорт орталықтарының чемпионатында 2-орын алды. 1969 жылы USCA&C чемпионатында жеңімпаз атанды. 1970 жылы ол Солтүстік Орталық Ашық турнирінде 3-ші орын алды. Попель 1969 жылы Линкольн қаласында, 1972 жылы Атлантик-Ситиде, 1973 жылы Чикагода, 1977 жылы Колумбуста АҚШ Ашық чемпионатында ойнады. 1986 жылы USCA&C чемпионатында 5-ші 8-ші орынды иеленді. Бұл жарысты Орест Попович жеңіп алды. Попель 1987 жылы АҚШ-тың Солтүстік Дакота штатының Фарго қаласында қайтыс болды және сол жерде жерленді. Бірақ балалық шағындағы қала оны ұмытқан жоқ. 1996 жылы Украинаның Львов қаласында Степан Попельді еске алу үшін алғашқы Халықаралық шахмат турнирі өтті.

Stepan Popel was born in Komarniki, Galicia, Austria Hungary (now Ukraine) in 1909, the nephew of an early master, Ignatz von Popiel (1863–1941), and took a liking to chess at an early age – he played in his first tournament at age 12. He went on to become the best chess player in the region and is now regarded as one of the important masters of pre World War II Europe. In 1931, he earned a master's degree in French and Latin language and literature from the University at Lviv. He also acted, during WW II, Greek Catholic Metropolitan Andrew Sheptytsky’s personal secretary until 1944. In 1929, Popel won a championship of Lviv, followed by E. Kaufman, Henryk Friedman, Oskar Piotrowski, etc. In 1929 and 1934, he was a member of Lviv team at 1st and 2nd Polish team championships. In 1934, he was a member of Polish team at Correspondence Olympiad. In 1935–1936, he took 9th at Correspondence Championship of Poland. In 1943, Popel published his handbook Poczatki szachista (Introduction to Chess) in Ukrainian at Kraków. In 1943, he tied for 1st with Myroslav Turiansky at Lviv (GG). In 1943, he won at Sambor (GG). In 1944, he won at Sanok (GG). Because of the Red Army's approach, he did manage to avoid deportation to Siberia or any worse fate during the Soviet occupation (e. g., that of Vladimirs Petrovs). Joining the westward exodus in 1944, Stepan Popel wound up in Kraków. In 1944, he drew a match against Fedor Bogatyrchuk at Kraków (2–2). At the end of war, he escaped to West. Finally, he came to France. In 1950–51, Popel won at Hastings (Premier Reserve Major). In 1951, he won the 26th Paris City Chess Championship. In 1951–52, he tied for 4th–6th at Hastings. In April 1953, he won, ahead of Maurice Raizman, the 28th Championship of Paris. In 1954, he won the 29th Championship of Paris. In 1954, he took 4th at Saarbrücken. In 1954–55, he played at international tournament at Paris. In 1955–56, he took 2nd at Hastings (The Premier Reserves Major). In 1956, Popel was authorized to migrate to the US. As an American master, he won three times the Michigan state championship, in 1957, 1958, and 1959. He also won the North Central Open at Wisconsin in 1957, where his young competitor Bobby Fischer took 6th place. In 1958, he took 4th at North Central Open, and took 6th at Western Open. Both those events were won by Pal Benko. Around 1960, Stepan Popel became a professor of French language and literature at North Dakota State University in Fargo. He continued to enter tournaments, and he became eleven time North Dakota champion (from 1965 to 1980). In 1966, he took 2nd at a championship of Ukrainian Sport Centrale of America & Canada. In 1969, he won a championship of USCA&C. In 1970, he took 3rd at North Central Open. Popel played the US Open at Lincoln 1969, Atlantic City 1972, Chicago 1973, Columbus 1977. In 1986, he tied for 5th–8th at a championship of USCA&C. The event was won by Orest Popovych. Popel died in 1987 in Fargo, North Dakota, USA, and is buried there. But his childhood town hasn't forgotten him. In 1996, the now Ukrainian city of Lviv hosted their first International Chess Tournament in memory of Stepan Popel.