Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Римнің саяси агитаторы (б.з.д. 48 ж.)
Ancient Roman political agitator (d. 48 BCE)
Тит Анний Милон (б.з.д. 48 ж. қайтыс болған) – римдік саяси агитатор. Гай Папий Цельстің ұлы, анасының әкесі Тит Анний Луск асырап алған. Б.з.д. 52 жылы Публий Клодий Пулхерді өлтіргені үшін сотталып, Римнен қуылды. Оны досы Марк Туллий Цицерон "Милон үшін сөз" (Pro Milone) атты сөйлеуінде қорғауға тырысты, бірақ сәтті болмады.
Titus Annius Milo (died 48 BC) was a Roman political agitator. The son of Gaius Papius Celsus, he was adopted by his maternal grandfather, Titus Annius Luscus. In 52 BC, he was prosecuted for the murder of Publius Clodius Pulcher and exiled from Rome. He was unsuccessfully defended by his friend, Marcus Tullius Cicero, in the speech Pro Milone.
Мансап
Мило Помпей мен Оптиматтардың одақтасы болды. Ол қарулы құлдардан, жалдамалы зорлық-зомбылық жасаушылардан және гладиаторлардан жасалған отрядтарды ұйымдастырып, Помпейдің қарсыласы Юлий Цезарьді және Популярлар партиясын қолдаған Клодиге қарсы шықты. Бұл екі қарсыластың тарапы Рим көшелерінде б.з.д. 57-ші жылдан б.з.д. 52-ші жылға дейін қақтығысты.
Milo was an ally of Pompey and of the Optimates. He organized bands of armed slaves, hired thugs and gladiators in opposition to Clodius, who supported Pompey's rival, Julius Caesar, and the Populares. The two opposing factions clashed in the streets of Rome between 57 BC and 52 BC.
Құрметті сабақ
Мило б.з.д. 57 жылы плебстің трибуны болды. Ол Клодий өткен жылы Цицеронды жер аударуын ұйымдастырғаннан кейін, оны жер аударылудан қайта шақыруда маңызды рөл атқарды. Б.з.д. 56 жылы Мило Клодий тарапынан заңсыз зорлық-зомбылық жасады деген айып тағылды. Оны Цицерон мен Помпей (басқалармен бірге) қорғады. Сот процесі Форумда Мило мен Клодийдің жақтастары арасында дүрбелеңге әкелді. Помпейдің қарсыластары Клодийді қолдады; олар Помпейді әлсіретуді көздеді. Соңында Мило ақталды. Б.з.д. 57 жылдың 23 қаңтарында Клодий гладиаторлар күшін пайдаланып Цицеронды жер аударылудан қайта шақыруға кедергі келтіруге тырысты, бірақ Мило Клодийдің гладиаторларын тұтқындады. Кейін Мило Клодийдің топтарынан шабуылға ұшырады. Мило Клодийді осы зорлық-зомбылық үшін соттауға тырысты, бірақ сәтті болмады. Сол жылы ол Клодийді тағы да қудалауға әрекеттенді, бірақ Клодий б.з.д. 56 жылы эдил болып сайланып, сотталудан қорғалды. Мило б.з.д. 54 жылы претор болды, және сол жылы диктатор Луций Корнелий Сулланың қызы Фауста Корнелияға, сондай-ақ Гай Меммийдің бұрынғы әйеліне үйленді. Б.з.д. 53 жылы Мило келесі жылғы консулдыққа үміткерлік етті (оның қарсыластары – Квинт Цецилий Метелл Сципион және Публий Плаутий Гипсей, олар Помпейдің кандидаттары болды), ал Клодий преторлыққа кандидат болды. Мило күшті үміткер болды, себебі ол жомарттығы мен әсем ойындарды насихаттау арқылы халықтың қолдауын жеңіп алды, сонымен қатар Оптиматтардың қолдауына ие болды. Алайда Помпей Милоның қарсыластарын қолдады. Плауций оның бұрынғы квесторы болса, Сципион оның қайнағасы еді. Бұл арада Клодий Мило консул болса, претор ретінде көп жетістікке жете алмаймын деп қорқыды. Мило мен Клодийдің жақтастары Рим көшелерінде қақтығысты, нәтижесінде тәртіп бұзылды. Сайлаулар трибундардың ветоларын шамадан тыс пайдалануына байланысты жарамсыз деп жарияланды, осылайша б.з.д. 52 жыл бастамасында үкіметтік тоқырау орын алды.
Milo was tribune of the plebs in 57 BC. He took a prominent role in recalling Cicero from exile after Clodius had arranged for his exile the previous year. In 56 BC, Milo was charged with illegal violence by Clodius. He was defended by Cicero and Pompey (among others). The trial led to riots between Milo's and Clodius's supporters in the Forum. Pompey's opponents supported Clodius; they wanted to weaken Pompey. Eventually, Milo was acquitted. On 23 January 57 BC, Clodius tried to use a force of gladiators to block a move to recall Cicero from exile, but Milo arrested Clodius' gladiators. Milo was subsequently attacked by Clodius' gangs. Milo attempted to prosecute Clodius for carrying out this violence but was unsuccessful. Later that year he tried to prosecute Clodius again, but Clodius escaped by being elected aedile in 56 BC and so was immune from prosecution. Milo became praetor in 54 BC, and in that year, he married Fausta Cornelia, daughter of the dictator Lucius Cornelius Sulla, and the ex wife of Gaius Memmius. In 53 BC, Milo made a bid for one of the consulships of the following year (he ran against Quintus Caecilius Metellus Scipio and Publius Plautius Hypsaeus, nominees of Pompey, who were running together) while Clodius was standing for the praetorship. Milo was a strong candidate for he had won popular support through largesse and the promotion of extravagant games, and he enjoyed the support of the Optimates. Pompey, however, gave his support to Milo's opponents. Plautius was an old quaestor of his and Scipio was his father in law. Meanwhile, Clodius feared he would achieve little as praetor if Milo were to become consul. Milo's and Clodius's supporters clashed in the streets of Rome leading to a breakdown of order. The elections were declared void because of the excessive use of the tribunes' vetoes which meant that 52 BC began with an interregnum.
Клодидің өлімі
52 жылы 18 қаңтарда Мило мен Клоди, әрқайсысы қарулы серігімен, Бовилла маңындағы Аппий жолында кездесті. Мило Ланувийге дін қызметкерін тағайындау үшін жол тартып бара жатқан еді. Көзге түсетін әңгімелерде Клодиус досының қазасы туралы хабар алғаннан кейін Римге тыныш сапармен келе жатқан немесе Милоны күтіп отырған деген сөздер бар. Себебі қандай болмасын, екі тарап арасында қақтығыс болды, нәтижесінде Клодиус Милоның адамының бірімен (Биррия атымен танымал бұрынғы гладиатор) жарақаттанды. Клодиус бір қонақ үйге қашып басты, бірақ Милоның бұйрығымен сол жерден алынып, өлтірілді.
On 18 January 52 BC, Milo and Clodius, each with an armed retinue, met on the Appian Way near Bovillae. Milo was on his way to Lanuvium to appoint a priest. Conflicting stories claim that Clodius was either peacefully heading to Rome after receiving news a friend had died or lying in wait for Milo. Whatever the reason, a scuffle led to a fight between the two parties, with Clodius being wounded by one of Milo's men (an ex gladiator called Birria). Clodius fled to an inn, from which he was extracted on Milo's orders and murdered.
Сот
Клодидің ізбасарлары оның денесін Сенат үйіне, Курия Хостилияға алып барып, өртеп жіберді. Милон Римге оралып, трибун Марк Келий Руфтың көмегімен халық пікірін қайтадан өзіне бұруға тырысты. 22 қаңтарда Мило Помпеймен Пинцийдегі үйінде кездесуге тырысты, көрінеу, өзінің кандидатурасын қайтарып алып, жағдайды жақсарту туралы ұсыныс жасады. Помпей онымен тіпті кездесуден бас тартты. Сенат шара қолданып, консультум ультиматум (соңғы жарлық) қабылдады, ол интеррексті, трибундарды және Помпейді Республиканы қорғау үшін қадамдар жасауға шақырды. Соңынан туған тәртіпсіздіктердің нәтижесінде Сенат Помпейді жалғыз консул болуға шақырды. Ол әскер жинап, тәртіпті қалпына келтіруге кірісті, жартылай күшпен, жартылай енді оның қолындағы заңды құралдармен. Ол сайлауда пара беру және зорлық-зомбылыққа қатысты заң қабылдады және Милоны жаңа заң бойынша айыптады. Помпейдің бұл әрекеттері Клодийдің жақтастарын жұбатуға бағытталған болуы мүмкін, тіпті олар Курияны өртеп жібергеннен кейін де тынышталмады. Милоның қазыларын Помпей өзі таңдады, ал төрағалық етуші Люций Домиций Аенобарб Помпейдің клиенті болды. Милоны Марк Туллий Цицерон, Марк Келий Руф және Марк Марцелл қорғады. Помпейдің жаңа сот процедурасы бойынша сот бес күнге созылуы керек еді, қорғау тарапынан қорытынды сөз айтылып, бесінші күні үкім шығарылуы тиіс еді. Бірақ, бірінші күні Гай Каусиний Шола Милоға қарсы куә ретінде пайда болып, Милоны қандысушы кісі өлтіруші ретінде бейнелеген оқиғаны сипаттады. Бұл Клодийдің жамағатын қоздырды, ал олар өз кезегінде Милоның адвокаты Марк Марцеллды қорқытты. Ол куәгерлерден сұрақтар беруді бастағанда, Клодийдің жақтастары оның даусын басып, айналаын қоршады. Келесі күндері Помпей тәртіпті сақтау үшін қарулы әскерін әкелді. Соттың соңғы күні Цицерон Милоның айыпталуын болдырмау үшін қорытынды сөз сөйлеуге тиіс еді. Алайда, Клодийдің бұқаралық тобынан қорқып, ол сөзін аяқтамады немесе оны өзінің танымал стилінде жақсы ұсына алмады. Мило 38 дауысқа қарсы 13 дауыспен кінәлі деп танылды.
The followers of Clodius carried his body to the Senate House, the Curia Hostilia, and set fire to it. Milo returned to Rome and, with the aid of the tribune Marcus Caelius Rufus, he tried to swing popular opinion round to his side again. On 22 January Milo tried to obtain an interview with Pompey at his house on the Pincian, apparently with a positive suggestion to improve the situation by withdrawing his candidature. Pompey refused to even see him. The Senate took action and passed the consultum ultimum (the ultimate decree), urging the interrex, the tribunes and Pompey to take steps to protect the Republic. In the ensuing unrest, the Senate called on Pompey to become sole consul. He levied troops and set about restoring order, partly by force but also by the legal means now at his disposal. He passed a law regarding both electoral bribery and violence and charged Milo under the new law. Pompey's actions may have been designed to placate Clodius's supporters, who would not be soothed even after they had set fire to the Curia. Pompey hand picked Milo's jury, and the presiding magistrate, Lucius Domitius Ahenobarbus, was Pompey's client. Milo was defended by Marcus Tullius Cicero, Marcus Caelius Rufus and Marcus Marcellus. Under Pompey's new procedural rules, the trial should have lasted five days, with the summing up for the defence and the verdict on the fifth day. However, on the first day, Gaius Causinius Schola appeared as a witness against Milo and described the deed in such a way as to portray Milo as a cold blooded murderer. That worked up the Clodian crowd, who, in turn, terrified the advocate on Milo's side, Marcus Marcellus. As he began his questioning of the witnesses, the Clodian crowd drowned out his voice and surrounded him. On subsequent days, Pompey brought in armed men to keep order. On the final day of the trial, Cicero was to give a closing speech to try to prevent Milo from being condemned. Instead, he broke down after he was intimidated by the Clodian mob and either did not finish or did not present the speech well and in the style for which he was renowned. Milo was convicted by 38 votes to 13.
Жер аудару
Милон Римнен шығып, Массилияға (қазіргі Марсель) жер аударылды. Оның мүлкі аукционда сатылды. Ол болмағанда, Милон пара алу, заңсыз ұйым құру және зорлық-зомбылық жасағаны үшін сотталды. Кассиус Дионың мәлімдемесінше, Цицерон сөзін жазып аяқтағаннан кейін, оның көшірмесін жер аударылған Милонға жіберді. Милон жауабында, егер сол сөз сотта айтылған болса, өзінің бақытты екенін, әйтпесе ол "қазір Массилияның дәмді қызыл балығын жеп отырмас еді" деп жазды.
Milo left Rome and went into exile at Massilia (today Marseille). His property was sold by auction. During his absence, Milo was prosecuted and convicted for bribery, unlawful association and violence. Cassius Dio states that when Cicero had finished writing up his speech, he sent a copy to Milo in exile. Milo wrote back that it was lucky for him that the same speech had not been made in court because otherwise, he would "not now be enjoying the delicious red mullet of Massilia".
Өлім
48 жылға дейін Мило Маркус Келий Руфпен бірігіп, Цезарьға қарсы көтеріліске қатысты, бірақ сол жылы Луканның Тюрий қаласының жанындағы Компса қамалында қаза тапты. Ол қала қабырғасынан лақтырылған таспен өлтірілді.
In 48 BC, Milo joined Marcus Caelius Rufus in the rebellion against Caesar, but he died at that year's siege of Compsa, near Thurii, in Lucania. He was killed by a stone thrown from the city walls.
Танымал мәдениетте
Титус Анний Мило Джон Мэддокс Робертстің SPQR романдары сериясында жиі кездесетін кейіпкер ретінде бейнеленеді. Бұл тарихи детективтер ойдан шығарылған Деций Кецилий Метеллдің жас есімімен жазылған естеліктер түрінде ұсынылған; Мило Метеллдің сенімді досы. Мило Стивен Сейлордың "Roma Sub Rosa" тарихи детективтер сериясындағы "Апиан жолындағы кісі өлтіру", "Массилияда соңғы рет көрінген" және "Пайғамдардың тұмандылығы" романдарының да кейіпкері. Сейлордың ойдан шығарылған басты кейіпкері Милоны ұнатпайды. Мило Конн Иггульденнің "Қилыштар алаңы" кітабында, "Император" сериясының үшінші кітабында Публий Клодиймен жеке соғыс жүргізетін көше тобының мүшесі ретінде пайда болады. Мило Колин МакКоллоудың "Цезарь" романының кейіпкері. Ол сондай-ақ "Стрит-файтер: Спартақтың ұлы" кітабында Юлий Цезарьді өлтіру жоспарында да кездеседі. Мило британдық жазушы Роберт Харристің 2015 жылғы "Диктатор" романында маңызды рөлде бейнеленеді.
Titus Annius Milo appears as a recurring character in John Maddox Roberts' SPQR series of novels. These historical mysteries are presented as memoirs of the fictional Decius Caecilius Metellus the Younger; Milo is a trusted friend of Metellus. Milo also appears as a character in A Murder on the Appian Way, Last Seen in Massilia and A Mist of Prophecies, in the Roma Sub Rosa series of historical mystery novels by Steven Saylor. Saylor’s fictional hero dislikes Milo. Milo appears in Conn Iggulden's book The Field of Swords, the third in the series Emperor, as a street gangster who wages a private war with Publius Clodius. Milo is a character in Colleen McCollough's novel Caesar. He also appears in the book Street Fighter: Son of Spartacus in a plot to assassinate Julius Caesar. Milo features prominently in the 2015 novel Dictator by British novelist Robert Harris.