Кіріспе

Бетси Стоктон (шамамен 1798-1865), кейде Бетси Стоктон деп те жазылады, Гавайидегі американдық педагог және миссионер.

Ерте өмір

Бетси 1798 жылы Нью-Джерси штатының Принстон қаласында құлдықта дүниеге келген. Ол бала кезінде оның иесі Роберт Стоктон Нью-Джерси колледжінің (қазіргі Принстон университеті) президенті преподобный Эшбел Гринге үйленгеннен кейін оны қызына берді. Оның ерте өмірінен белгілі болғандардың көп бөлігі Гриннің күнделігінде оның кейде айтылуынан келеді; пайдалы болса да, бұл дереккөз Гриннің құл қызды бақылауға алуын көрсетеді, көбінесе ол туралы негізгі мәліметтерді қалдырады. Грин өзін тағы да тәрбиелеу керек деп шешкенде, жас Бетси Гриннің немере інісі, преподобный Натаниел Тоддтың үйінде уақытша жұмыс істеуге жіберілді. Тоддтың үйі Бетсидің гүлденуіне мүмкіндік беретін орын болып көрінді, бірақ Тодттың жұмысқа орналасуына байланысты қаржылық мәселелер Бетсиді 1816 жылы Гриннің үйіне қайтаруға мәжбүр етті. Ол өзінің білімін преподобный Гриннің кітапханасында оқып, ақырында бірнеше тілдегі діни және ғылыми мәтіндерді еркін оқып үйренді. Ол Принстонның кешкі сабақтарына қатысып, 1815 жылдың қысында университетте оқып жүргенде, кампуста қайта жандану басталды; бұл кезде оған жасылдар босатуды берді. 1817 жылы ол Принстондағы Бірінші пресвитериан шіркеуінің мүшесі болып қабылданды. Ол өзіне Стоктон фамилиясын таңдаған сияқты, бұл ақ Стоктон отбасының өзінің бұрынғы құлдығын көрсетеді, сондай-ақ, әкесінің немесе басқа әкесінің туысы ақ Стоктон болғандығын көрсетеді. Ол отбасында ақылы үй қызметшісі болып қалды және оқып үйренді, мүмкін, преподобный Гриннің ұлдарынан нұсқау алған. Ол дінге қатты құлшыныс танытып, Африкаға миссионер ретінде баруды армандайтын.

Миссионер және педагог

Бетси Стоктон Принстон теологиялық семинариясының студенті және Грин отбасы досы Чарльз С. Стюарттың Гавайиге (ол кезде Сандвич аралдары деп аталатын) миссионер ретінде бару жоспарын білген. Ол Гринге және оның отбасына еріп баруды тілейтінін білдірді, ал Грин дін мұғалімі мен оның діни мектеп мұғалімі Американың шетелдегі миссионерлер жөніндегі комиссиясына ұсыным хаттарын жазды. Бірақ оған басқа миссионерлерге қарағанда үй шаруасымен көбірек айналысуға болмайды. Команда (оның ішінде Уильям Ричардс та бар) 1822 жылы 22 қарашада Нью-Хейвеннен "Темза" кемесімен 5 айлық сапарға шыққан. Стьюарттар мен Стоктон Мауидегі Лахаинаға қоныстанды. Стоктон Хавайиге миссионер ретінде барған АҚШ-тың алғашқы тұрмысқа шықпаған әйел (әдетте әйелдер күйеулерін ертіп барады), сондай-ақ Хавайиде миссионер ретінде қызмет еткен алғашқы африкалық америкалық болды. Ол Гавайидің қарапайым (не басты) халқына ашылған алғашқы миссионерлік мектептің мұғалімі болды. Бетси миссионер әрі мұғалім болумен қатар, Гавайиде бірнеше адамға дәрігер әрі медбике ретінде қызмет етті. Сондай-ақ, ол басқа миссионер келгенше, өзінен кейін қызметтесетін гавайлық мұғалімдерді да оқытты. Ол Стюарттармен бірге 1825 жылы АҚШ-қа Харриет Стюарттың денсаулығының нашарлауына байланысты оралды. 1840 жылы ол Принстонның түсті бірінші пресвитериан шіркеуін құруға көмектесті, ол 1848 жылы Уизерспун көшесіндегі пресвитериан шіркеуі деп қайта аталды. Ол Нью-Йорктегі Куперстаун қаласында Стюарттар отбасының қасына жерленді.