Кіріспе

жоқ Картография тарихы картографияның дамуы мен салдарын немесе карта жасау технологиясын адамзат тарихы бойына білдіреді. Карталар мыңдаған жылдар бойы адамзаттың ең маңызды өнертабыстарының бірі болды, олар адамдарға әлемді түсіндіруге және бағыттауға мүмкіндік берді. Алғашқы карталардың қашан және қалай жасалғаны белгісіз, бірақ жергілікті жердің карталары көптеген мәдениеттермен тәуелсіз ойлап табылған деп есептеледі. Ең көне карталар үңгірдегі суреттер мен тасқа ойылған жазулар. Карталарды ежелгі Бабыл, Грекия, Рим, Қытай және Үндістан көптеп жасаған. Ертедегі карталар Жер бетінің қисықтығын елемеді, өйткені Жердің пішіні белгісіз болғандықтан және қисықтық картаға түсірілген шағын аймақтарда маңызды емес болғандықтан. Алайда, классикалық Грекия дәуірінен бастап, үлкен аймақтардың карталары, әсіресе әлем картасында болмайтын бұрмаланудың қалай бөлінетінін бақылау үшін модельдік глобустан проекцияны қолданды. Қазіргі заманғы көлік құралдары, бақылау ұшақтарының қолданылуы, соңғы уақытта спутниктік суреттердің пайда болуы бұрын қолжетімді емес көптеген аймақтарды құжаттауға мүмкіндік берді. Google Earth сияқты тегін онлайн қызметтер әлемнің дәл карталарын бұрын-соңды болмағандай қолжетімді етті.

Этимология

Картография ағылшынша термині қазіргі заманғы, 1840-шы жылдардағы француз картографиясынан алынған, ол орта латынша carta "карта" негізінде жасалған.

Ең көне карталар

Ежелгі артефакті карта ретінде немесе басқа бір нәрсе ретінде жасалғаны әрқашан анық емес. "Карта" сөзінің анықтамасы да дәл емес. Осылайша, ең көне карта ретінде бірде-бір артефакт жалпыға бірдей қабылданбайды. Үміткерлерге мыналар жатады: Чехиядағы Павловтың айналасындағы тау, өзен, аңғарлар мен жолдардың картаға ұқсас бейнесі, мамонт тікенегіне оюланған, ол б.з.д. Австралиялық аборигендер циликоны 20 000 жыл бұрын пайда болған, ол Дарлинг өзенін бейнелейді деп есептеледі. Межириктегі мамонт сүйегіне ойып жазылған карта, шамамен 15000 жыл бұрын жасалған. 14500 жылы біздің заманымызға дейінгі Ласко үңгірлерінің қабырғаларында табылған нүктелер түнгі аспанның бір бөлігін, соның ішінде үш жарық жұлдыз Вега, Денеб және Альтер (Жазғы үшбұрышты астеризм), сондай-ақ Плеяда жұлдыз шоғырын көрсетеді. Испаниядағы Эль-Кастильо үңгірлері, мұнда біздің заманымыздан бұрын 12000 жылға дейінгі дәуірдегі Корона Бореалис шоқжұлдызының нүктелік картасы бар. 14000 жылынан бұрын Испанияның Наваррадағы үңгірден алынған құмтастың жылтыратылған бөлігі, бұл жануарлардың ойықтарына салынған төбелер немесе тұрғын үйлер сияқты ландшафт ерекшеліктерінің белгілері болуы мүмкін. Сонымен қатар, ол рухани пейзажды немесе қарапайым кесінділерді білдіруі мүмкін. Біздің заманымызға дейінгі VII мыңжылдықтың аяғында Анталиядағы Чатал-Хойюк қаласында жасалған картаға ұқсайтын тағы бір көне сурет. Бұл қабырға кескіні осы неолит ауылының жоспарын білдіруі мүмкін; алайда, соңғы зерттеулер бұл кескіні карта ретінде анықтауды күмәнге ұшыратты. "Сан-Белек тақташасы" (б.з.д. 2200 - 1600), оның сызықтары мен белгілері батыс Бретаньнің бір бөлігінің кадастрлық жоспарын білдіреді деп айтылды.

Эллиндік Жерорта теңізі

Әлемнің нақты картасын жасауға маңызды үлес қосқан жердің шеңберін ғылыми бағалау болды. Бұл оқиға географиялық зерттеулерге математикалық негіз берудің алғашқы ғылыми әрекеті ретінде сипатталған. Бұл жетістіктің авторы - Ератостен (б.з.д. 275-195 жж.), грек ғалымы, солтүстік Африканың эллиндік дәуірінде өмір сүрген. Ғылым тарихшысы Джордж Сартонның айтуынша, "олардың арасында [Эратостеннің замандастары] дарынды адам болған, бірақ ол жаңа салада жұмыс істегендіктен, олар оны тану үшін тым ақымақ болды". Оның "Жерді өлшеу" және "География" атты еңбектері тек Клеомед пен Страбон сияқты кейінгі философтардың еңбектерінде сақталған. Ол әлем картасын реформалау мен жетілдіруге бел буған адал географ еді. Эратостен дәл картаға түсіру, тіпті екі өлшемде ғана болса да, дәл сызықтық өлшемдерді орнатуға байланысты деп дәлелдеді. Ол Жердің айналасын бірінші болып есептеген (0.5% дәлдікпен). Картография саласындағы оның ең үлкен жетістігі - картада меридиандар, оның ойдағы солтүстік-оңтүстік сызықтары мен параллельдер, оның ойдағы батыс-шығыс сызықтары бар жаңа әдісті қолдану болды. Бұл ось сызықтары Жер картасына орналастырылды, олардың бастауы Родос қаласынан басталып, әлемді секторларға бөлді. Содан соң Эратостен картадағы жерлерді белгілеу үшін осы жер бөліктерін қолданды. Ол сондай-ақ Жерді кем дегенде б.з.д. VI ғасырдың аяғында немесе V ғасырдың басында Парменид ұсынған бес климаттық аймаққа бөліп берді: ортада ыстық аймақ, солтүстік пен оңтүстікте екі суық аймақ және олардың арасында екі орташа жолақтар. Сондай-ақ, ол "география" сөзін алғаш қолданған.

Помпоний меласы

Помпоний Мела ежелгі географтар арасында бірегей, өйткені ол жерді бес аймаққа бөлгеннен кейін, оның екеуі ғана қоныстанған, ол антиктонның бар екенін растайды, ол оңтүстік жылы аймақты мекендейді, солтүстік жылы аймақтардағы халыққа қолжетімді емес. Еуропа, Азия және Африканың бөліністері мен шекаралары туралы ол Эратостенді қайталайды; Александр Македонскийден бастап барлық классикалық географтар сияқты (Птолемейден басқа) ол Каспий теңізін Солтүстік мұхиттың кіреберісі ретінде қарастырады, ол оңтүстіктегі Парсы шығанағы мен Қызыл теңізге сәйкес келеді.

Тирдің Марин

Тирлік Маринус гректікті қабылдаған финикиялық географ және картограф болды. Ол математикалық географияның негізін қалап, Птолемейдің ықпалды "География" еңбегінің негізін қалады. Мариннің географиялық трактаты жоғалып кетті және тек Птолемейдің ескертулері арқылы ғана белгілі. Ол карталарды жасауды жетілдіріп, теңіз карталарын жасау жүйесін жасады. Оның ең басты мұрасы - ол әр жерге ендік пен бойлық өлшемін белгілеген. Оның нөлдік меридианы оған белгілі ең батыс жері, Канар немесе Кабо-Верде аралдарының айналасындағы Аралдар аралдары арқылы жүреді. Ол ендік өлшеуіш үшін Родос параллелін қолданған. Птолемей Маринус географиялық еңбегінің бірнеше қайта қаралуын атап өтті, ол көбінесе 114 жылы деп саналады, бірақ бұл белгісіз. Маринус экватордың ұзындығын 180,000 стадия деп есептеген, бұл шамамен Жердің 33 300 км шеңберіне сәйкес келеді, бұл нақты мәннен 17% -ға аз. Сондай-ақ ол өзінен бұрынғылардың еңбектерін және саяхатшылардың күнделіктерін мұқият зерттеді. Оның карталары Рим империясында Қытайды алғаш рет көрсеткен. Ол сонымен қатар қазіргі уақытта да карта жасау кезінде қолданылатын тең түзу бұрышты проекцияны ойлап тапты. Птолемей Мариннің кейбір пікірлерін жазған. Маринус Дүниежүзілік мұхитты Еуропа, Азия және Африка құрлықтары шығыс және батыс бөліктерге бөледі деген пікірде болды. Ол адамдар мекендейтін әлем кеңістігі бойынша Туледен (Норвегия) Агисимбаға дейін (Айбанат тропигі айналасында) және ұзындығы бойынша Аралдар аралдарынан (Канар аралдары айналасында) Шераға дейін (Қытай) созылады деп ойлады. Марин Арктикалық шеңбердің қарама-қарсы жағына қатысты Антарктика терминін де қолданған.

Птолемей

Птолемей (90168), грекшеленген мысырлық, астрономия мен математиканың көмегімен Жердің картасын өте дәл жасауға болады деп ойлады. Птолемей перспективалық проекцияны қолдану арқылы картада шар тәрізді Жердің суреттелуін өзгертті және ендік пен бойлық меридиандары бар координаттар жүйесін пайдалану арқылы оның бетіндегі географиялық белгілердің орнын белгілеудің нақты әдістерін ұсынды. Птолемейдің сегіз томдық атласы Geographia - қазіргі карталық және ГИС-тің прототипі. Оның құрамына іздеуді басқару үшін әр жердің ені мен ұзындығы, масштабы, аңыздар бар әдеттегі белгілер және карталарды бағдарлау практикасы кірді, сондықтан солтүстік картаның жоғарғы және шығыс жағында орналасқан. Алайда, Птолемейдің барлық маңызды жаңалықтарына қарамастан, ол қатесіз болған жоқ. Оның ең маңызды қателігі Жердің айналасын дұрыс есептегені болды. Ол Еуразия жер шарының 180°-ын қамтиды деп сенді, бұл Христофор Колумбты Үндістанға жетудің қарапайым және жылдам жолын іздеу үшін Атлантиканы кесіп өтуге көндірді. Егер Колумб бұл санның әлдеқайда көп екенін білген болса, онда ол өзінің маңызды сапарына ешқашан шықпас еді.

Путингерлік кесте

2007 жылы ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұралар тізіліміне енгізілген Табула Путингерияны, яғни 12 ғасырдағы 5 ғасырдағы жол картасының көшірмесін алғаш рет көпшілікке көрсетті. Бұл шиыршық кітап жақсы сақталған және түпнұсқаның дәл көшірмесі деп есептелетін болса да, қазір ол өте нәзік материалға салынған, сондықтан оны күн сәулесінен әрдайым қорғауға тура келеді.

Қытай

Қытайда сақталған ең көне карталар б.з.б. 1986 жылы Тянсу қаласы маңында қазіргі Фанматан деген жердегі Цинь мемлекетінің қабірінің археологиялық қазбасында жеті ежелгі қытай картасы табылды.

Ертедегі географиялық жазу

Қытайда ең көне белгілі географиялық қытай жазуы б.з.д. Бұл географиялық жұмыстың кезінде тоғыз провинция қазіргі Қытаймен салыстырғанда өте кішкентай болды. Ю Гонгтың сипаттамалары Сары өзеннің, Янцзының төменгі аңғарларының аймақтарына қатысты, олардың арасында жазық және Шандун түбегі, ал батысқа қарай Вэй өзенінің және Хан өзенінің ең солтүстік бөліктері белгілі болды (қазіргі Шансидің оңтүстік бөліктерімен бірге). Карталар туралы айтылған алғашқы мәтін - Чжоу рәсімдері. Кейінгі қытайлықтардың Хан әулеті кезінде және одан бұрын жасалған карталардың сапасы туралы ойлары Пей Сю берген бағалаудан туындайды.

Тан әулеті

Тан династиясының (618-907) картографтарының да үлесі болды, оның ішінде 658 жылы Сюй Цзиньцзунның, 661 жылы Ван Миньюаньның және 747 жылы Ван Чжунсидің еңбектері бар. Бұл 3 фут (1 метр) шаршы картада әр тікбұрышты тор үшін 100 ли градуалды шкаласы бар. Қытайдың жағалауы мен өзендері картада нақты көрсетілген. Ю Гонг - бұл біздің заманымыздан бұрын V ғасырда жазылған "Тарих классикасының" географиялық тарауында сипатталған қытай құдайы. Сун династиясы (9601279) кезінде Сун императоры Тайдзу 971 жылы Лу Дуосунга "дүниедегі барлық Ту Цзингті жаңартып, қайта жазуды" бұйырды, бұл тек бір адам үшін қиын іс болып көрінеді, ол бүкіл провинцияларға жіберілді. мәтіндер мен мүмкіндігінше көп деректерді жинау. XI ғасырдағы атақты ғалым және полимат мемлекет қайраткері Шэнь Куо (10311095) сонымен қатар географ және картограф болды. Шэн сонымен қатар үш өлшемді көтерілген рельеф картасын да жасады. Ол ара шайы, ағаш, бидай пастасы және ағаштан жасалған бұршақтарды пайдаланып, император сотының шекаралық аймағының топографиясы мен нақты жерлерін бейнеледі.

Юань әулеті (Монгол империясы)

Моғол империясында моғол ғалымдары парсы және қытай картографтарымен немесе олардың шетелдік әріптестерімен бірге карталар, географиялық жинақтарды және саяхаттық есептерді жасады. Рашид әл-Дин Хамадани өзінің географиялық жинағы "Сувар әл-ақалим" туралы баяндады, ол Персиядағы Илхандықтың жинақталған хроникасының төртінші томын құрады. Оның еңбектерінде жеті климаттың шекаралары (ескі әлем), өзендер, ірі қалалар, жерлер, климат және монғол ямы (релейлік станциялар) туралы айтылған. Ұлы хан Хубилайдың елшісі және министрі Болад Рашидтің монғолдар мен Моңғолияға қатысты жұмыстарына көмектесті. Pax Mongolica арқасында монғолдық доминиондағы шығыс және батыс тұрғындары бір-бірінің географиялық материалдарына қол жеткізе алды. Моңғолдар өздері жаулап алған халықтардан географиялық карталарды моңғол штабына жіберуді талап етті. Солтүстік-батыс Иранда жазылған ортағасырлық парсы еңбектерінің бірі Шыңғыс ханның туып-өскен жері және жергілікті дереккөздерде, әсіресе "Монголдардың құпия тарихында" жазылған монғолдар мен түркі көшпелілерін біріктірген Монголияның тарихи географиясын нақтылай алады. Юань әулетінде "ям" деп аталатын релелік станциялар мен стратегиялық нүктелер картасы болған.

Мин әулеті

Да Минг Хуньи Ту атты көп түсті карта 1390 жылы Минг әулетінің басында жасалған. Көлденең масштаб 1: 820 000 және тік масштаб 1: 1: 060 000 . Осыған ұқсас, Қытайдан шыққан ең ерте еуропалық стильдегі карта, Кунью Вангуо Кванту (1602) әсер етті және Жапония мен Кореяға экспортталды. Осы уақытқа қарай иезуит миссионерлері Вангуо Кванту (1620 жылдар) және Кунью Кванту (1674) сияқты ұқсас карталарға үлес қосты. Селден картасы (ғасыр) Қытайдағы порттардан шығатын навигациялық маршруттар жүйесін қолданады. 1628 жылы жарық көрген Мао Кун картасы Чжэн Хэдің саяхаттары кезінде жасалған картаға негізделген деп есептеледі. 1579 жылы Луо Хунсян Гуан Юту атласын жариялады, оның ішінде 40-тан астам карта, тор жүйесі және таулар, өзендер, жолдар мен шекаралар сияқты негізгі жерлерді бейнелеудің жүйелі тәсілі бар. Гуан Ютуда 15-ғасырдағы теңізші-барлаушы Чжэн Хэдің Қытай, Оңтүстік-Шығыс Азия, Үндістан және Африка жағалауларындағы саяхаттарының жаңалықтары бар.

Жапония мен Корея

1402 жылы И Хое мен Кван Юн негізінен қытай картографтарына негізделген әлем картасын жасаған, оны Ганнидо картасы деп атаған. Қазіргі уақытта Шығыс Азиядан сақталған ең көне карталардың бірі. Тағы бір елеулі домодерн картасы - 17-ші ғасырда Кореяда жасалған Cheonhado картасы. Секисуи Нагакубо 1785 жылы әлем картасын шығарды, оны Жер шарының сансыз елдерінің географиясының толық картасы мен сипаттамасы деп атады (地球万國山海地全圖說), негізінен оны Маттео Риччи жасаған бұрынғы картадан алған. Өнім ағаштан жасалған баспамен жасалды және қағаз тақталарға бүлінген, ол Матеоның өніміне түзетулер мен толықтырулар енгізді. Бұл - Жапониядағы ұзындығы мен ені туралы мәліметтері бар ең алғашқы карталардың бірі және катакана тілінде жазылған. Эдо дәуірінің соңғы кезеңіндегі тағы бір танымал картограф Ино Тадатака болды, ол заманауи геодезиялық әдістерді қолдана отырып, Жапонияның алғашқы картасын жасағанымен танымал. Оның ең танымал еңбегі (大日本沿海地全図) 1:432,000 масштабта үш үлкен карта беттерінен тұрады және ол бүкіл елді 1:216,000 масштабта сегіз бетке көрсетті. Оның кейбір карталары 1/1000 градусқа дейін дәлдікке ие, бұл оған Жапонияда шамамен бір ғасыр бойы қолданылған түпкілікті карталарға айналуға мүмкіндік берді. Оның еңбегіне негізделген карталар 1924 жылға дейін қолданыста болды.

Ежелгі Үндістан

Үнді картографиялық дәстүрлері Поляр жұлдызының және басқа да шоқжұлдыздардың орналасуын қамтыды. VIII ғасырдағы ғалым Бхавабхути географиялық аймақтарды көрсететін суреттерді жасаған. 32 парақтан тұратын атлас - сол кездегі исламдық еңбектердегідей оңтүстікке бағытталған карталар - 1647 жылы Исфахани жинақтаған үлкен ғылыми жұмыстың бөлігі. (260 × 254 дюйм немесе шамамен 22 × 21 фут) ". Алайда оның карта проекциясының түрі Птолемейдің емес, Тирдің Маринінің негізінде жасалғандығы белгілі. Сондай-ақ, 9-ғасырда парсы математигі және географы Хабаш әл Хасиб әл Марвази полярлық координаттарды сфераның белгілі бір нүктесінен, бұл жағдайда Қибладан, Меккеге қарай бағытталған басқа координаттар жүйесіне аудару үшін сфералық тригонометрия мен карта проекциясын қолданды. Абу Райхан Бируни (9731048) кейін полярлық координаттар жүйесінің алдын ала болжауы ретінде қаралатын идеяларды дамытты. 1025 жылы ол аспан сферасының полярлық эквиазимуталды тең қашықтықтағы проекциясын сипаттады. Алайда, бұл типті проекция ежелгі Мысырдың жұлдыз карталарында қолданылған және 15-16 ғасырларда ғана толықтай дамыған. Әл-Хуаризми, Әл-Мамунның ең әйгілі географы, Птолемейдің Жерорта теңізінің ұзындығы туралы шамадан тыс шамасын түзетті. Әл-Хуаризми осылайша Ежелгі әлемнің негізгі меридианын Жерорта теңізінің шығыс жағалауында, Александрияның шығысында 1013 градус (бұрын Птолемей белгілеген негізгі меридиан) және Бағдадтан батысқа қарай 70 градус деп белгіледі. Орта ғасырдағы мұсылман географтарының көпшілігі әл-Хорезмидің негізгі меридианын пайдалануды жалғастырды. 1025 жылы Аль-Бируни ең алғаш рет аспан сферасының полярлық эквиазимутальды тең қашықтықтағы проекциясын сипаттады. Ал, Аль-Бируни өзінің "Мазудический кодекс" (1037) деген еңбегінде Азия мен Еуропа арасындағы кең мұхит бойымен немесе қазіргі Америка деп аталатын құрлық бар екендігін болжаған. Ол оның бар екендігін Жердің айналасын және Африка-Еуразияның өлшемін дәл бағалау негізінде анықтады, ол Жердің айналасының тек бестен екі бөлігін ғана қамтығанын анықтады, және оның белгілі ауырлық туралы түсінігін ашқаннан кейін, ол Еуразияға әкелген геологиялық процестер Азия мен Еуропа арасындағы ауқымды мұхиттағы жерлерді де пайда еткен болуы керек деп қорытындылады. Ол сондай-ақ құрлықта адамдар тұруы керек деп ойлады, ол Ресейден Оңтүстік Үндістанға және Сахарадан оңтүстікке қарай созылған кең солтүстікке қарай созылатын кең жолақты мекендейтін адамдар туралы біліміне сүйене отырып, құрлықтағы адамдар сол жолақты бойлай жатқан болуы мүмкін деп ойлады. Ол "Еуразияның шығысы мен батысында Америка мен Жапония екені белгілі болған" жерлер бар екенін тұңғыш рет болжаған. Роджер II (1097 - 1154) Сицилиядан қаржылай қолдау алып, ал Идриси Кордова университетінде жиналған білімге сүйене отырып, жолдарды картаға түсіріп, жол картасын жасау үшін суретшілерге ақы төледі. Кітапта Жер шары шар тәрізді, оның шеңберінің ұзындығы 36854 шақырым, ал картада 70 тікбұрышты бөлімдер көрсетілген. Ерекшелігі - Нил өзенінің екі көзінің дұрыс жазылуы, Гана жағалауы және Норвегия туралы айтылуы. Климаттық аймақтар ұйымдастырудың басты қағидасы болды. 1192 жылы басылған екінші және қысқартылған көшірмесі "Қуаныш бақшасы" деп аталады.

Осман империясының Пири Рейс картасы

Осман картографы Пири Рейс өзінің "Китаб-и-Бахрие" атты еңбегінде кеме қатынасы карталарын жариялады. Бұл жұмыста Жерорта теңізінің шағын бөліктері бойынша карталардың атласы және теңізді қамтитын теңіз нұсқаулары бар. Оның екінші нұсқасында Американың картасы да жазылған.

Ортағасырлық карталар мен Mappa Mundi

Ортағасырлық Еуропадағы әлем карталары негізінен бұрын Бабыл әлем картасының желісі бойынша символикалық түрде болды. Mappa Mundi (дүние карталары) деп аталатын бұл карталар дөңгелек немесе симметриялық космологиялық диаграммалар болып табылады, олар Жердің бір ғана құрлық массасын диск пішіндес және мұхитпен қоршалған ретінде көрсетеді.

Италия картографиясы және портлан карталарының пайда болуы

Роджер Бэконның карта проекцияларын зерттеуі және портланоның, содан кейін портлано карталарының пайда болуы Еуропа сауда жолдарын жүргізу үшін сол кезеңнің сирек жаңалықтары болды. Майорка мектебі қазіргі итальяндық картографиялық мектеппен қарама-қарсы. XIII ғасырдың соңында (12751300) жасалған Carta Pisana портлан картасы - ең көне сақталған теңіз картасы (яғни карта ғана емес, нақты навигациялық бағыттарды көрсететін құжат).

Майорка картографиялық мектебі және "әдеттегі" портландық карта

Мальорка картографиялық мектебі - 13-ші ғасырдың аяғында 14-ші және 15-ші ғасырлардағы Майоркадағы картографтар, космографтар және навигациялық аспаптар жасаушылардың негізінен еврейлік ынтымақтастығы. Көп мәдени мұралары бар Майорка картографиялық мектебі Каталон атласында көрініп тұрғандай, Жерорта теңізімен байланысты бірегей картографиялық әдістерді тәжірибеден өткізді және жасады. Мальорка мектебі "Normal Portolan chart" өнертабысы үшін (қоса жауапты) болды. Бұл карта компас сызықтарымен кестеленген, қазіргі заманғы, жоғары сапалы, егжей-тегжейлі теңіз картасы болды.

Полинезиялық таяқша карталары

Біздің заманымыздың алғашқы екі мыңжылдығында Тынық мұхит аралдарын барлап, қоныстанған полинезиялықтар үлкен қашықтықтарды жүзу үшін карталарды қолданды. Маршалл аралдарының сақталған картасында жел мен толқынның үлгілерін бейнелейтін пальма жолақтары бар торға байланған таяқтар қолданылады, аралдардың орналасуын көрсету үшін қабықшалар бекітіледі. Қажет болған жағдайда, басқа карталар тас немесе қабыршақтардың уақытша орналасуын пайдалана отырып жасалды.

Іберия картографиясы зерттеулер дәуірінде

Қайта өрлеу дәуірінде классикалық шығармаларға қызығушылықтың қайтадан көтерілуімен карталар қайтадан зерттеулерге ұқсай бастады, ал Еуропаның Американы зерттеуі және олардың сол жерлерді бақылау мен бөлу жөніндегі кейінгі күш-жігері ғылыми карталау әдістеріне қызығушылықты қайта жаңғыртты. Карталар тарихы туралы бірнеше кітаптың авторы Питер Уитфилд Еуропа карталарын жасауды батыс державасының бүкіл әлемге таралуына себепші деп есептейді: "Севилья, Амстердам немесе Лондондағы адамдар Америка, Бразилия немесе Үндістан туралы білімге қол жеткізе алды, ал жергілікті халықтар тек өздерінің жақын маңдағы ортасын ғана білетін" (Уитфилд). Джордан Бранч пен оның кеңесшісі Стивен Вебер үлкен патшалықтар мен кейінгі тарихтың ұлттық мемлекеттерінің күші карта жасау технологияларындағы 15 ғасырдағы жетістіктердің байқаусызда пайда болған өнімдері деп санайды. 15-16 ғасырларда Иберия державалары (Кастилия Корольдігі және Португалия Корольдігі) Еуропаның теңіздегі барлау және Америка, Африка және Азия жағалауларын картаға түсірудің алдыңғы шебінде болды, бұл "Ақпараттық зерттеулер дәуірі" (сонымен қатар "Ақпараттық зерттеулер дәуірі" деп аталады) деп аталды. Испания мен Португалия Италияның қала-мемлекеттерінен келген талантты, ғылым мен технологияны тартуға мүмкіндік берді. Португалияның әділ экспедициялары 1419 жылы Батыстық Африканың жағалауында Принц Генрих Кемешіктің демеушілігімен басталды, Бартоломеу Диас Жақсы Үміт Мысығына жетіп, 1488 жылы Үнді мұхитына кірді. Он жылдан кейін, 1498 жылы, Васко да Гама Африканы айналып өтіп, Үндістанға аттанатын алғашқы флотты бастап, Каликут қаласына жетіп, Португалиядан Үндістанға дейінгі теңіз жолының басталуына қол жеткізді. Педро Альварес Кабарль Бразилияға (1500) жеткеннен кейін көп ұзамай Оңтүстік-Шығыс Азияға зерттеулер жүргізілді, бірінші тікелей еуропалық теңіз саудасы мен дипломатиялық миссиялар Мин Қытайға және Жапонияға (1542) жіберілді. 1492 жылы Генуялық зерттеуші Кристофер Колумб бастаған испан экспедициясы Алысқа шығысқа жаңа сауда жолы табу үшін батысқа қарай жүзіп кетті, бірақ байқамай Американы тапты. Колумбтың алғашқы екі сапары (1492-93) Багама аралдарына және Кариб теңізіндегі әртүрлі аралдарға, соның ішінде Испаньола, Пуэрто-Рико және Кубаға жетті. Колумбпен бірге іспан картографы мен зерттеушісі Хуан де ла Коза да жүзіп кеткен. Ол Американың екі жағын да көрсететін алғашқы картографиялық бейнелерді жасаған. 1492 жылдан кейінгі кезең Колумбиялық алмасу кезеңі деп аталады, бұл Кристофер Колумбтың Америкаға саяхаттарынан кейін Америка мен Африка-Еуразия жарты шарлары арасындағы жануарлар, өсімдіктер, мәдениет, адам халқы (соның ішінде құлдар), жұқпалы аурулар және идеялар алмасуы. Магелланның Элькано айналасында жасаған сапары адамзат тарихында әлемді айналып өткен алғашқы сапар болды. Бұл испан экспедициясы 1519 жылы португалдық кемеші Фердинанд Магелланның басшылығымен Тынық мұхиты арқылы Америкадан Шығыс Азияға дейінгі теңіз жолының іздеуінде Севильядан кемемен шыққан. 1521 жылы Магеллан Мактанда (Филиппин) қайтыс болғаннан кейін экспедицияға Хуан Себастьян Элькано басшылықты қолға алып, Борнеоға, дәмдеуіш аралдарына және Үнді мұхиты арқылы Испанияға, Жақсы Үміт мысығына және солтүстікке Африканың батыс жағалауына қарай жүзіп кетті. Олар Испанияға 1522 жылы, Испаниядан кеткеннен кейін үш жыл өткен соң келді. c. no c. 1485: Португалиялық картограф Педро Рейнел Португалияның ең көне қол қойылған теңіз картасын жасады. 1492 жыл: Картограф Хорхе де Агиар қол қойылған және датасы қойылған португалдық ең көне теңіз картасын жасады. 1537 ж. Португалиялық математик және космограф Педро Нуньестің көптеген еңбектері навигациямен байланысты. Ол бірінші болып, тұрақты бағытты ұстап тұрған кеме Жер бетіндегі екі нүкте арасындағы ең қысқа жол - үлкен шеңбер бойымен неге жүрмейтінін, оның орнына локсодром деп аталатын спиральдік бағытпен жүретінін түсінді. Бұл сызықтар, сондай-ақ ломба сызықтары деп аталады, меридиандармен тұрақты бұрыш сақтайды. Басқаша айтқанда, локсодромалық қисықтар Нунес байланысының құрылысына тікелей байланысты, оны навигатор байланысы деп те атайды. "Трактат о защите морской карты" (1537) атты еңбегінде Нуньес теңіз картасында параллельдер мен меридиандар түзу сызықтар ретінде көрсетілуі керек деп айтқан. Алайда ол бұл жағдайдың туындаған проблемаларын қалай шешу керектігін білмей қалды, бұл жағдай Меркатор өз есімін ...

Американың алғашқы карталары

1500 ж. Испан картографы және зерттеушісі Хуан де ла Коза Американы, Африка мен Еуразияны көрсететін алғашқы картографиялық бейнелерді жасады. 1502 ж. Португалияның белгісіз картографы Кантино планисферасын, ендіктерді білдіретін алғашқы теңіз картасын жасаған. 1504 жыл: Португалиялық картограф Педро Рейнель кеңдіктер шкаласы бар ең көне теңіз картасын жасады. 1519 ж. португал картографтары Лопо Хомен, Педро Рейнел және Хорхе Рейнел қазіргі кезде Миллер атласы немесе Лопо Хомен Рейнес атласы деп аталатын карталар тобын жасады. 1530 ж. испан картографы Алонсо де Санта Круз магниттік өзгерістердің алғашқы картасын шығарды. Ол оның дұрыс географиялық ұзақтығын табуға көмектесетінін айтты. Санта-Круз жаңа теңіз аспаптарын да жасады және навигациялық әдістерге қызығушылық танытты.

Испания империясының Padrón Real

1504 жылы Севильяда құрылған Испанияның сауда үйі (Casa de Contratación) Испанияның теңіздегі империясы кеңейген сайын картографтардың үлкен контингентін сақтады. 1508 жылы корольдік стандартты карта (Падрон Реал) құрылды және Севильяға оралған ірі экспедициялардан көбірек ақпарат қол жетімді болған сайын мерзімді түрде жаңартылып отырды. Бұл Португалияда ұзақ уақыт бойы қолданылып келген практиканы жалғастырды, оның Padrão Real Лиссабондағы патша сарайының Гвинея және Үндістан үйлерінде (Casa da Guiné and da Índia) сақталды. Испания мен Португалия карталарының түпнұсқалары қазір жоғалып кетті, бірақ олардың көшірмелері Ватикан кітапханасында, Моденадағы (Италия) Biblioteca Estense және Германияның Ваймар қаласындағы Анна Амалия кітапханасында сақталған. Испания үшін жұмыс істейтін португал картографы Диого Рибейроның 1527 және 1529 жылғы "Падрон Реал" көшірмелері бірінші ғылыми әлем картасы ретінде ерекше мақталған. Магеллан, Гомес және Лоасса экспедицияларының ақпаратын және Тордесильяс және Сарагоса келісімдерімен белгіленген шекара сызықтарын кодтау үшін жүргізілген геодезиялық зерттеулерді қамтитын Padrón Real-тың бұл басылымдары тұңғыш рет Тынық мұхиттың толық ұзындығын және Солтүстік Американың үздіксіз жағалауын көрсетеді. Сондай-ақ, олар Орталық және Оңтүстік Американың жағалауын дәл белгілейді, бірақ Португалияның Африкадағы сауда жолдарын бақылауы Үнді мұхитын дәлдікті жоғалтты. Сауда үйінің екі көрнекті космографы (сонда карта жасаушылар белгілі болды) - Алонсо де Санта-Круз және Хуан Лопес де Веласко болды, ол Филипп II кезінде карта жасауды басқарып, ешқашан Жаңа әлемге бармады. Олардың карталары қайтып келген теңізшілерден алған мәліметтерге негізделген. Карта жасауды қолданатын қайталанатын принциптерді пайдаланып, олардың карта жасау әдістерін кез-келген жерде қолдануға болады. Филипп II өзінің теңізден тыс империясы туралы кеңінен ақпарат іздестірді, ол жазба түрінде де, карталар жасау арқылы да болды.

Неміс картографиясы

15 ғасыр: Неміс монахы Николай Герман "Космография" атты алғашқы еңбегін жазды. Ол Птолемейдің "Географиясына" алғашқы жаңа карталарды қосты. Голландия картография және география мектебінің (1500-1600-жылдар) белгілі өкілдеріне мыналар жатады: Франсискус Монахус, Джемма Фризиус, Гаспард ван дер Хейден, Кристоф Плантин, Лукас Вагхенер, Якоб ван Девентер, Виллеборд Снелл, Гессел Герриц, Петрус Планциус, Жодокус Гондиус, Генрикус Гондиус II, Хендрик Гондиус I, Виллем Блау, Джоан Блау, Андреас Целлариус, Жерард де Жоде, Корнелис де Жоде, Никола Висшер I және Никола Висшер II. Геррадус Меркатор - неміс-голландиялық картограф және географ, оның көптеген қабырға карталары, байланысты карталар, глобус және ғылыми аспаптар бар, бірақ оның ең үлкен мұрасы - 1569 жылғы әлем картасына жасаған математикалық проекция. Меркатор проекциясы - меридиандар тура және параллельдерге перпендикуляр болатын цилиндрлік проекцияның үлгісі. Нәтижесінде картаның ені тұрақты болады және полюстерге жақындаған сайын, параллельдер шығыс-батысқа қарай созылады. Меркатордың ойы - параллельдердің аражігін олардың ұзындығы артуын өтейтін етіп созу, яғни шағын аймақтардың пішіндерін сақтап қалу, бірақ бұрмалаудың құнын өтеуге тура келді. Мұндай конформды карта проекциясы міндетті түрде лактосфералық сызықтарды, тұрақты бағытты желкендеу бағыттарын картадағы түзу сызықтарға айналдырады, осылайша навигацияны айтарлықтай жеңілдетеді. Меркатордың бұл ниеті атаудан анық көрінеді: Nova et Aucta Orbis Terrae Descriptio ad Usum Navigantium Emendate Accommodata бұл "Жүзуде қолдану үшін дұрыс бейімделген жер шарының жаңа және толық бейнесі" деп аударылады. Проекцияларды қабылдау баяу жүрсе де, он жетінші ғасырдың аяғында ол теңіз карталарында қолданылды. Меркатор өмірінің соңғы отыз жылын кең көлемді жобаға - "Космографияға" арнады. Бұл бүкіл ғаламның, оның ішінде жаратылыстың сипатталуы және барлық елдердің топографиясы, тарихы мен институттарының сипаттамасы. Атлас сөзі алғаш рет соңғы томның атауында кездеседі: "Atlas sive cosmographicae meditationes de fabrica mundi et fabricati figura". Бұл атлас немесе ғаламның жаратылуы туралы космографиялық ойланулар деп аударылады, және ғаламның жаратылуы, осылайша Меркатордың атлас термині туралы анықтамасын береді. Бұл томдар беттерінің жартысынан азын карталарға арнаған: Меркатор бұл терминді тек карталардың жинағын сипаттау үшін қолданған жоқ. Оның атауын таңдауы Атласқа деген құрметінен туындаған "Мавритания патшасы" Абрахам Ортелиус жалпы алғанда алғашқы заманауи атластың, Theatrum Orbis Terrarum-тың жасаушысы ретінде танылады. Триангуляция карта жасау әдісі ретінде алғаш рет XVI ғасырдың басында Джемма Фризиус Libellus de locorum describendorum ratione (Жерлерді сипаттау тәсілі туралы кітапша) деген еңбегінде идеяны ұсынған кезде пайда болды. Голландиялық картограф Якоб ван Девентер 1533 жылы өзінің кітабында теориясын Фризиус сипаттаған триангуляцияны жүйелі түрде қолданған алғашқылардың бірі болды. Қазіргі заманғы үшбұрышты желілерді жүйелі пайдалану 1615 жылы 33 үшбұрышты қамтитын төртбұрыштар тізбегін пайдалана отырып, Алкмаардан Берген оп Зумға дейінгі аралықты өлшеген голландиялық математик Виллеброрд Снеллдің (туған Виллеброрд Снел ван Ройен) жұмысынан туындайды. Екі қала меридиан бойынша бір градуспен бөлінген, сондықтан ол өлшеуінен жердің шеңберінің мәнін есептей алды - бұл ерлік оның 1617 жылы жарық көрген "Эратосфен Батавус" (Голландиялық Эратосфен) кітабының атауында аталып өтті. Снеллдің әдістерін 1669-1670 жылдары Париж меридианы бойындағы бір градус ендікті Парижден солтүстікке қарай Соурдонның сағаттық мұнарасына дейін созылған он үшбұрыштар тізбегін пайдалана отырып зерттеген Жан Пикард қолданды. Бірінші басып шығарылған атлас теңіз карталары (De Spieghel der Zeevaerdt немесе The Mirror of Navigation / The Mariner's Mirror) 1584 жылы Лейденде Лукас Вагхенер шығарған. Бұл атлас теңіз карталарын жүйелі түрде кодтаудың алғашқы әрекеті болды. Бұл карталық кітапта Еуропаның батыс және солтүстік-батыс жағалауындағы суларда жүзуге арналған нұсқаулармен бірге теңіз карталары мен теңіз бағыттары бар атлас жинақталған. Бұл теңіз картографиясы тарихында алғашқысы болды. 1660 жылы неміс туылған голланд картографы Андреас Целлариус өзінің жұлдыздар атласын (Harmonia Macrocosmica) Ян Янсониус Амстердамда басып шығарды. Уақыт өте келе Blaeu және Janssonius карта жасаушы фирмаларының арасындағы бәсекелестік Atlas Maior немесе "Major Atlas" басылымын шығарумен аяқталды. 1662 жылы Жоан Блеудің "Атлас Майор" атласының латын тіліндегі ба�...

Француз картографиясы

Тарихшы Дэвид Бьюйсерет картографияның өркендеуінің негізін 16-17 ғасырлардағы Еуропаға сүйендірді. Ол бес ерекше себепті атап өтті: 1) ежелгі дәуірге деген құрметі, әсіресе Птолемейдің қайта ашылуы, бірінші географ деп саналады; 2) ғылыми революция нәтижесінде өлшеу мен сандық бағалауға деген сенімнің артуы; 3) көркем өнердегі жетілдірілу, мысалы, перспективаның ашылуы, бұл кеңістіктік субъектілерді жақсырақ көрсетуге мүмкіндік берді; 4) мүліктік меншікті дамыту; және 5) картаның ұлтты құруға маңызы. Людовик XIV билік еткен кезең картографияның Франциядағы ғылым ретінде басталғанын білдіреді. Картографияның 17-18 ғасырлар аралығындағы эволюциясы техникалық деңгейдегі жетістіктермен қатар, өкілдік деңгейінде де болды. Марко Петрелланың айтуынша, карта "бұл патшалықтың әкімшілік шекараларын және оның ерекшеліктерін бекіту үшін қолданылатын құралдан аумаққа араласу және оны бақылауға алу үшін қажетті құралға айналды". Патшалықты біріктіру үшін жер және салық базаларының жақсы сақталған жазбалары қажет болғандықтан, Людовик XIV және патша сарайындағы мүшелер ғылымның, әсіресе картографияның дамуы мен прогресін алға тартты. Людовик XIV 1666 жылы картография мен желкендік карталарды жақсартуды мақсат етіп, Академия ғылымдарын құрды. География мен навигация саласындағы барлық білімдердегі олқылықтарды астрономия мен геодезияны зерттеу мен зерттеуде қарастыруға болады. Колбер ғылыми білімге ұмтылуды қолдау үшін көптеген шетелдік ғалымдарды Академияға тартты. Кассини математик Жан Пикардтың көмегімен және қолдауымен өлкелік топографиялық ақпаратты өлкенің толық картасына біріктіретін жүйені әзірледі. Бұл өздерінің иелік ету аймақтарын картаға түсіру жобасында барлық ұлттар қабылдаған тәжірибеге негізделді.

Картографияның орталығы ретінде Париж

Он жетінші ғасырда Франция карта саудасының орталығы ретінде пайда болды, карталардың көп бөлігі өндіріліп, таратылып, Париж қаласында өткізілді. Ғылыми дамуды қолдаумен қатар, патша сарайында өнер мен қолөнердің дамуына қолдау көрсетілді. Бұл патшаның қолдауын Парижге суретшілер тартты. Нәтижесінде көптеген карта жасаушылар, мысалы Николас Сансон және Алексис Губерт Джейлот провинциялардың шеткері аймақтарынан ұлттық астанаға көшіп келді. Әскери карталарды қолданудағы өзгерістер қазіргі әскери революцияның бір бөлігі болды, ол қақтығыстардың ауқымы өскен сайын ақпаратқа деген қажеттілікті өзгертті. Осыдан кейін "әскери қақтығыстарда жүйелілік пен біркелкілікті қамтамасыз ету үшін" карталар қажет болды. Тең қашықтықтағы конустық проекцияның соңғы түрін 1745 жылы француз астрономы Жозеф Николас Делиль құрастырған. 1715 жылы Герман Молл Солтүстік Американың 1698 жылғы Николас де Фердің еңбегін көшіріп алған ең танымал карталарының бірі - Бобер картасын жариялады. 1763-1767 жылдары капитан Джеймс Кук Ньюфаундлендті картаға түсірді. 1777 жылы полковник Джозеф Фредерик Уоллет Де Барр Солтүстік Американың төрт томдық атласын, Атлантикалық Нептунды жасаған. Америка Құрама Штаттарында 18-19 ғасырларда зерттеушілер жол картасын жасап, әскери инженерлер мемлекеттік жерлерді зерттеді. Әрі қарай, егжей-тегжейлі, кең ауқымды карталарды жасау үшін екі агенттік құрылды: АҚШ Геологиялық зерттеу және АҚШ Жағалау және геодезиялық зерттеу (қазіргі Ұлттық геодезиялық зерттеу, Ұлттық мұхит және атмосфералық әкімшіліктің бір бөлігі).

XIX ғасырдағы өзгерістер

Испания Америкасына (1799-1804) саяхат жасаған кезінде Александр фон Гумбольдт Жаңа Испанияның (қазіргі Мексика) ең дәл картасын жасаған. Жаңа Испания патшалығы туралы саяси очерк (1811) құрамында басылып шыққан Гумбольдт Карта Мексика (1804) Мексиканың қолданыстағы карталарына негізделген, бірақ Гумбольдт ендік пен бойлыққа мұқият назар аударды. 1803 жылы Тынық мұхит жағалауындағы Акапулько портына қоныс аударған Гумбольдт порттың картасын шығарғанға дейін порт аймағынан Мексика қаласына кетпеді; кетіп бара жатқанда ол Шығыс жағалауындағы Веракрус портының картасын, сондай-ақ Мексиканың орталық жазығының картасын тартты. Испания патшасы Гумбольдт сапарға шығуға рұқсат бергендіктен, Мексикадағы патшаның лауазымды адамдары Гумбольдт зерттеулеріне көмектесуге асықты. Ол Хосе Антонио де Алзате и Рамирестің "Мапа дель Арзобиспадо де Мексико" (1768), оны "өте жаман" деп санайды, сондай-ақ XVII ғасырдағы мексикалық картаны зерттеді. Джон Диструнелл, бизнесмен және нұсқаулықтар мен карталардың баспашысы, Америка Құрама Штаттары мен Мексика арасындағы келіссөздерде Гвадалупе-Идальго келісімінде (1848) Мексика-Америка соғысынан кейін, АҚШ картографы Генри Шенк Таннердің 1822 жылғы картасына негізделген Мексика Құрама Штаттары картасын жариялады. Бұл карта АҚШ-тың Манифест Ләззатын көрсететін карта ретінде сипатталды; картаның көшірмесі 2016 жылы 65 000 долларға сатылды. Сол кезде карта жасау Мексика үшін де, АҚШ үшін де маңызды болды. Гринвичтің негізгі меридианы 1884 жылы картографтар үшін халықаралық стандартты анықтама болды.

ХХ ғасырдағы өзгерістер

ХХ ғасырда карталар басып шығару және фотосуретке түсіру технологиясының жақсаруы нәтижесінде арзандады және оңай болды. Ұшақтар үлкен аумақтарды бір мезгілде суретке түсіруге мүмкіндік берді. Екі нүктеге тең қашықтықтағы проекцияны алғаш рет 1919 жылы Ханс Маурер жасаған. Бұл проекцияда картадағы кез келген нүктеден екі реттеу нүктесінің кез келгеніне дейінгі қашықтық дәл болады.

Бағдарламалық жасақтама әзірлеу

Қазіргі уақытта карта жасау компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз етуді әртүрлі қызметтердің дамуы мен ұсынылуына байланысты, бұл үрдіс өткен ғасырдың соңында басталды. Мысалы, өзіндік орналасу, жерлерді, бизнесті, өнімдерді және аймақты іздеу, қашықтықты есептеу. Қазіргі уақытта компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз етуде өз қызметтерін бүкіл әлемге ұсынатын ірі компаниялар басым, мысалы Google Maps, Apple Maps, Bing Maps, National Geographic Maps, ESRI Geographic Information System (GIS), CartoDB, Mapbox, Waze және т.б. Өзге көптеген мемлекеттік, өңірлік және шағын бастамалар мен компаниялар өз қызметтерін ұсынады. Онлайн карта қызметтерінің тізімі өте ұзақ және күн сайын өсіп келеді.

Тарихи карталар жинақтары

Соңғы уақыттағы дамуы сондай-ақ ежелгі карталарды біріктіруді және қазіргі заманғы ғалымдардың зерттеулерін қазіргі заманғы компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз етумен біріктіріп, мерзімді тарих карталарын әзірлеуді қамтиды. Еураластың тарихи карталары (бұл карта біздің заманымыздың 1-ші жылынан бастап қазіргі уақытқа дейін бүкіл Еуропаны қамтиды), Centennia тарихи атласы (бұл карта біздің заманымыздың 1000 жылынан бастап қазіргі уақытқа дейін Еуропаны қамтиды), Geacron және басқа да көптеген тарихи картография деп аталатын салада жұмыс істейтіндер. Бұл карталар елдердің, провинциялар мен қалалардың дамуын, соғыстар мен шайқастарды, шекаралардың өзгеру тарихын және т.б. қамтиды. Бүгінгі таңда тарихи картография өркендеп келеді. Карталық қызметтердің мамандандырылуы үнемі өсіп келеді. Жаңа карталар әлі де әзірленуде, университет карталары жинақтары, мысалы Техас университетіндегі Перри Кастаньеда кітапханасының карталар жинағы, күн сайын жақсы және әртүрлі карталар мен карта құралдарын ұсынады, студенттерге және кең жұртшылыққа ежелгі карталарды табу қиын болды. Девид Рамсидің тарихи карталар жинағы бүгінде бүкіл әлемге танымал бастама болып табылады.

Өзін-өзі жариялау құралдары мен бірлескен карталау

Бұрын мамандар үшін картаның көптеген "өзін-өзі өңдеу" құралдары мен бағдарламалық жасақтамалары болмаған. Карта блогтары мен өз бетінше жариялау кең таралған. 2004 жылы Стив Кост әлемнің еркін өзгертілетін картасын жасау үшін OpenStreetMap бірлескен жобасын құрды. OpenStreetMap-тың құрылуы мен өсуіне әлемнің көп бөлігінде карталық ақпаратты пайдалану немесе қол жетімділік шектеулері және арзан портативті спутниктік навигациялық құрылғылардың пайда болуы себеп болды.

Ұйымдар

1921 жылы Халықаралық гидрографиялық ұйым (ХГО) құрылды және ол гидрографиялық зерттеулер мен теңіз карталарын жасау жөніндегі билікті құрайды. Қазіргі таңда анықталатын құжат - арнайы басылым S 23, "Океандар мен теңіздердің шектері" (англ. Limits of Oceans and Seas), 3-шы басылым, 1953 жыл. Екінші басылым 1937 жылы, ал біріншісі 1928 жылы жарық көрген. Төртінші басылымның жобасы 1986 жылы жарияланды, бірақ осы уақытқа дейін бірнеше атаулар туралы даулар (мысалы, Жапон теңізі туралы дау) оның ратификациясына кедергі келтірді.

Картографияның технологиялық өзгерістерінің тарихы

Картографияда технология карта жасаушылар мен карта пайдаланушылардың жаңа буынының сұраныстарына сай әрдайым өзгеріп отырады. Алғашқы карталар қолмен, щеткамен және пергаментпен жасалатын, сондықтан сапасы әртүрлі және таратылуы шектеулі болды. Компас, баспа машинасы, телескоп, секстант, квадрант және верньердің пайда болуы әлдеқайда дәл карталар жасауға және дәл көбейтуді жасауға мүмкіндік берді. Берклидегі Калифорния университетінің профессоры Стивен Вебер "ұлт-мемлекет" ұғымы карта жасау технологиясының 15-ші ғасырдағы жетістіктерінің байқаусызда пайда болған өнімдері деп болжайды.