Кіріспе
"Батыр кішкентай тігінші" немесе "Батыр кішкентай тігінші" (немісше: Das tapfere Schneiderlein) - Гримм ағайындылары жинаған неміс ертегісі. "Құрметті кішкентай портретші" - Арне Томпсонның 1640 типті әңгімесі, жеке эпизодтар басқа әңгіме типтеріне жіктеледі. Эндрю Лэнг оны "Көк жұлдыздар кітабына" енгізді. Бұл ертегі "Жеті бір соққыда" деп аударылды. Әңгіменің тағы бір нұсқасы Рут Мэннинг Сандерстің "Жайтандардың кітабында" кездеседі. Бұл кішіпейіл тігінші туралы, ол көптеген алыптарды және аяусыз патшаны тігіншінің керемет күш-қуаты мен батылдығына сенуге алдап, оған байлық пен билік иеленуіне әкеледі.
the Mickey Mouse [[Mickey Mouse (film series)
"The Brave Little Tailor" or "The Valiant Little Tailor" or "The Gallant Tailor" (German: Das tapfere Schneiderlein) is a German fairy tale collected by the Brothers Grimm (KHM 20). "The Brave Little Tailor" is a story of Aarne–Thompson Type 1640, with individual episodes classified in other story types. Andrew Lang included it in The Blue Fairy Book. The tale was translated as Seven at One Blow. Another of many versions of the tale appears in A Book of Giants by Ruth Manning Sanders. It is about a humble tailor who tricks many giants and a ruthless king into believing in the tailor's incredible feats of strength and bravery, leading to him winning wealth and power.
Шығу тегі
Гримм ағайындылары бұл әңгімені 1812 жылы Kinder und Hausmärchen-тің бірінші басылымында жариялады, ол әртүрлі ауызша және баспа дереккөздеріне негізделген, соның ішінде Мартин Монтанның Der Wegkürzer (шамамен 1557) кітабы.
Қысқаша мазмұны
Бір тігінші джем жеуге дайындалып жатыр, бірақ оған ұшқан құстар бір соққымен жеті ұшқан құсты өлтіреді. Ол "Жеті бір соққы" деп жазылған белбеу жасайды. Ол осылай ойланып, дүниеге өз байлығын іздеп шығады. Жинақшы "Жеті бір соққыда" жеті адамды білдіреді деп санайтын алыпты кездестіреді. Үлкен адам тігіншіге қарсы шығады. Үлкен алып тастан су сығарғанда, тігінші ірімшіктен сүт немесе сарысуды сығарған. Үлкен тас қатты жерге түсіп, жерге құлап түседі. Жинақшы бұл ерлікке қарсы аспанға ұшып бара жатқан құсты лақтырып тастайды; алп кішкентай құс "тасқа" ұқсайды деп санайды, ол ешқашан жерге түспейді. Кейіннен алып киім тігушіден ағаш көтеріп әкелуін сұрайды. Жігіт бұтақты көтеріп жүруге бұйырады, ал ол бұтақтарды көтеріп жүреді. Оның орнына, тігінші үстіне көтеріледі, сондықтан алып оны да көтеріп жүреді, бірақ тігінші бұтақтарды көтеріп тұрғандай көрінеді. Үлкен адам таңғалып, тігіншіні басқа да алптардың мекендейтін үйіне алып келеді. Түнде алып киім тігушіге төсегін шауып өлтіруге тырысады. Алайда, тігінші, төсегі тым үлкен деп, бұрышта ұйықтап еді. Қайтып келген кезде, басқа алыптар кішкентай адамнан қорқып, қашады. Жібекші патшаның қызметіне кіреді, бірақ басқа сарбаздар бір күні ашуланады деп қорқады, содан кейін олардың жетпісі әр соққыдан қаза табады. Олар патшаға: "Егер киім тігуші әскери қызметтен кетпесе, онда олар да кетеді" дейді. Патша оны жіберген үшін өлтіруден қорқып, оны жүз аттымен бірге екі алыпты жеңуге жіберіп, тігіншіден арылуға тырысады. Егер тігінші алыптарды өлтірсе, оған патшалығының жартысын және қызының қолын ұсынып, оған үйленуге мүмкіндік береді. Ұйқыда жатқан екі алыпқа тас лақтырып, тігінші оларды бір-бірімен шайқасуға итермелейді, содан кейін олар бір-бірін өлтіреді, бұл кезде тігінші алыптарды жүректеріне салады. Патша, портретшінің сәттілікке жеткеніне таңғалады, уәдесін орындамайды және ол сыйлықтарын талап етуден бұрын портретшіден көбірек талап етеді. Патша оны бір мүйізді мүйізді іздеуге жібереді, бұл да мүмкін емес сияқты, бірақ тігінші оны ағаш алдына тұтқындап, мүйізді мүйізді мүйізді ағашқа шабуылдағанда, ол қашықтыққа шығады. Патша оны жабайы шошқаны ұстауға жібереді, бірақ тігінші оны сол сияқты әуенмен шатырда ұстайды. Патша бұған қатты таңғалып, патшаның қалауын қабыл алады, киім тігушіге ханшайымды береді, ал киім тігушіге бұрынғы патшалықтың жартысын билеуші етіп тағайындайды. Жібекшінің жаңа әйелі оның ұйқыда сөйлегенін естіп, оның тек қана киім тігуші екенін және асыл батыр емес екенін ашумен түсінеді. Патша қыздың талабы бойынша оны өлтіруге немесе алып кетуге уәде береді. Патшаның ұйғарын білгенде, шәкірті киізгерге ескертеді. Патшаның қызметшілері есіктің сыртында тұрғанда, батыл кішкентай тігінші ұйқыда сөйлеп жатқандай етіп: "Жігіт, мен үшін жакетіңді тігіп, шалбарларыңды жап, әйтпесе құлақтарыңа өлшегішпен соғамын! Мен жеті бір соққымен ұрып, екі алыпты өлтірді, бір мүйізді алып, және бір жабайы шошқа ұстады, және мен төсек бөлмесі алдында тұрған адамдар қорқамын деп күтілуде! " Патшаның қызметшілері қорқып, қаша жөнеледі. Патша тағы да тігіншіге қол жұмсауды ойламайды, сондықтан тігінші өз өмірінің соңына дейін патша ретінде өмір сүреді.
Талдау
Арн Томпсонның халық аңыздарын жіктеу жүйесінде әңгіменің өзегі 1640 типті мотив болып табылады, ол осы әңгіме үшін Батыл тігінші деп аталады. Сондай-ақ, 1060 типті (Тастан суды сығу); 1062 типті (Тастар лақтырудағы сайыс); 1052 типті (Ағаш көтеріп жүруге арналған сайыс); 1051 типті (Білкен ағашпен көктемдеу); және 1115 типті (Батырды төсегінде өлтіруге тырысу) эпизодтар бар. ХХ ғасырдағы "Хоббит" фантастикалық романында да осындай стратегияны Билбо үш тролльді бір-бірімен соғысып, күн шыққанша оларды тасқа айналдырады.
Нұсқалар
Фольклорист Джозеф Джейкобс еуропалық халық және ертегілер (немесе Европаның ертегі кітабы) "Бір соққыда оншақ" деп атаған ертегілердің протоформасын қалпына келтіруге тырысты.
Еуропа
Оның бір түрі испан халық аңыздарының жинақтарында, әсіресе XIX ғасырдағы халық аңыздарының жинақтарында кездесетіндігі туралы хабарланған. Бұл аңыз америкалық дереккөздерде де расталған. Италияның Istituto centrale per i beni sonori ed audiovisivi ("Саң және аудиовизуалды мұраның орталық институты") 1960-шы жылдардың аяғы мен 1970-ші жылдардың басында жасаған ғылыми зерттеуде итальяндық дереккөздер бойынша әңгіменің жиырма төрт нұсқасы табылды. Даниялық нұсқасы, Батыл еркіне қарсы ("Den tapre Skrædder"), Jens Christian Bay жинады. Джозеф Джейкобс Джонни Глок деп аталатын Абердиннен ағылшын тіліндегі нұсқасын тапты, оны алғаш рет преподобный Уолтер Грегор Джон Глейк, Батыл Тегінші деген атпен алды және ол The Folk Lore Journal журналында жарияланды. Джейкобс Гримм ертегісі Абердинге қалай жеткенін ойлады, бірақ ол ағайындылардың ертегілерінің ағылшын жинағынан шыққан болуы мүмкін деп болжайды. Бұл ертегі "Кірпіш ағашы" ертегі кітабына енген. Ирландиялық дереккөздерде сондай-ақ сәтті оқиғалар мен таңғы асқа ұшқан ұшқыштарды қысып тастаған тоқымашыға тиетін бақытты тағдыр туралы әңгіме бар: Дулек қақпасының кішкентай тоқымашысының аңызы (Шаһаттық туралы әңгіме). Бұл ертегі 1846 жылы ирланд романшысы Сэмюэл Ловердің жазбасында кездеседі. Венгрияның Százat egy ütéssel ("Бір соққыда жүз") ертегісінде ертегі соңында тігінші ұйқыда жіп пен ине туралы мылжыңдайды, ал оның әйелі, ханшайым, оны естиді. Оның қайын атасымен бетпе-бет келгенде, тігінші қаладағы тігінші дүкеніне барғанын айтып, кез келген айыптауларды жоққа шығарады. Александр Афанасьев жинаған орыс нұсқасында "Богатыр Голь Воянскойдың ертегісі" деп аталады (атауы шамамен "кедей жауынгер" деп аударылады). Содан кейін ол ағашқа ойылып жазылған "жұмысы" туралы хабарлама қалдырып, басқа батырларды өзіне қосылуға шақырып, аталмыш атта саяхатқа шығады. Ерслан Лазаревич, Чурила Пльонкович және Бова ханзадасы қосылғаннан кейін төрт адам ханшайым билеген патшалықтың қорғаушыларын жеңеді, содан кейін шаруа ханшайымның сиқырлы суын ішіп, нағыз богат болып, оған үйленеді.
Азия
Осыған ұқсас әңгімені, Қара Мұстафа (Мустафа), батыр, түрік дереккөздерінен венгр фольклоршысы Игнац Кунос жинаған. Фрэнсис Гиндс Грум бұл ертегі мен Батыл тоқымашы Батыл Вики туралы үнділік әңгімені салыстыруды ұсынды. Батырлық Викины ағылшын жазушысы Флора Энни Стил панджаби тіліндегі басылымнан жинаған. Кейде тоқымашы немесе тігінші билеуші бола алмайды, бірақ өмірде жоғары орын алады (генерал, командир, премьер-министр). Осындай аңыздардың бірі - Сигирис Синно, Шри-Ланкадан жиналған алып. Басқа нұсқада Тоғыз ханды өлтіреді.
Қасиет-құлқының талдауы
Кесуші: Бұл кейіпкер ақылды, ақылды және сенімді. Ол басқа кейіпкерлерді алдап, алдау үшін адастыруды және басқа да айла-амалдарды қолданады. Мысалы, басқалардың мінез-құлқына әсер ету үшін психологиялық манипуляцияның әртүрлі түрлері, мысалы, алыптардың жұбын бір-біріне қарсы айналдыру және өлтірушілердің және бұрынғы алыптардың болжамдары мен қорқыныштарына ойнау. Сол сияқты ол аңдарды (бір мүйізді, кабақ) тұзаққа түсіру үшін және алғашқы алыптың төсегінде өлтірілуден аулақ болу үшін, алдамшы тактикаларды қолданады. Басты кейіпкердің айла-шарғы мен манипуляциясына арқа сүйеуі - антигеройдың негізгі сипатының бір ерекшелігі. Патша бұл кейіпкер өте сенімсіз және үкімді, ол патшалықтың жартысының уәдесін пайдаланып, кейіпкерді өлімге әкелетін сияқты міндеттерді атқаруға көндіреді. Патша кейіпкер ретінде бір өлшемді және негізінен сюжет құралы, басты кейіпкердің қалаған мақсатына жету үшін жеңіп шығуы керек қиындықтардың көзі. Осы қиындықтарды жеңгендерге сыйлық ретінде ханшайымның қолын береді, әрі патшалықтың жартысын береді. Ол патшалық тумысынан әлеуметтік санатты жоғары бағалайды, сондықтан ол тұрмысқа шыққан ер адамның кедей тігінші екенін білгенде, ашуланып, оны өлтіруге тырысады. Оның кекшілдікке деген құмарлығы мен жеңілісі қыздың мінез-құлқына сай келеді.
Бейімделулер
Микки Мысы 1938 жылы Диснейдің осы ертегіге негізделген қысқа мультфильмінде, Батыл кішкентай Тайлерде пайда болды. Тибор Харсани 1950 жылы баяндаушы, жеті аспап және соққы аспаптары үшін "L'histoire du petit tailleur" атты сюита жазды. Бұл шығарманың ең танымал жазбаларының бірі Джордж Претрдің жетекшілігімен Orchestre de la Société des Concerts du Conservatoire оркестрімен орындалды, Питер Устинов ағылшын тілінде (Angel Records, 1966) және француз тілінде (Pour les Enfants, EMI Classics France, 2002) оқыған баяндаушы ретінде. Бұл оқиға 1987-1989 жылдар аралығында шыққан Grimm's Fairy Tale Classics аниме телесериалының екінші маусымында эпизод болды. Батыр кішкентай портретші 1995-2000 жылдардағы HBO анимациялық телехикаясы "Бақытты өмір: әрбір бала үшін ертегілер" сериалының бірінші маусымында Батыстық Африка Сахель аймағында түсірілген. Ол "Бонго" деп аталды және Дэвид Алан Гриердің дауысымен айтылды. Сондай-ақ, Джеймс Эрл Джонстың Дакар патшасы, Марк Карридің алып ретінде, Даунн Льюистің ханшайым Сонг ретінде және Зейк Мокаидің мистер Барбуска есімді эксклюзивті кейіпкер ретінде дауысы берілді. Le vaillant petit tailleur - Эрик Шевильярдың 2004 жылы шыққан француз тіліндегі романы. "Сатмаар Палуан" ("Жеті адамды өлтіретін күрескер") бенгал жазушысы Упендракишор Рей Чоудхуридің қысқа әңгімесі осы ертегіден шықты. 1964 жылы Брумберг апалы-сіңлілілер режиссерлік еткен ертегіге негізделген совет мультфильмі түсірілді. "Әңгімелесу шайқастарында" ол төрт аңыз кейіпкерінен (Қызыл шапқыншы, Қар ақ, Джек және Ашық император) бүкіл атақ пен даңқты ұрлап, оларды бүкіл ойын бойына аңдып, өмірге қауіп төндіретін ауыр жұмыс істеуге мүмкіндік беретін, әр жеңістен кейін жүлдені ұрлап, өзіне несие алу үшін кіріп кететін басты қарсылас ретінде әрекет етеді. Оның атақ-даңқы қысқа өмір сүрді, өйткені батырлар оны жеңіп, оның ертегі кітабын аңыздық ауылға ашқаннан кейін ол алаяқтық, Тегінші қашып құтылуға тырысты, бірақ оны батырлардың кітаптарын оның үстіне тастап, кітабын алып кеткен ата алып жалпақтайтып өлтірді. Бұл ақыры батырлардың атақ-даңқының қалпына келтірілуінің және ауыл тұрғындарының оларды құттықтауының нәтижесі болды.