Кіріспе
Гней Кальпурний Пизо (шамамен б.з.д. 44/43 – б.з. 20 ж.) – Август пен Тиберийдің билігі тұсындағы римдік мемлекет қайраткері. Ол б.з.д. 7 жылы консул қызметін атқарды, содан кейін Испанияның губернаторы және Африка консулы болып тағайындалды. Пизо император Тиберийдің мұрагері Германды улап өлтіргені үшін айыпталады.
Gnaeus Calpurnius Piso (c. 44/43 BCAD 20) was a Roman statesman during the reigns of Augustus and Tiberius. He served as consul in 7 BC, after which he was appointed governor of Hispania and consul of Africa. Piso is best known for being accused of poisoning and killing Germanicus, the heir of emperor Tiberius.
Отбасы
Ол Калпурний руының мүшесі, нақтырақ айтқанда Калпурний Писондардың арасында еді. Оның әкесі мен атасы екеуінің де есімі бір болды, әкесі Гней Калпурний Писо (б.з.д. 23 жылы консул болған), ал атасы Катилина қастандығына қатысушылардың бірі болған. Оның Люций Калпурний Пизо деген ағасы болды, ол аугер (құсбегі) болып, б.з.д. 1 жылы консул атанды. Пизо Мунатия Планцинаға үйленген, ол ақсүйек және бай әйел болған. Планцинадан Пизоның екі ұлы болды: Гней Калпурний Писо, Пизоның қайтысынан кейін Луций Калпурний Писо (б.з. 27 жылы консул болған) есімін қабылдауға мәжбүр болды, және Марк Калпурний Писо.
Мансап
Пизо Август пен Тиберийдің тұсында бірнеше лауазымды атқарды. Рональд Сайм Писоның б.з.д. 26-25 жылдары испандық жорықтарда әскери трибун болғандығын болжайды. Бұл оның б.з.д. 23 жылы триумвир монеталисі қызметін атқарған кезеңімен сәйкес келеді. Осы лауазым мен квестор болып тағайындалу аралығында, Рим сенатына жол ашқан Сайм, Писоның үйленгеніне сенімді. Сайм осы оқиғалар мен консулдық арасындағы уақытты түрлі іс-әрекеттермен толтырады, мысалы, досы Клавдий Неронды Альпідегі жорығына сүйемелдеді. Б.з.д. 5 жыл мен б.з. 2 жыл аралығында ол Понтификтер коллегиясына қабылданды. Б.з.д. 3 жылы Африка провинциясының проконсулы, ал б.з. 9 жылы Испания Тарракон провинциясының проконсулы болды. Тациттың сөзінше, ол Испания халқына қатыгездік көрсеткен, бірақ б.з. 20 жылы сотта осы айыптаулар «ескі және маңызсыз» деп есептелді. Мансабында көптеген лауазымдарға ие болса да, Писоның шаршаңқы мінезі белгілі болды. Б.з. 16 жылы ол Тиберийге қарсы сөйлеп, император Римнен кеткен жағдайда сенаттың императорсыз жұмыс істеуі керек екенін айтты. Писо мен Тиберийге жақын сенаторлар арасындағы ұзақ пікірталас барысында ғана ол жеңіліске ұшырады. Бұл тағайындамамен бірге төрт легионға қолбасшылық ету құқығы берілді. Писо мен Германниктың шені бірдей болғанымен, Германникке үлкен билік (imperium maius) берілді. Тацит Писоның Германникты тексеру үшін тағайындалғанын және Тиберий оған оның күш-жігерін тоқтату және оны бақылау туралы құпия нұсқаулар бергенін айтады. Б.з. 19 жылы жазда Германник Мысырға істерді реттеуге кетті, ал ол оралғанда Писоның қалалар мен легиондарға берген бұйрықтарын елемегенін көрді. Германник ашуланып, Писоны Римге қайтаруға бұйрық берді.
Кейіпкер
Пизоның мінезі зорлыққа бейім, мойынсұнуға жат, өзін Тиберий ұлдарынан артық санайтын, тәбиғи мақтаншыл адам ретінде танылған. Бір күні ол азық-түлік іздеуге шыққан серігінсіз оралды және серігінің қайда екенін түсіндіре алмады. Пизо кісі өлтірді деген күдікпен легионерді айыптап, жоғалған сарбазды іздеуге мүмкіндік бермей, дереу өлім жазасына кесті. Ол жүзбасына айыпталушының басын шабуды бұйырды. Ақырда, жүзбасы қылышын көтеруге үлкермес бұрын, жоғалған сарбаз лагерьге оралып келді, соның салдарынан атқарылу тоқтатылды. Үшеуі де Гней Пизоға барып, легионердің аман-сау келгенін хабарлады. Пизо осыны естіп, үш адамның да басын шабуға бұйырды: біріншісі – досын жоғалтқаны үшін, жүзбасы – бұйрыққа бағынбағаны үшін, үшіншісі – адасып кеткені үшін. Ашу, қылмыс болмаған жерде үш қылмыс табудың жолын тапты.
Фикциядағы Пизо
Оны ITV телеарнасының "The Caesars" сериалында Джон Филлипс, ал BBC телесериалы "I, Claudius" сериалында Стратфорд Джонс сомдады.