Кіріспе
Отпен жасалған балшық құрылыс материалы Архитектуралық терракота - құрылыс ғимараттарының сыртқы немесе ішкі жағында құрылымдық емес, жартылай құрылымдық немесе құрылымдық қызметте пайдаланылатын балшық пен судың отпен жасалған қоспасы. Терракота - ыдыс-аяқ жасамайтын кездегі қыш ыдыстар. Кейбір архитектуралық терракоталар тас бұйымнан да мықты. Ол шырақталмаған, боялған, шырақталған немесе шырақталған болуы мүмкін. Әдетте ертерек қолданылған кезде қатты, көп жағдайда 19-шы ғасырдан бастап әр терракотаның әр бөлігі бос кеңістікті немесе ұяшықты қоршап тұрған қуыс саздан тұрады. Ұяшық қысылған күйде минометпен орнатылуы немесе металл зәкірлермен ілінуі мүмкін; мұндай ұяшық көбінесе минометпен ішінара толтырылады. XIX ғасырдың аяғында керамикалық глазурмен, атап айтқанда, глазурлы архитектуралық терракотамен жасалған нұсқасы кеңінен танымал болды. Терракотаны кірпішпен бірге декоративті аумақтарда қолдануға болады; егер балшық көзі бірдей болса, оларды үйлесімді етіп жасауға болады, немесе егер олар әртүрлі болса, қарама-қайшылыққа келтіріледі. Бұл көбінесе басқа құрылымдық материалдың үстінен жабылады.
Architectural terracotta refers to a fired mixture of clay and water that can be used in a non structural, semi structural, or structural capacity on the exterior or interior of a building. Terracotta pottery, as earthenware is called when not used for vessels, is an ancient building material that translates from Latin as "baked earth". Some architectural terracotta is actually stronger than stoneware. It can be unglazed, painted, slip glazed, or glazed. Usually solid in earlier uses, in most cases from the 19th century onwards each piece of terracotta is composed of a hollow clay web enclosing a void space or cell. The cell can be installed in compression with mortar or hung with metal anchors; such cells are often partially backfilled with mortar. By the late 19th century the version with a ceramic glaze, namely glazed architectural terracotta, became more popular. Terracotta can be used together with brick, for ornamental areas; if the source of the clay is the same they can be made to harmonize, or if different to contrast. It is also often a cladding over a different structural material.
Химия
Терракота балшықтан немесе балшықтан, ағынды заттан және бұрын пісірілген балшықтан жасалған. Балшық - 2 микроннан кіші, ауаға батқан тау жыныстарының қалдықтары. Олар кремний және алюминийден тұрады. Каолинит, галозит, монтмориллион, иллит және мика - керамикалық бұйымдар өндіру үшін жақсы балшық түрлері. Сумен араласқанда олар пластикалық және қалыптайтын сулы алюминий кремнийі пайда болады. Отынның ыстықтай күйіп кетуі кезінде балшықтар судан айырылып, керамикалық қатты денеге айналады. Ағыстар оттағанда оттегі қосып, керамиканың бүкіл денесі бойынша кремний бөлшектерінің біркелкі балқыуын жасайды. Бұл материалдың беріктігін арттырады. Жалпы таралған ағынды материалдар - кальций карбонаты, сілтілік фельдспаттар, марганец және темір оксидтері. Грок ыдыраудың алдын алу және ұсақ балшық матрицасының құрылымын қамтамасыз ету үшін қолданылады.
Тарих
Терракотаны ежелгі гректер, вавилондықтар, ежелгі мысырлықтар, римдіктер, қытайлықтар, Инд өзені аңғары мен америкалық түпкүлдіктер жасаған. Ол шатырдың плиткалары, медальондар, мүсіндер, астаналар және басқа да шағын сәулет бөлшектеріне пайдаланылды.
Ежелгі шығыс терракотасы
Үндістандық терракота жасаушылар қыш құймасын қолмен сығып, құйып, екі есе етіп құйған. Гипс құймалары Ауғанстан, Бангладеш, Үндістан және Пәкістанның бірнеше көне жерлерінде табылған. Мотивтер мен өндіріс процестерінің ұқсастығы ғалымдарды эллиндік және Инд өзені аңғарының мүсіндік терракота дәстүрлері арасындағы мәдени өрістеуді байқауға мәжбүр етті. Бұған алғашқы танымал мысалдар - Бхитаргаон ғибадатханасы мен Махбубнагар ауданындағы джайна ғибадатханасы. Қытай, корей және жапон терракотасы жасау дәстүрлері мүсіндер немесе аспаздар сияқты сәулет емес мақсаттарға бағытталған, бірақ терракота плиткасының әртүрлі түрлері шатырларды жабу материалдары болды.
Антикалық дәуір 1700-жылдар
Гректер терракотаны Олимпиада немесе Селениус сияқты ғибадатханаларының бас қалалары, фриздері және басқа элементтері үшін қолданды. Олар оны мүсіндер мен төбе плиткалары үшін қолданған. Этрусктер үйдің төбесін, арқалықтарын және қабырғаларын кірпішпен қаптаған. Римдіктер терракотадан жасалған үйлерді жылыту үшін еден астынан немесе гипокаусттан жылу беру жүйесін қолданды. Ортағасырлық Еуропаның сәулет өнерінде терракотаның қолданылуы ежелгі дәуірден тыс кеңінен қолданылмады. Тақташа шатырлар өндірісі төмен бағамен, кеңінен қол жетімді қалам шатырлармен азайған. Оңтүстік Германия, Италия және Испания қалалары дәстүрді сақтап қалды.
1880-жылдар - 1930-жылдар
1871 жылы Чикагода болған өрттен кейін, терракотаға деген қызығушылық ошақтап, оны отқа төзімді құрылыс материалы ретінде қолдануға талпындырды. Аспан қыртысы құрылысының дәуірінде құйма темірдің қаңқасын қорғау қажет болды. Терракота - бұл массалық өндіріске болатын жеңіл, қалыптайтын, отқа және ластануға төзімді материал. Бёрнем мен Рут, Х.Х. Ричардсон, Луис Салливан және Макким, Мид & Уайт сияқты сәулетшілер тек таспен ғана емес, терракотаны құрылыс материалы ретінде пайдалануға қызығушылық танытты. Орнату, судың енуі және ішкі металдың тозуы сияқты мәселелер өнеркәсіпті Ұлттық терракота қоғамын ұйымдастыруға мәжбүр етті. Олар 1914 және 1924 жылдары құрылыс әдістерін, бекіткіш жүйелерін, су өткізбейтін және техникалық қызмет көрсету стандарттарын егжей-тегжейлі сипаттаған екі кеңінен қолданылатын стандарттарды жариялады.
1930 жылдар - қазіргі уақыт
Терракотаға деген экономикалық қызығушылық 1930 жылдары күрт төмендеді, бірақ өнеркәсіп өлген жоқ. Терракота жаңа массалық өндірілген материалдармен, мысалы, пластиналы шынымен, жаңа металл қорытпаларымен және цемент блогымен бәсекелесе алмады. Баухаус мектебі мен Халықаралық стиль сияқты минималистік, заманауи стильдерге қарай өзгерген мода төмендеп бара жатқан индустрияға көмектеспеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін өнеркәсіп 1910-1940 жылдардағы материалдың гүлдену кезеңінде салынған ғимараттардың құлдырауына тап болды. Құрылымдағы проблемалар, толық емес су өткізбеу, дұрыс орнатылмаған, дұрыс күтілмеген және ішкі коррозияға ұшыраған жұмсақ болаттан туындаған, бұл материал жаңа құрылыстарда танымал емес. Сапаға қарсы осы айыптаумен күресу үшін 1945 және 1960 жылдар аралығында тағы бірнеше өнеркәсіптік басылымдар шығарылды. Олар сәулет өнерінің терракоталық стилін қайта жаңғыртуға қол жеткізе алмады, бірақ олар өздерінің назарын қоғамдық ғимараттарға аударды. Машинамен экструдияланған терракотаның жетістіктері оны сол кездегі басқа қуыс балшық тақтайлармен бәсекеге қабілетті етті. Плитка түрінде терракотаның жаңаруы болды, ол орта ғасырдағы қоғамдық ғимараттардың ерекшелігі болды. 1960 жылдары синтетикалық материалдардың көптеп таралуымен ол қарқын жоғалтты. Бұл сала ескі ғимараттарды алмастыруға қажетті блоктар, қуыс балшық плиткалар және қазір жаңбырдан қорғайтын плиталар арқылы сақталды.
Өндіріс процесі
Терракотаны гипс немесе құмтастан жасалған қалыпқа құю немесе қысу арқылы жасауға болады, балшықты қолмен оюға болады немесе арнайы машиналарды қолдана отырып, қоспаны қалыпқа экструзия жасауға болады. Балшық судың жоғалуынан кеуіп қалғанда кеміп кетеді, сондықтан барлық қалыптар қажетті өлшемдерден сәл үлкен болады. Қажетті жасыл бұйым немесе ауамен кептірілгеннен кейін, оны бірнеше күн бойы пешке жағып, одан әрі ыдырайды. Ыстық балшық баяу салқындатылып, қолмен өңделеді. Керамика жобаның орындарына жеткізіледі, сонда жергілікті мердігерлер оны орнатады. Құрғақ бөлшектерді ішінара раствормен толтырады, содан кейін қабырғаға орналастырылады, металл зәкірлерден ілінеді немесе металл сөре бұрыштарына ілінеді.
Дизайн
Академиялық даярлықтан өткен суретшілер көбінесе терракота формаларын жобалаушылар болды. Олардың сызбаларын өндіруші түсіндіреді, ол буынның орналасуын және бекіту жүйесін жоспарлайды. Суреттер жасалып біткен соң, мүсіншілер оларды қолөнер шеберлеріне арналған қалыпқа айналдырды.
Саз балшықты дайындау
Терракотаны өндіру үшін қыш таңдау өте маңызды болды. Біртекті, ұсақ дәндер артықшылыққа ие болды. Саздың түсі жергілікті жерде өндірілетін балшықтардың түріне байланысты анықталатын. Бұл процеске құм қосылды. Сондай-ақ, өнімнің қатаюы мен қысқаруын азайту үшін, оны керамикадан жасалған майдаланған қалдықтармен қапталды. Саз балшықты ауа райының әсерінен пириттер химиялық түрде гидратацияланған темір оксидіне және сілтілік құрамының төмендеуіне жол берді. Бұл ескіру өндіріс процесінің қалған бөлігі кезінде химиялық өзгерістерді барынша азайтады. Кейін оны құрғатып, ұнтақтап, сыпырып алады. Кейіннен оны айналып тұрған пышақпен сумен араластырып, сұйықтықты сілем арқылы өткізетін диірменге салып, ұнтақтайтын.
Терракотаны қолмен сығу
Суретші балшықтан жасалған оң үлгіге сүйене отырып, жағымсыз гипс қалыпты жасайды. 1 11⁄4 "балшық пен су қоспасы қалыпқа қысылады. Бұйымның ішіне сым немесе басқа да қатайтатын заттар қосылып, оны тоқымадан жасалған тормен қоршайды. Өнімді ауамен кептіріп, гипспен жасыл балшықтан жасалған өнімнің ылғалын сорып алады. Ол отқа қосылып, кейін баяу салқындатылады.
Шынылау
Жасыл ыдысты отқа жағар алдындағы соңғы қадам - шынылау болды. Шынайы глазурлар әр түрлі тұздардан жасалады, бірақ 1890-шы жылдардан бұрын блоктардың көпшілігі шырылдап шыңдалған немесе саз балшық қоспасының суландырылған нұсқасымен қапталған. Балшықты сұйыту блоқтың бетінде орналасқан кремний қышқылының мөлшерін арттырды. Олар отқа күйіп, қаттылап қалады. 1900 жылы тұз балқымаларын қосып, барлық түстерге қол жеткізуге болады. Қара немесе қоңыр түсті бояулар марганец оксиді қосылғаннан кейін жасалды. Өзге де ақаулар материалдың жұмыс істеуіне қатты әсер етуі мүмкін. Қате қалыптау ауа қалталарының пайда болуына әкелуі мүмкін, бұл бұзылу жылдамдығын арттырады. Егер блок дұрыс күйдірілмесе немесе суытылмаса, онда оттың терісі субстратқа біркелкі жабыспайды және ұсақталуы мүмкін. Сол сияқты, егер глазурь дұрыс күйдірілмесе, ол жарылып, ұсақталып, құлап кетеді. Түстің өзгеруі пириттер немесе барий карбонаттары сияқты минералды қоспалардан болуы мүмкін. Материалды дұрыс тасымалдамау, сақтау немесе орнату кезінде зақымданудың көп бөлігі орын алады. Егер блоктардың ішінде және айналасында қолданылатын раствор тым берік болса, онда кернеу терракота блогына аударылады, ол уақыт өте келе бұзылады. Іштегі металл зәкірлер керамикалық корпусқа қарағанда тез кеңейіп, ішкі жағынан бұзылады. Құрғақ терракоталық блоктар дұрыс жүктелмеген жағдайда, олар жарылыстар пайда болуы мүмкін. Жөндеу жұмыстары жиі негізгі проблемаларды күшейтіп, қоршаған элементтердің де бұзылуын тездетеді. Терракоталық блоктарда сыртқы қабырғаларға нысандарды бекіту үшін ену арқылы ылғал жүйеге кіруге мүмкіндік береді және көбінесе терракотаны да сындырады. Терракотаға цемент орнына тұйық зат немесе өткізбейтін жабық қоспаны жағу арқылы ылғал ұсталады. Терракотадан жасалған ғимараттардың көпшілігі жүз жылдан асатындықтан, терракотаның бұзылуы Нью-Йорк сияқты көптеген қалаларда проблемаға айналды. Заң бойынша тұрақты тексерулер мен жөндеу және жөндеу бағдарламалары талап етіледі, алайда, 105 жылдық ғимараттан терракотаның бір бөлігі құлағаннан кейін Эрика Тишманның өлімі сияқты жақсы жарияланған оқиғалар.