Кіріспе

Хан әулеті аймақтық терминдер сөздігі аймақтық қытай диалектісінің жалпы мағынасы Фангян - біздің заманымыздың 1-ші ғасырының басында ақын және философ Ян Сюнь (б.з.д. 53 ж.18 ж.) құрастырған қытай сөздігі. Бұл маңызды аймақтық сөздікті қамтитын алғашқы қытай сөздігі болды және өз дәуірінің "ең маңызды лексикографиялық жұмысы" болып саналады. Сөздіктің алғы сөзінде оның сөздікті жинап, жинақтауға 27 жыл жұмсап жатқаны жазылған. Янг көптеген көздерден аймақтықтарды жинады, әсіресе Чжоу және Цинь династиялары кезінде жасалған "жеңіл көлік" (軒) зерттеулері, онда императорлық елшілер жыл сайын ауылға Қытайдан халық әндері мен идиомаларын жазу үшін жіберілетін, тіпті солтүстік Кореяға дейін жететін.

Терминология

Виктор Мейр бұл сөзді тополекті деп аударуды ұсынды, ал диалект қытай тіліне c=通言 p=tōngyán деп аударылуы керек. Осыған байланысты, тополекті басқа сөйлеу түрлерін сипаттау үшін қолданылды, онда оны тіл немесе диалект ретінде анықтау даулы болар еді. Мысалға шотланд тілін, араб және рома тілдерінің әртүрлі аймақтық түрлерін келтіруге болады. Осы жағдайлардың бәрінде өзара түсініктіліктің қарапайым критерийі бойынша әртүрлі тілдерді анықтау ғалымдардың едәуір бөлігі үшін саяси немесе әлеуметтік тұрғыдан қолайсыз болуы мүмкін. Мысалы, Оңтүстік-Батыс мандариннің бірнеше түрлері өзара түсіністікке ие емес және олар синтикалық тілдер отбасының мандариндік тармағы ішінде бөлек тілдер ретінде жіктелетін болады, егер қытай тілі бірлік тілі ретінде басым әлеуметтік, тарихи және саяси тұжырымдама болмаса. Мандарин, Оңтүстік-Батыс Мандарин, Оңтүстік-Батыс Мандариннің өзара түсініспейтін түрлері және шын мәнінде осы сорттардағы өзара түсінікті диалекттер "тополектілер" деп аталады.