Кіріспе

Жакопо Беренгарио да Карпи (Т.Б. Карпенсис, Якопо Баригацци, Джакомо Беренгарио да Карпи немесе жай ғана Карпус; 1460 ж. 1522 жылы жарық көрген "Исагоге брейвс" атты кітабы оны Андреас Везалийге дейінгі ең маңызды анатомистке айналдырды.

Алғашқы жылдар

Жакопо Беренгарио да Карпи хирургтың ұлы еді. Жас кезінде ол әкесінің хирургиялық жұмысына көмектесті, ал оның хирургиялық дағдылары кейінірек дәрігерлік жұмысының негізіне айналды. Жасөспірім шақтарында, отбасының Лионелло Пиомен байланысы арқылы, Беренгарио Карпидің ханзадасы Альберто III Пиоға үйрету үшін Карпиге келген және Беренгарионы өзінің нұсқауларына енгізген үлкен гуманистік баспагер Альдо Мануционың қамқорлығына ие болды. 1480 жылдары Беренгарио Болоньядағы университетте оқып, 1489 жылы медицина мамандығы бойынша білім алды.

Сифилисті сынап емдеу арқылы атақ

Біліктілікті алғаннан кейін, Беренгарио әкесіне оралып, қысқа уақытқа хирургиялық практикасында көмектесті, бірақ 1494 жылы "француз ауруының" ағылуы Беренгариоға дәрігер ретінде мансабын дамытуға мүмкіндік берді. Римге барып, ол осы аурудан зардап шеккен бірнеше науқасты емдеген. Оның Римдегі жұмысы қаржылай табысты да, медициналық жағынан сәтсіз де болған. Линдтің "Исагога" кітабының кіріспесінде келтірілгендей, Бенвенуто Целлини Беренгарионың сифилисті сынаппен емдеу тәжірибесі туралы кескілді баяндама жасады, ал "жүздеген крона" алдын ала төленген. Беренгарионың атақ-даңқы жоғары болғандықтан, папа оны өзінің қызметіне шақырды, бірақ ол ұсыныстан бас тартып, көп ұзамай Римнен кетіп қалды.

Болоньядағы анатомия

Римде жұмыс істегеннен кейін көп ұзамай ол Болоньядағы Maestro nello Studio болып тағайындалды, бұл университет тек сирек шетелдік профессорлар болған кезде ғана және олар айтарлықтай беделді ғалымдар болған кезде ғана. Беренгарионың беделі мен күшті меценаттармен жеке байланыстары өте мықты болды. 1504 жылы Рим папасы оған Болонья азаматтығын берді және одан бірнеше рет танымал науқастарды емдеуді сұрады, соның ішінде 1513 жылы Алессандро Содерини (кардиналдың туысы және Медичи отбасының бір бөлігі) және 1517 жылы Урбино герцогы Лоренцо де Медичи. Беренгарио өзінің беделін арттырып, Рим мүсіні, Рафаэльге берілген сурет және Целлинидің бір жұп вазасы және ақыр соңында олардың барлығын ұстауға жеткілікті үлкен үйді қоса алғанда, әртүрлі өнер туындыларын жинаушы болды. Баршаға белгілі, Беренгарио танымал ұстаз әрі қуатты достар табуда жетістіктерге жеткен адам болған. Университет деректері бойынша, оның ұстаздық жетістіктері әріптестерінің бірінен жоғары. Ол дипломатияда өте жақсы болды, 1529 жылы Болоньядан кеткеннен кейін Феррара герцогының сарай дәрігері болды, 1500 жылы герцог соты туралы қорлық сөз айтқаны үшін айыппұл төлеуге немесе мұрнын кесуге сотталған. Беренгарионың мінез-құлқының ерекшелігі оның зорлық-зомбылықпен күресуге бейім екендігімен сипатталады. 1511 жылы ол папаның стипендиатына шабуыл жасап, тонап кетті. 1511 жылы ол жақын маңдағы үйден пана іздеген дәрігерге шабуыл жасады. Бұл оқиғадан үй иесінің әйелі жарақат алған. 1520 жылы, әлі толық анықталмаған себептермен, Беренгарио өзінің серіктерімен бірге Замбелли Петенгидің үйіне оны иеленіп, иесін өлтіру ниетімен шабуыл жасады. Ол кіре алмай, үйге зиян келтірумен қанағаттанды. Оның жеке қарым-қатынасына байланысты, ол қылмыстары үшін жазаланбаған.

Мұра

Беренгарионың баспалық қызметі 1514 жылы Мондино басылымынан басталды. 1518 жылы ол өзінің "De fractura cranei" және 1521 жылы "Commentary on Mondino" атты еңбектерін жариялады. Содан кейін 1522 жылы "Таңдау" "Исагогае Бривс"пен толықтырылды, ол сол жұмыстың "барлық жақсы адамдардың ортақ пайдалануы үшін" өте қысқаша нұсқасы болды. Беренгарио анатомияда бірнеше маңызды жетістіктерге қол жеткізді, соның ішінде иллюстрациялармен толықтырылған алғашқы анатомиялық мәтін, "Анатомия Карпи. "Исагог" қысқаша "Анатомиам гумани корпорис" деген мақалада "персицид пен өлім". Бұл кітапта шындықтың мәтіндік нұсқаларына қарағанда сезімдік сипатқа басымдық берілді, адам өлекселерін семіртуге баса назар аударылды, семіртудегі жеке тәжірибеге негізделген Галендік анатомияның кейбір алғашқы жоққа шығарылуы және арнайы зерттеу бағдарламасынан кейін көптеген денелерді семіртуге басымдық берілді. Басқа анатомистер өздеріне бірнеше нақты дисекция жасады деп мәлімдеген болса, 1522 жылы Беренгарио да Карпи бірнеше жүздеген денені анатомиялады деп мәлімдеді. Сондай-ақ, ол Галеннің "рете-мирабиле" дегенінің бар екендігін де жоққа шығарды. Кейін Везалий мұны бірінші жасаған деп мәлімдеді.