San Damiano cross

Кіріспе

Романдық боялған крест Сан-Дамиано кресті - бұл үлкен романдық қызыл крест, ол Ассизидің әулие Франциск шіркеуді қайта құруға Иеден тапсырма алған кезде дұға еткен. Қазір ол Италияның Ассизидегі Киара әулиесі базиликасында (Basilica di Santa Chiara) және оның көшірмесі жақын маңдағы Сан-Дамиано шіркеуінде орналасқан. Францискандар бұл айқышқа құлшылық етеді. Крест - кейде иконалық крест деп аталатын крест. Себебі, онда Мәсіхтің басты тұлғасынан басқа, басқа да қасиеттілердің және Мәсіхтің айқышқа шегелену оқиғасына байланысты адамдардың бейнелері бар. Мұндай суреттелген айқыштарды орнату дәстүрі Шығыс шіркеуінен басталып, Италияға Черногория мен Хорватия арқылы жеткен болуы мүмкін.

Тарих

Сан-Дамиано айқышқа 11 ғасырда Умбрияда ұқсас суреттермен суреттелген көптеген айқыштардың бірі болды. Суретшінің аты белгісіз, бірақ ол шамамен 1100 жылы жасалған. Айқыш бейнесі бейнеленген оқиғаның мәнін үйрету үшін және сол арқылы адамдардың сенімін нығайту үшін жасалды. Византия стилі Италияда Чимабуэ мен Джиотттодан бұрын кең тараған. Францискандар дәстүріне сәйкес, Ассизидің Франциск шіркеуін қайта құруға шақырылған, Ассизидің сыртында Сан-Дамиано шіркеуінде осы айқышқа құлшылық етіп жатқан кезде. 1257 жылы Сан-Дамианодан Санта-Киара базиликасына көшіп келген кедейлер Сан-Дамианоның түпнұсқалық крестін алып кетті және оны әлі күнге дейін үлкен қамқорлықпен күзетуде. Қазір ол базиликаны салу үшін қиратылған Киелі Георгий шіркеуінің Крест қайта құру шіркеуінің құрбандық үстелінің үстінде ілінеді. Сан-Дамианоның көне шіркеуінің құрбандық үстелінің үстінде ілінген айқыш ағаш - оның көшірмесі. Францискандар бұл айқышқа өздерінің өмірлері мен ресурстарын шіркеуді жаңарту мен қайта құруға арнау миссиясының символы ретінде қарайды.

Сипаттама

Иса Мәсіхтің бейнесі тік тұрып, бойлы, ал айналасындағы суреттер кішірек. Оның денесі ақ түсті, ал айналасы қара қызыл және қара түсті, бұл Исаның ерекшелігін көрсетеді. Бұл бейнелеу бұрынғы ғасырларда айқышқа шегеленген патшалық Мәсіхпен және XIV ғасырдың басынан бастап бүкіл шіркеуде бейнеленген азап шеккен, өліп, айқышқа шегеленген Мәсіхпен қарама-қайшы келеді. Исаның басынан жоғары жағында: "Назареттік Иса - Яһудилердің Патшасы" деп латын тілінде жазылған тақтайша бар екен. Келесі үлкен сандар - бес куәгерлер айқышқа шегелену. Сол жақта - Мәриям мен Иоанн. Оң жақта Магдалалық Мәриям, Жақыптың анасы Мәриям және Матайдың Ізгі хабарында Мәсіхтен қызметшісін сауықтыруын сұрайтын жүзбасы (Матай 8:5 13). Мәриям мен Магдалалық Мәриямның екі қолы да еңселерін қайғы мен қайғыға батырып, бетін иіп тұр. Алғашқы төрт куәгер - қасиеттілер, сондықтан олар галолармен бейнеленген. Олардың есімдері суреттерінің астында жазылған. Екі кішігірім фигуралар куәгерлер орналасқан бұрыштарда орналасқан. Сол жақ төменгі жағында Исаның бүйірін найзамен тепкен римдік сарбаздың аты. Бұл жерде ол ұстап тұрған найзасы бар және Исаға қарап тұрғандай бейнеленген. Исаның оң қолының астынан ағып жатқан қан, шынтақтан басталып, төмен қарай тамшылайды да, Лонгиннің бет-әлпетін айналдырады. Төменгі оң жақта Степан, Исаға сірке суына батырылған шұңқыр ұсынған сарбаздың аты. Сол жақ иығынан жүзбасының кішкентай бет-әлпеті көрінеді. Жақыннан қарасақ, оның жанында тағы үш адамның басын көреміз. Бұл Исаның "өзінің және бүкіл үй ішінің сенгенін" көрсету үшін жүзбасының ұлын және оның үй ішіндегілердің бәрін сауықтырғанын білдіреді (Жохан 4:45 54). Алты періште айқышқа шегелену оқиғасына таңғалғандай бейнеленген. Олар көлденең арқалықтың екі шетінде орналасады. Олардың қол қимылдары өлімнің керемет оқиғасын талқылап, бізді де соған таңғалуға шақырып отырғанын көрсетеді. Кресттің түбінде алты адамның бүлінген суреті бар, олардың екеуі галомен бейнеленген. Сол кездегі дәстүрлерге сәйкес, осы алты адам Умбрияның қамқоршылары: Қасиетті Дамиан, Қасиетті Михаил, Қасиетті Руфино, Қасиетті Иоанн Креститель, Қасиетті Петр және Қасиетті Пауыл. Айқышқа айналған Исаны патшалық киімін киіп, жеңіс таяғын көтеріп отырғанда көруге болады. Ол қабірден шығып, көктегі Әміршіге кірмек. Айналасында он періште жиналған, олардың бесеуі Исаға қош келдіңіз ым қимылмен қолын созып, қош келдіңіз құшағына қолын көтерді. Бұл Құдайдың өз Ұлының құрбандығына берген батасы деп түсінуге болады. Суреттің оң жағында Исаның сол жағындағы бұзаудың жанында құстың кішкентай бейнесі бар. Кейбір сурет тарихшылары бұл суретті Петірдің Исадан бас тартқанын бейнелейтін әтеш деп түсіндіреді. Басқа түсініктемешілер оны ерте христиандық өнерінде өлімсіздіктің жиі қолданылатын символы болып табылатын паук деп санайды.

Jesus Christ is represented upright in full stature while the surrounding figures are smaller. The bright white of his body contrasts with the dark red and black around it and accentuates the prominence of Jesus. This representation contrasts with the regal Christ portrayed on the cross in earlier centuries and the suffering, dying, crucified Christ depicted generally throughout the Church since the beginning of the 14th century. Above the head of Christ is the inscription in Latin: Jesus of Nazareth, King of the Jews. The next largest figures are five witnesses of the crucifixion. On the left side are the Virgin Mary and St. John the Evangelist. On the right side are Mary Magdalene, Mary, Mother of James, and the centurion who in Matthew's Gospel account asks Christ to heal his servant, who is also depicted on the cross on the shoulder of the centurion (Matthew 8:5 13). Both Mary and Mary Magdalene have their hands placed on their cheeks to reflect extreme grief and anguish. The first four witnesses are saints and are therefore represented with halos. Their names are written beneath their pictures. Two smaller figures are located in the corners with the witnesses. On the lower left is Longinus the traditional name of the Roman soldier who pierced the side of Jesus with a lance. He is represented here as holding the lance and looking up at Jesus. The blood running down the right arm of Jesus begins at the elbow and drips straight down and will land on the upturned face of Longinus. In the lower right is Stephaton, the traditional name for the soldier who offered Jesus the sponge soaked in vinegar wine. Peering over the left shoulder of the centurion is a small face. A close look reveals the tops of the heads of three others beside him. This represents the centurion's son who was healed by Jesus and the rest of his family to show that "he and his whole household believed" (John 4:45 54). Six angels are represented as marvelling over the event of the crucifixion. They are positioned at both ends of the crossbar. Their hand gestures indicate they are discussing this wondrous event of the death and calling us to marvel with them. At the foot of the cross there is a damaged picture of six figures, two of whom are represented with halos. In accordance with the traditions of the day, these six are the patrons of Umbria: St. Damian, St. Michael, St. Rufino, St. John the Baptist, St. Peter and St. Paul. On the top of the cross, one sees Jesus now fully clothed in his regal garments and carrying the cross as a triumphant sceptre. He is climbing out of the tomb and into the heavenly courts. Ten angels are crowded around, five of whom have their hands extended in a welcoming gesture to Jesus, who himself has his hand raised in the form of a greeting,

At the very top of the cross is the Hand of God with two fingers extended. This is to be understood as the blessing of God the Father on the sacrifice of his Son. On the right side of the picture next to the left calf of Jesus, there is a small figure of a fowl. Some art historians have interpreted it to be a rooster, representing the sign of Jesus' denial by Peter, mentioned in all four Gospel accounts. Other commentators see it as a peacock, a frequent symbol of immortality in Early Christian art.