Кіріспе

Густав Готтеил (28 мамыр 1827 жылы Пинне/Пньеви, Позен Ұлы Герцогтығы, Пруссия 15 сәуір 1903 жылы Нью-Йорк) - Пруссияда туған американдық раввин. Готтеил өз заманының ең ықпалды, танымал және даулы реформа яһудилік көшбасшыларының бірі болды. Ол Ричард Готтеильдің әкесі болды.

Ерте өмір

Ол Позенде раввин Соломон Плесснердің қолында білім алып, кейін Берлиндегі және Йенадағы университеттерде білімін жалғастырды (Ph. Д.), сол арада бұрынғы қалада "хаттарат хора'а" Сэмюэл Холдхаймнан алады, оның көмекшісі болды (1855). Сондай-ақ, Зунц пен Мориц Штайншнайдердің қолында оқыған. 1860 жылы ол Берлиндегі Реформалық қауымнан шығып, реформалық иудаизмнің жаңа салаларында еңбек етті.

Жас кезі

1860 жылы ол Манчестердегі реформашы яһудилерден шақыру алды; ол Англияның британдық яһудилерінің Манчестер қауымының раввині ретінде сол жерге барып, 13 жыл болды. Осы уақыт ішінде ол Оуэнс колледжінің оқытушыларымен неміс тілі мұғалімі ретінде байланыста болды. Манчестерде уағыздаған екі маңызды уағызы құлдық мәселесі бойынша болды, олар бұл мекемені Мұса заңымен санкцияланған деп жариялағандарға шабуыл жасады. Доктор Готтеил 1871 жылы Лейпциг Синодының мүшесі болды, ол реформа мәселесінде қатаң ұстанымға келді. Ол 1873 жылы Манчестерден кетіп, рев. Дж. К. Гутейм Нью-Йорк қаласындағы Емануэль ғибадатханасының аға раввині доктор Сэмюэл Адлердің көмекшісі. Он сегіз айдан кейін Адлер зейнетке шыққанда, оның орнын Готтеил алды. Ол діни мектепті қайта ұйымдастырып, болашақ раввиндікке үміткерлерге алдын ала дайындықты беретін теологиялық мектептің құрылуына көмектесті. Ол 1886 жылы Америкада басылған алғашқы еврей ән кітабын дайындады (А. Дэвис жеке жинақтағы музыкамен); онда тек дәстүрлі еврей әндері ғана емес, басқа да христиандық әндер бар, және оған негізделген Союз ән кітабы, ол содан бері жалпы қабылданған Реформа қауымдары АҚШ-та. 1889 жылы ол бірінші жеке қызмет бауырластығын құрды, бұл ғибадатхана Эмануэльмен байланысты филантропиялық ұйым, басқа жерлерде ұқсас мекемелерге үлгі болды. Доктор Готтеил Шығыс раввиндер қауымдастығының негізін қалады, ал 1890 жылы ол Америка раввиндерінің орталық конференциясымен біріктірілгенде, ол оның қарауына белсенді түрде қатысты. Ол (Америкалық) еврей баспа қоғамының негізін қалаушылардың бірі және президенті, Америка сионистер федерациясының вице-президенті, Одақ дұға кітабының қайта қарау комитетінің төрағасы және Цинциннатидегі еврей одағы колледжінің басқарушыларының бірі болды. Доктор Готтейлдің симпатиясы мен қызығушылығы жалпыға бірдей болды, мұны оның яһуди емес түрлі мекемелермен байланысы, сондай-ақ оның көптеген уағыздары мен жазбалары дәлелдейді. Ол Нью-Йорк штатының діндер конференциясын құрушылардың бірі болды, оның "Бірыңғай дұғалар кітабын" редакциялауға көмектесті; сондай-ақ Он тоғызыншы ғасыр клубының негізін қалаушы және көптеген жылдар бойы вице-президенті болды. 1893 жылы Готтеил Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде Чикагода өткен Діндер парламентіне яһудилердің өкілдерінің бірі болды.

Сионисттік қатынастар

Ол кездегі көптеген реформаторлық яһудилерден айырмашылығы, раввин Готтеил сионизмді қолдады және Базельдегі (Швейцария) бірінші сионисттік конгресске қатысты. Ол Теодор Герцльдің шақыруына жауап берген ең көрнекті американдық яһуди болды және Американың сионисттік ұйымының басында жаңадан құрылған Америка сионистер федерациясының вице-президенті болды. Раввин Готтейлдің сенімі сенімінің бір әрекеті болды, бірақ ол оған американдық реформаторлар қауымы мен американдық православие қауымы тарапынан айыптау мен қорлау әкелді. Америкалық реформалық иудаизм сионизмнің тууын Америкаға деген адалдығының сатқындығы деп қарастырды; олар сионизм тұрақсыз деп айтты және ол екі жақты адалдығы туралы ежелгі антисемиттік қауіпті айыптаулардың ащы дәмін татты. Бұл Американың жаңа Сионында яһудилердің орнын қорқытатын болды. Американың православие діндері де жаңадан пайда болған сионистік қозғалысты қорлады. Олар сионизмді Құдайдың құтқарылу туралы уәдесіне деген сенімін сатқандық деп санады. Православие үшін бұл Мессияның келуін жоққа шығарды.

Әдеби шығармалары

Ол "Сара" және "Күн мен қалқан" (Нью-Йорк, 1896) атты кітаптарын шығарды. Доктор Готтеилдің очерктері түрлі мерзімді басылымдарда және жинақтарда жарық көрді. 1899 жылы қазан айында Емануэль ғибадатханасының ревбиі болып зейнеткерлікке шықты. Оның 75 жасқа толуына орай Колумбия университетінде "Густав Готтеилдің семит тілдеріндегі дәрістері" құрылды.