Makaton – мүгеделіктері бар адамдармен қарым-қатынас жасауға көмектесетін қол тілі, белгілер мен символдардан тұратын бағдарлама. Сөйлеу дамытуға жардайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тілдік байланыс бағдарламасы
Language communication programme
Макатон – мүгедек немесе оқу қабілеті төмен адамдардың қарым-қатынас жасауына көмектесетін сөйлеу, қол белгілері және символдарды қолданатын байланыс құралы. Макатон назар, тыңдау, түсіну, есте сақтау, сөйлеу және тілдік дағдылар сияқты маңызды коммуникациялық дағдыларды дамытуға қолдау көрсетеді. Макатон тілдік бағдарламасы когнитивтік бұзылулары, аутизм, Даун синдромы, тілдің ерекше бұзылуы, көп сезімталдық бұзылуы және қарым-қатынас қабілетіне кері әсер ететін неврологиялық бұзылулары бар адамдарда, соның ішінде инсульт және деменция ауруларына шалдыққандарда қолданылады. "Макатон" атауы Суррейдегі Чертси қаласындағы Ботлис Парк ауруханасының алғашқы оқыту тобының үш мүшесінің есімдерінен шыққан: Маргарет Уокер (бағдарламаның авторы және Ботлис Парктегі логопед), Кэтрин Джонстон және Тони Корнфорт (Соқырлар мен нашар көретіндердің Корольдік қауымдастығынан ауруханаға келгендер). Макатон – 1983 жылы құрылған Макатон сөздік қорын дамыту жобасын алмастыру мақсатымен 2007 жылы құрылған Макатон қайырымдылық қорының тіркелген тауарлық белгісі. Макатон тауарлық белгісіне алғашқы өтінім 1979 жылдың 28 тамызында Ұлыбританияда берілген, және 1119745 нөмірімен тіркелген. 2004 жылы Оксфорд университетінің баспасы "Макатонды" "Оксфорд ағылшын сөздігіне" жиі қолданылатын сөз ретінде енгізді. Сөздікте былай делінген: "Макатон, британдық. Жеке атау: сөйлеу, қол белгілері және графикалық символдарды біріктіретін тілдік бағдарлама, қарым-қатынас жасауда қиындық көретін адамдарға көмектесу үшін жасалған, әсіресе оқу қабілеті төмендерге".
Makaton is a communication tool with speech, signs, and symbols to enable people with disabilities or learning disabilities to communicate. Makaton supports the development of essential communication skills such as attention, listening, comprehension, memory and expressive speech and language. The Makaton language programme has been used with individuals who have cognitive impairments, autism, Down syndrome, specific language impairment, multisensory impairment and acquired neurological disorders that have negatively affected the ability to communicate, including stroke and dementia patients. The name "Makaton" is derived from the names of three members of the original teaching team at Botleys Park Hospital in Chertsey, Surrey: Margaret Walker (the designer of the programme and speech therapist at Botleys Park), Katherine Johnston and Tony Cornforth (psychiatric hospital visitors from the Royal Association for Deaf People). Makaton is a registered trademark of the Makaton Charity, which was established in 2007 to replace the original charitable trust, the Makaton Vocabulary Development Project, established in 1983. The original trademark application for Makaton was filed in Britain on 28 August 1979, with registration approved as from that date under trademark registration no. 1119745. In 2004 the Oxford University Press included Makaton as a common usage word in the Oxford English Dictionary. The entry states: "Makaton, n. Brit. A proprietary name for: a language programme integrating speech, manual signs, and graphic symbols, developed to help people for whom communication is very difficult, esp. those with learning disabilities."
Бағдарлама
Макатон тілдік бағдарламасы коммуникацияны, тілді және қажет болған жағдайда сауаттылық дағдыларын оқыту үшін көп түрлі тәсілді қолданады. Бұл тәсіл сөйлеу, қол белгілері және графикалық символдарды бір уақытта немесе студенттің қажеттілігіне қарай, тек сөйлеумен қол белгілерін немесе тек сөйлеумен графикалық символдарды қолдану арқылы жүзеге асырылады. Осыдан «Макатон» негізгі сөздігінің функционалдық қажеттіліктерге негізделген жобасы жасалды. Зерттеу Суррей графтығының Чертси қаласындағы (2008 жылы жабылган) Ботлис Парк ауруханасында тұратын, саңырау және когнитивті бұзылулары бар ересектермен жүргізілді. Мақсаты – оларға британдық қол тілінің белгілерін пайдалану арқылы қарым-қатынас жасауға мүмкіндік беру болды. Пилоттық зерттеуге он төрт саңырау және когнитивті бұзылулары бар ересек қатысты, олардың барлығы қол белгілерін пайдалануды үйренді; сонымен қатар, мінез-құлқының жақсарғаны да байқалды. Макатон сондай-ақ 40-тан астам елде, оның ішінде Франция, Грекия, Жапония, Кувейт және Перс шығанағы, Ресей, Оңтүстік Африка және Швейцарияда қолдануға бейімделген. Әр елдің өзінің қол тілінен белгілерді пайдалану олардың әр елдің ерекше мәдениетін көрсететінін және Макатон тілдік бағдарламасында пайдалану үшін қажет болған жағдайда қосымша белгілер қорын қамтамасыз етеді. 1991 жылы Макатон қайырымдылық қоры балаларға таныс балалар өлеңдерінің видео/DVD-ін шығарды, оны танымал балалар тележүргізушісі Дейв Бенсон Филлипс қолмен көрсете, сөйлеп, ән айтты. Ол бұрын балаларға арналған BBC-нің Playdays бағдарламасында Макатонды өлеңдермен қолданған болатын. Бұл бағдарламаның мақсаты – оны дамуында кемшіліктері бар балалардың және олардың достары мен туыстарының ұнатуын қамтамасыз ету болды. Осы үлкен жетістіктен кейін 2003 жылы ол BBC-нің Something Special бағдарламасының маңызды бөлігіне айналды, оны Джастин Флетчер жүргізді. Бұл бағдарлама көптеген наградалар жеңіп алды және қазір он үшінші сериясын көрсетуде. 2018 жылдың 16 қарашасында комедиялық актер Роб Делани BBC-нің балалар арнасы CBeebies-те кітапты толығымен Макатон және ағылшын тілдерінде оқыды; ол трахеотомиядан кейін сөйлей алмай қалған қайтыс болған ұлы Генримен қарым-қатынас жасау үшін Макатонды қолданған.
The Makaton Language Programme uses a multimodal approach to teach communication, language and, where appropriate literacy skills, through a combination of speech, signs, and graphic symbols used concurrently, or, only with speech with signs, or, only with speech with graphic symbols as appropriate for the student's needs. and resulted in the design of the Makaton Core Vocabulary based on functional need. This research was conducted with institutionalised deaf cognitively impaired adults resident at Botleys Park Hospital in Chertsey, Surrey (which closed in 2008). The aim was to enable them to communicate using signs from British Sign Language. Fourteen deaf and cognitively impaired adults participated in the pilot study, and all were able to learn to use manual signs; improved behaviour was also noted. Makaton has also been adapted for use in over 40 countries, including France, Greece, Japan, Kuwait and the Gulf, Russia, South Africa and Switzerland. Using signs from each country's own existing sign language ensures that they reflect each country's unique culture and also provide a bank of further signs if required for use with the Makaton Language Programme. In 1991 the Makaton Charity produced a video/DVD of children's familiar nursery rhymes, signed, spoken and sung by a well known children's TV presenter, Dave Benson Phillips, who had previously used Makaton with poems and rhymes in the Children's BBC show Playdays. The aim was for it to be enjoyed by children with developmental disabilities and their peers and siblings. Following this major success, in 2003 it became a significant part of the BBC's Something Special programmes on the CBeebies programme thread, presented by Justin Fletcher, which has won numerous awards and is now into its thirteenth series. On 16 November 2018, comedian Rob Delaney read a book on the BBC's children's channel CBeebies entirely in Makaton and English; he had used Makaton to communicate with his late son Henry, who was rendered unable to talk after a tracheotomy.