Өнерді өзгерту: Бұрмалау және қарсы мәдениет тактикасы
Détournement
Дету́рнеман – бұл өнердегі және саяси пропагандада қолданылатын, капитализм мен мәдениеттің элементтерін өзгертіп, қарсы пайдалану тәсілі. Ситуационизм, панк және культура джемминг.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Көркемдік стиль
Artistic style
Дету́рнемент (detuʁnəmɑ̃) – 1950 жылдары Летеррист Интернационалы ұсынған, кейін Ситуационист Интернационалы (СИ) қабылдаған техника. СИ-ның 1958 жылғы тұңғыш журналында ол «қазіргі немесе өткен көркем туындыларды кеңістіктің жоғары құрылысына енгізу» деп анықталды. Осы тұрғыдан, ситуационистік сурет немесе музыка болуы мүмкін емес, тек осы құралдарды ситуационистік тұрғыдан пайдалану ғана мүмкін. Алғашқы мағынасында, ескі мәдени аймақтардағы детурнемент – бұл пропаганданың бір тәсілі, ол осы аймақтардың тозуын және маңыздылығын жоғалтуын көрсетеді. Бұл басқа жерлерде «капиталистік жүйенің және оның медиа мәдениетінің өзіне қарсы бұрылуы» деп түсіндірілген, мысалы, слогандар мен логотиптерді олардың жарнама берушілеріне немесе саяси қалыпқа қарсы қолдану сияқты. Дету́рнемент, әсіресе, бұзықшыл саяси әрекеттер жасау үшін кеңінен қолданылды, бұл 1970 жылдардың соңында панк қозғалысы қайта жаңғыртқан және 1980 жылдардың соңында мәдениетке қарсы күрестің туындауына әсер еткен, «ситуационистік әрекет» деп аталатын ықпалды тактика болды.
A détournement (detuʁnəmɑ̃), meaning "rerouting, hijacking" in French, is a technique developed in the 1950s by the Letterist International, and later adapted by the Situationist International (SI), that was defined in the SI's inaugural 1958 journal as "[t]he integration of present or past artistic productions into a superior construction of a milieu. In this sense there can be no situationist painting or music, but only a situationist use of those means. In a more elementary sense, détournement within the old cultural spheres is a method of propaganda, a method which reveals the wearing out and loss of importance of those spheres." It has been defined elsewhere as "turning expressions of the capitalist system and its media culture against itself"—as when slogans and logos are turned against their advertisers or the political status quo. Détournement was prominently used to set up subversive political pranks, an influential tactic called situationist prank that was reprised by the punk movement in the late 1970s and inspired the culture jamming movement in the late 1980s.
Ситуационисттік интернационалдан кейінгі мысалдар
АҚШ-та Франк Дискуссион 1970-ші жылдардың соңынан бастап қазіргі уақытқа дейінгі туындыларында, әсіресе Feederz тобымен жұмыс істегенде, детурнментті қолдануымен кеңінен танымал. Барбара Крюгердің детурнментті пайдалануы көптеген адамды осы техникамен таныстырды және ол 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдардың басындағы алғашқы HIV/СПИД белсенділігінің маңызды бөлігі ретінде кеңінен және тиімді қолданылды. Қазіргі заманғы детурнмент мысалдарының ішінде Adbusters ұйымының "субрекламалары" және мәдениеттің басқа да түрлері, сондай-ақ Марлин Маунтин, Пол Коннелли және тағы басқалардың бірлесіп жазған өлеңдері бар. Онда он қағида сияқты белгілі көздерден алынған цитаталар мен АҚШ президенті Джордж Буштің сөздері, әрі поэзиялық шумақтармен үйлесімде қолданылып, түпнұсқалық мағынасын өзгертуге бағытталған күрделі туындылар жасалған. Комик Брэд Нилидің "Wizard People" деп аталатын Гарри Поттерді қайта интерпретациялаған туындысы, Warner Bros. студиясының алғашқы "Harry Potter and the Sorcerer's Stone" фильмінің түпнұсқа саундтрегін Ницшелік супермен бейнесіндегі басты кейіпкерді көрсететін әңгімемен алмастырды. Детурнмент концепциясы қазіргі радикальдар арасында кең таралған және осы техниканы мәдениеттің жаңаша түсіндірілуіне қатысты жұмыстарда көруге болады, мысалы Cacophony Society, Billboard Liberation Front, monochrom, Occupy қозғалыстары және Adbusters сияқты ұйымдардың "субрекламалары" Nike жарнамаларын өзгертіп, жаңа мағына береді. Мұндай жағдайларда бастапқы жарнаманың бейнесі компанияның өндіріс ошағын арзан еңбекпен қамтамасыз етілген үшінші дүние елдерінің "еркін сауда аймақтарына" көшіру саясатына назар аудару мақсатымен өзгертіледі. Алайда, Наоми Клейн өзінің "No Logo" кітабында айтқандай, "қайта жаңғырту" мен "детурнмент" арасындағы шекара кейде өте жұқа (немесе тұманды) болуы мүмкін. Ол Nike, Pepsi немесе Diesel сияқты корпорациялардың Culture Jammers және Adbusters ұйымдарымен қалай байланысқа түскенін және оларға "ирониялық" жарнамалық кампанияларға қатысу үшін тиімді келісімшарттар ұсынғанын көрсетеді. Ол Adbusters ұйымының "Біреуге ештеңе сатып алмау" күнін насихаттау үшін жасалған тауарларға назар аудара отырып, қосымша иронияға тоқталады, бұл детурнменттің қайта жаңғыртуының айқын мысалы. Клейннің иронияның күш құрылымдарын бұзудың орнына нығайтатыны туралы аргументтері Славой Жижекпен де сәйкес келеді. Жижек детурнмент арқылы ашылған қашықтықтың идеологияның жұмыс істеуі үшін қажетті шарты деп санайды: капиталдың белгілер жүйесінен өзін-өзі алыстату арқылы субъект капитализммен байланысын "жасыратын" трансгрессия туралы қиял жасайды. Керісінше, ғалымдар гиперграфика, "детурнмент", постмодернистік иелену және неоистік плагиат арасындағы айырмашылықтарды, әртүрлі және ұқсас техникалардың әртүрлі және ұқсас мақсаттарға, әсерлерге және себептерге қолданылуын атап көрсетуге бейім. Neue Slowenische Kunst ұзақ тарихы бар, ол өте саяси идеологияларды агрессивті түрде өзгертіп көрсетеді, сондай-ақ Die Krupps, Nitzer Ebb, KMFDM және Front 242 сияқты бірнеше индустриалды музыка топтары да осылай істейді. Крис Моррис өз жұмысында, әсіресе британдық "The Day Today" және "Brass Eye" телесериалдарында детурнментті және мәдениеттің жаңаша түсіндірілуін кеңінен пайдаланады. Стамбулдағы InEnArt платформасы 2013 жылғы 13-ші Стамбул биенналесі аясында "Urban Voices" атты форумды ұйымдастырды, ол жүйенің және оның медиа мәдениетінің өзіне қарсы бұрылу құбылысына назар аударды. InEnArt авторлары әртүрлі детурнмент құбылыстарын үнемі жариялап отырады және онлайн қауымдастықты осындай мысалдарды жүктеу арқылы қатысуға шақырады.
In the United States, Frank Discussion is widely known for his use of détournement in his works dating from the late 1970s through the present, particularly with the Feederz. The use of détournement by Barbara Kruger familiarised many with the technique, and it was extensively and effectively used as part of the early HIV/AIDS activism of the late 1980s and early 1990s. Examples of contemporary detournement include Adbusters' "subvertisements" and other instances of culture jamming, as well as poems composed collaboratively by Marlene Mountain, Paul Conneally, and others, in which quotations from such famous sources as the Ten Commandments and quotations by United States President George W. Bush are combined with haiku like phrases to produce a larger work intended to subvert the original source. The comic artist Brad Neely's reinterpretation of Harry Potter, Wizard People, took Warner Bros.' first Harry Potter film, The Sorcerer's Stone, and substituted the original soundtrack with a narration that casts the hero as a Nietzschean superman. The concept of detournement has had a popular influence amongst contemporary radicals, and the technique can be seen in action in the present day when looking at the work of Culture Jammers including the Cacophony Society, Billboard Liberation Front, monochrom, Occupy Movements and Adbusters, whose "subvertisements" "detourn" Nike adverts, for example. In this case, the original advertisement's imagery is altered in order to draw attention to said company's policy of shifting their production base to cheap labour third world "free trade zones". However, the line between "recuperation" and "détournement" can become thin (or at least very fuzzy) at times, as Naomi Klein points out in her book No Logo. Here she details how corporations such as Nike, Pepsi or Diesel have approached Culture Jammers and Adbusters and offered them lucrative contracts in return for partaking in "ironic" promotional campaigns. She points out further irony by drawing attention to merchandising produced in order to promote Adbusters' Buy Nothing Day, an example of the recuperation of détournement if ever there was one. Klein's arguments about irony reifying rather than breaking down power structures are echoed by Slavoj Žižek. Žižek argues that the kind of distance opened up by détournement is the condition of possibility for ideology to operate: by attacking and distancing oneself from the sign systems of capital, the subject creates a fantasy of transgression that "covers up" their actual complicity with capitalism as an overarching system. In contrast, scholars are very fond of pointing out the differences between hypergraphics, "detournement", the postmodern idea of appropriation and the Neoist use of plagiarism as the use of different and similar techniques used for different and similar means, effects and causes. The Neue Slowenische Kunst has a long history of aggressive détournement of extreme political ideologies, as do several industrial music groups, such as Die Krupps, Nitzer Ebb, KMFDM, and Front 242. Chris Morris uses détournement and culture jamming extensively in his work, particularly in the British television series The Day Today and Brass Eye. The Istanbul based platform InEnArt, on the occasion of the 13th Istanbul Biennial 2013, launched a forum titled Urban Voices focusing on phenomena that are turning expressions of the system and its media culture against itself. The authors of InEnArt regularly publish different phenomena of détournement and invite the online community to participate by uploading similar examples.