Кіріспе

Powerful класы - 1890 жылдары Корольдік теңіз флоты үшін жасалған, жау саудасының рейдкерлерін аңшылыққа шығару үшін жасалған бірінші класты қорғалған крейсерлер. Екі кеме де Қытай станциясында қызмет етіп, 1899-1900 жылдардағы Екінші Бура соғысына қатысқан. бірнеше айдан кейін Боксерлер көтерілісін басуға көмектесті. 1905-1912 жылдары Австралия станциясының флагманы болды; үйге оралғаннан кейін көп ұзамай ол оқу кемесі болды және 1929 жылы ол сыныққа сатылғанға дейін сол рөлде қалды. Террибл 1902 жылы үйге оралғаннан кейін көбінесе резервте болды және жиі қонақ кемесінде пайдаланылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол қарусызданады және 1915 жылы әскер тасымалы ретінде бір сапарға шығады. Ол үйге оралғанда қойма кемесі болды, содан кейін 1918 жылы оқу кемесі болды. "Құдіретті" 1932 жылы қоқыс шелегіне сатылған.

Өмірбаян

Powerful класының құрылысына қозғаушы күш 1890 жылы ресейлік бронекерлік крейсерді "Русский крейсер Рурик" салудан басталды, ол коммерциялық рейдкер ретінде пайдаланылуға арналған, дегенмен Адмиралтейство 1889 жылғы "Көмектік қорғаныс туралы заңмен" бекітілген кең көлемді әскери-теңіз құрылысымен толық қамтылған және сол кезде ештеңе істей алмады. Кейбір алдын ала талқылаулар 1891 жылдың қарашасында болды, бірақ келесі жылға дейін Уиллиам Уайт, Кеме құрылысы директоры, қатты қаруланған, кем дегенде жақсы броньдалған, жылдам және одан да үлкен төзімділікпен жабдықталған кеменің эскиздерін дайындауға тапсырылды. Ресейдің 1885 жылы жылдам океанды жағалай жүзушілерді басып алып, қарулы сауда крейсерлеріне айналдыру әрекеті жаңа кемелердің оларды ұстап алуға жеткілікті жылдам болуы керектігін талап етті. Уайттың алдын ала зерттеулері оны коммерциялық рейдерлерді тез арада іздеуге мүмкіндік беру үшін көмірдің өте көп мөлшерін қажет ететіндігіне, сонымен қатар қажетті жылдамдыққа жету үшін қажетті қазандықтардың көп мөлшеріне, бұл өте үлкен кеме қажет екенін білдірді. Крейсерлердің ауа райының нашар кезінде жылдамдығын сақтап қалу үшін Уайт оларға жоғары фриборт берді, бұл оларды өте теңізге жарамды етті. Уайт жобаның талаптары орындалса, жеңіл, тиімді Белвиль су құбыры қазандықтарын қажет деп санайды, бірақ парламенттегі консерваторлар мен Адмиралтейство бұл идеяға қарсылық білдірді, өйткені RN бұрын су құбыры қазандықтарымен сәтсіздіктер болды, торпедалық канонерлік қайықпен жүргізілген сынақтар толық сәттілік болып шықты. Адмиралтейство 1893 жылы 23 қазанда жобаны мақұлдады және олар 1893-1894 жылдардағы әскери-теңіз сметасында тапсырылды. Байқаушылар бұл кемелерді олардың көлеміне байланысты жеңіл қарулануы үшін сынға алды. Уайт олардың дәлелдерін дәлелдеп, қосымша оқ-дәрілерді қосу мүмкін емес екенін, бұл қосымша қаруды пайдасыз етті. Ол "Қуатты" қару-жарақ "бұрынғыға қарағанда 27 пайызға көп орынды иеленді және "Эдгар" сияқты қару-жарақпен қорғалды" деп қосты. Адмиралтейство бұл кемелерді қанағаттандырарлық деп таппады, өйткені олар Эдгардан 64% үлкен экипажды қажет етеді, 61% көп шығынға кетеді және қару-жарағы бірдей болады. Теңіз флотының тарихшысы Антони Престон былай дейді: "Күшті және қорқынышты" кемелер белгілі бір қарсыластарға сай келетін крейсерлерді жасаудың ақымақтығын көрсетеді. Іс жүзінде қарсыластар ешқашан кездеспейді, сондықтан арзан кемелер көптеп салу әрқашан даналық. Ешбір теңіз флоты Powerful типті кемелерді көптеп құрауға мүмкіндік бере алмады, тіпті Ұлыбритания империясы да өз күшінің шыңына жеткен кезде оларды тым қымбат деп тапты".

Сипаттама

Powerful класы қалыпты жүктемеде ауысты. Олардың ұзындығы - 164 метр, ал арқалықтары 22 метр, әрі суға түсу тереңдігі - 8 метр болатын. Олар шетелде қызмет етуге арналған болғандықтан, олардың болат корпустары биологиялық ластануды болдырмау үшін ағашпен қапталған. Оның екі қабатты түбі су өткізбейтін 236 бөлікке бөлінген. Терең жүктеме кезінде Террибелдің метацентрикалық биіктігі 2 фут (1 м), ал Powerfuls - 2,65 фут (1 м). Олардың құрамында 894 офицер мен офицерлер болды, бұл сол кездегі ең үлкен экипаж. Кемелерді екі тік бұрылысты төрт цилиндрлі үш есе кеңейтілген бу қозғалтқыштары қозғалтты. Олардың әрқайсысы 19 фут (6 м) ұзындықтағы пропеллермен жұмыс істеді. Олар 48 Белвиль қазандықтарының жұмыс қысымымен қамтамасыз етілген буды пайдаланады. Олардың қозғалтқыштары күштеп тартуды пайдалану арқылы ең жоғары жылдамдықты қамтамасыз ету үшін жасалған. Әдетте олар көмір тасымалдайтын, бұл оларға 2,5 метр қашықтықта жүруге мүмкіндік беретін, бірақ олардың ең үлкен сыйымдылығы, сол кездегі RN-дегі кез-келген кеменің ең үлкен көмір бункерлері болды.

Қару-жарақ пен қорғаныс

Powerful класының негізгі қару-жарағы екі 40 калибрлі BL Mk VIII пулеметінен тұрады. Олардың қосалқы қарулануы - 40 калибрлі Mk I немесе II жылдам атылатын (QF) оншақты пулеметтер, казематтарда орналастырылған. Соңғы казематтар - RN-дегі алғашқы екі қабатты (негізгі және жоғарғы палубадағы пулеметтер) казематтар. Қарулардың ең үлкен қашықтығы 15° және олардың ұңғыларының жылдамдығы 12 кг. Торпедалық қайықтардан қорғаныс үшін 16 12-фунтты 12-квт. Осы қарулардың сегізін кемелердің алдыңғы және артқы палубаларына орнатты, ал қалған сегізін жоғарғы палубаға орналастырды. Олардың снарядтары 20° биіктікте, ұңғы жылдамдығы 20 м/с. Кемелерде әскери мачта мен мачтаның жауынгерлік жоғарғы жақтарында орнатылған 3 фунттық оншақты "Хотчкисс" пулеметі бар. Екі қосымша 12 фунтты 8 кВт-тық пуляларды жағаға қызмет көрсету үшін түсіруге болады. Сондай-ақ, кемелерге әр жағында екі-екіден су астындағы төрт торпеда түтігі орнатылған. Кемелерде әдетте Харви бронясы қолданылған. Қарудың мұнаралары 6 дюйм қалыңдықта, бет-әлпетінде және қабырғаларында, төбесінде. Олардың барбеттерін және казематтарын 6 дюймдік броньдық тақталар қорғайды, ал соңғысының артқы тақталары болды. Басқару мұнарасы пластиналармен қорғалған. Олардың кеменің ортасында су деңгейінен бір метр биіктікте, ал шеттерінде су деңгейінен екі метр төмен орналасқан, қисық кеменің қоршауы болған. Кеме палубасы машиналармен, журналдармен, кеме ортасымен қалың болды. Қорғау палубасының төменгі жағы 0,0 метр қалыңдығы бар.

Өзгерістер

Теңіздегі сынақтарды аяқтағаннан кейін, казандардың су тартуын жақсарту үшін шүмектер 3 метрге жоғарылатылды. 1900-1901 жылдары әр кемеге Mark I сымсыз телеграф (радио) қондырғылары орнатылды. Кемелер 1902-1903 жылдары қайта жабдықталды және ол кезде кемелер арасында казематтарда тағы төрт алты дюймдік пуля қосылды, бірақ қосымша оқ-дәрілер орналастырылмады. Үш фунт ұшағы 1904-1905 жылдары Powerful-дың жоғарғы жауынгерлік жоғарғы жақтарынан алынып тасталды және екі кеме де 1905-1906 жылдары жоғарғы алдыңғы және төменгі негізгі жоғарғы жақтарында отты басқару жабдықтарымен жабдықталды. 1910 жылы "Террибл" кемесі үш фунттан тұратын барлық қаруларын алып тастады, бірақ "Пауэрфул" кемесі 1912 жылдың ақпан айына дейін қалған қаруларын сақтап қалды. 1914 жылы екі кемеде де торпеда түтіктері алынып тасталды.

Еңбек жолы

Екі кеме де 1897 жылы Виктория патшайымның Алмаз мерейтойына орай флотты қайта қарау шарасына қатысты. Олар екеуі де Қытай станциясында қызмет етті, ал "Қуатты" сол жылдың соңында шығып кетті. "Террибелдің" қозғалтқышында қиындықтар туындады, ол келесі жылға дейін іске қосылмады. 1898 жылдың соңында Портсмуттан Мальтаға дейін тек 121 сағат ішінде Жерорта теңіз флотына көмекке келген экипаждарды тасымалдау бойынша рекорд орнатты. Кемеге 1899 жылдың соңында Қиыр Шығыста Powerful-ды босату тапсырылды, бірақ олар екеуі де ағылшындар мен бурлар арасындағы шиеленістің артуына байланысты Оңтүстік Африкаға ауыстырылды. Кемелер қазан айының ортасында, яғни екінші бура соғысы басталғаннан кейін бірнеше күн өткен соң келді. Керемет капитан Перси Скотт, одан кейін ұзақ қашықтықтан оқ атуды талап ету үшін кейбір әскери-теңіз қаруларына арналған көліктік көліктерді жасақтады. Құдіретті капитанымыз, құрметті. Хедворт Лэмбтон қараша айының соңында Лэдисмит гарнизонын нығайту үшін әскери-теңіз бригадасын және Персидің кейбір қаруларын басқарды. Террибл 1899 жылдың желтоқсан айында - 1900 жылдың наурыз айында Лейдсмитке көмек көрсету кезінде өзінің әскери-теңіз бригадасы мен қаруларын ұсынды. Екі кемедегі де пулеметшілер командаларының өнер көрсетуі Корольдік теңіз флотының далалық пулемет жарысына түрткі болды. Кемелер өздерінің тиісті сапарларын жалғастырды, өйткені Лейдисмит наурыз айында Англияда үлкен танымалдыққа ие болды және Қытайға қорқынышты болды, онда оның экипажы мен қарулары бірнеше айдан кейін Боксер көтерілісін басуға көмектесті. Олар маусым айында Тяньцзинь қаласындағы шетелдік кварталға жеткен көмекші күштердің және шілде айының ортасында Тяньцзинь қаласындағы қытай күштерін жеңген экспедицияның құрамында болды. Содан кейін олар қыркүйекте кемеге оралғанға дейін тамыз айында Пекинге екінші көмек экспедициясына қатысты. Кейін Скотт өз командасымен бірге оқ атушыларды даярлауға арнады, ал кейін оның әдістерін бүкіл Корольдік флот қабылдады. Екі кеме де үйлеріне оралғаннан кейін 1902-1903 жылдары ұзақ жөндеуден өтті. Олар келесі бірнеше жылды резервте өткізді. Powerful 1905 жылы Австралия станциясының флагманы болды, 1912 жылы үйге оралғанға дейін, содан кейін 1929 жылға дейін оқу кемесі болды, ол қоқыс үшін сатылды. "Террибел" кемесі 1902 жылы Қытайдан оралғаннан кейін негізінен резервте болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның қару-жарағының көп бөлігі алынып тасталды және ол қойма кемесіне айналғанға дейін әскер тасымалы ретінде қысқа уақыт қызмет етті. Содан кейін "Террибел" 1918 жылдан 1932 жылға дейін оқу кемесі ретінде қызмет етті, ол өз кезегінде, ол қоқыс үшін сатылды.