Кіріспе
Бельгияның бұрынғы ұлттық әуе компаниясы (1923–2001)
тіл
the language
Societé anonyme belge d'Exploitation de la Navigation aérienne (француз тілінде), Sabena немесе SABENA аббревиатурасымен көбірек танымал болған, 1923 жылдан 2001 жылға дейін Бельгияның ұлттық әуе компаниясы болды және негізгі базасы Брюссель әуежайында орналасқан. 2001 жылы банкротқа ұшырағаннан кейін, SN Brussels Airlines бұрынғы еншілес компания Delta Air Transport-ті сатып алу арқылы құрылды және 2002 жылдың ақпан айында Sabena активтерінің бір бөлігін иеленді. SN Brussels Airlines 2007 жылы Virgin Express компаниясымен бірігіп, Brussels Airlines компаниясын құрды. Әуекомпанияның бас кеңсесі Зваентемдегі Брюссель әуежайы аумағындағы Sabena үйінде орналасқан.
1923-1939: Басталуы
Sabena компаниясы 1923 жылғы 23 мамырда Бельгияның ұлттық авиатасымалдаушысы ретінде жұмысын бастады. Бұл әуе компаниясы Бельгия үкіметі мен Девриндт отбасының көмегімен, 1919 жылы Бельгияда коммерциялық авиацияны дамыту мақсатында құрылған SNETA (Syndicat national pour l'étude des transports aériens, Ұлттық әуе көлігін зерттеу жөніндегі ұлттық синдикат) қызметін тоқтатудан кейін құрылды. Sabena өзінің алғашқы коммерциялық рейсін 1923 жылғы 1 шілдеде Остен қаласы арқылы Брюссельден Лондонға (Англия) орындады. Ротердам (Нидерланды) және Страсбург (Франция) қалаларына қызмет көрсету 1924 жылғы 1 сәуірде басталды. 1924 жылғы 10 маусымда Страсбург рейсі Базельге (Швейцария) дейін ұзартылды. 1924 жылғы 1 қыркүйекте Амстердам (Нидерланды) бағыты қосылды, ал 1929 жылғы 1 мамырда Антверпен, Дюссельдорф және Эссен қалалары арқылы Гамбург (Германия) бағыты іске қосылды.
Бельгиялық Конго
Sabena құрылған кезде, әуе компаниясы Бельгия Конго колониясындағы бельгиялықтардың қаржыландыруымен құрылды, олар бір жыл бұрын Леопольдвилл, Лисала және Стэнливилл арасындағы тәжірибелік жолаушылар мен жүк тасымалдау компаниясы (LARA) қызметін жоғалтқан еді. Олар жаңа бельгиялық ұлттық әуе компаниясының бұл олқылықты толтыратынына үміттенді. 1925 жылдың 12 ақпанында Sabena Бельгия Конгосының астанасы Леопольдвиллге Африка бойынша ұзақ қашықтыққа алғашқы рейс жасады. Тарихы бойында Sabena африкалық бағыттарға қызмет көрсетуде ұзақ дәстүрге ие болды, және ұзақ уақыт бойы осы бағыттар ғана әуе компаниясы үшін пайдалы болды. Sabena Конгодағы операциялары үшін жердегі ұшақтарды пайдаланды және Конгода әуежай салу бағдарламасы іске қосылды. Бұл 1926 жылы аяқталды, содан кейін Sabena бельгиялық колония ішіндегі рейстерді дереу бастады, негізгі бағыты Бома – Леопольдвилл – Элизабеттвилл, тығыз джунгли арқылы 2,288 км (1,422 миль) қашықтықтағы маршрут болды. Алғашқы рейстер De Havilland DH.50 ұшақтарымен орындалды, бірақ олар тез арада үш қозғалтқышы бар және он орындық үлкен Handley Page W.8f ұшақтарымен ауыстырылды. 1931 жылға қарай Sabena паркі, Конго желісінде пайдаланылған ұшақтарды қоса алғанда, 43 ұшақтан тұрды. Оның негізгі түрі Fokker F. VIIB болды, сондай-ақ аз мөлшерде Fokker VIIA және 14 Handley Page ұшақтары да болды. Бұған қоса, британдық Westland Wessex ұшақтары да пайдаланылды. Sabena кейде тропикалық Африкаға, Бельгияның Конго колониясына ұшатын, бірақ көбінесе осы ұшақтар сыртқа жөнелтілетін. Бельгия мен колония арасында тікелей рейстер әлі болған жоқ. 1930 жылдарда Sabena Air France және Deutsche Luft Hansa компанияларымен ынтымақтастық орнатты, олар да Африкаға бағыттарға қызығушылық танытты. Sabenaның Конгоға жасаған алғашқы ұзақ қашықтықтағы рейсі 1935 жылдың 12 ақпанында болды және бес жарым күнге созылды, бұл үшін Sabena Fokker F VII/3m ұшағын пайдаланды. Келесі жылы Sabena Savoia Marchetti SM.73 ұшағын сатып алды. 300 км/сағ жылдамдықпен ол сапар уақытын төрт күнге дейін қысқартты, ал Sabena рейсі Air Afrique рейсімен кезектесіп, апта сайын орындалды.
Еуропадағы кеңею
Еуропада Sabena 1931 жылы Копенгаген және Мальмё қалаларына рейстер ашты, ал 1932 жылы Берлинге бағыт ашылды. Соғысқа дейінгі Еуропада Sabena компаниясы қолданған басты ұшақ – сәтті Junkers Ju 52/3m лайнері болды. Әуе компаниясының соғысқа дейінгі бағыттары Еуропа ішінде шамамен 6000 км қашықтықты қамтыды. Брюссель Харен әуежайы Sabena компаниясының негізгі базасы болғанымен, компания басқа белгиялық әуежайлардан да рейстер жасады және жағажайдағы виллаларында демалуға ниеттенген бизнесмендер жиі пайдаланған ішкі желісі де болды. 1938 жылы әуе компаниясы жаңа Savoia Marchetti SM.83 ұшағын сатып алды, ол S. M. 73-тің жетілдірілген түрі болып, 435 км/сағ жылдамдыққа ие болды, бірақ рейстерді әдетте сағатына 400 км шамасындағы жылдамдықпен орындады.
1939-1946: Соғыс уақыты
1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, "Сабена" әуе компаниясының паркінде 18 ұшақ болды. Оның негізгі ұшақтары Savoia Marchetti SM.73 (оның 11 данасы) және Junkers Ju 52/3m (оның бес данасы) болды. "Сабена" жаңадан екі Douglas DC-3 ұшағын алған еді. Соғыс жылдарында әуе компаниясы Бельгия Конгосы бағыттарын сақтап тұрды, бірақ Еуропа бойынша барлық рейстер тоқтатылды.
1946-1960: Атлантиканы аша кеңейту
Соғыстан кейін, 1946 жылы Sabena Еуропалық ішкі рейстер желісін қайта іске қосты. Алғашқыда паркте негізінен Douglas DC-3 ұшақтары болды. Соғыстан кейін әуе компанияларының жұмысын қайта бастауына көмектесу үшін мыңдаған артық Douglas C-47 Skytrain (DC-3 әскери модификациясы) қолжетімді болды. Әуе компаниясы енді SABENA Belgian World Airlines деген атпен жұмыс істеді. Sabena 1946 жылғы 4 маусымда Нью-Йоркке қарайғы алғашқы трансатлантикалық бағытын ашты, бастапқыда қысымталмайтын Douglas DC-4 ұшақтарын пайдаланды, олар кейін Douglas DC-6B ұшақтарымен толықтырылып, алмастырылды. DC-4 ұшақтары сонымен қатар авиакомпанияның Бельгиялық Конгоға дәстүрлі бағытын да қайта ашты. Sabena Англияның солтүстігінен трансатлантикалық рейстерді енгізген алғашқы әуе компаниясы болды, оның DC-6B ұшағы 1953 жылғы 28 қазанда Брюссель – Манчестер – Нью-Йорк бағытын ашты. Convair 240 1949 жылы сол кезге дейін Еуропа бойынша көптеген рейстерді орындаған DC-3 ұшақтарын ішінара алмастыру үшін пайдалануға берілді. 1956 жылдан бастап, жақсартылған Convair 440 “Metropolitan” егіздері Convair 240 егіздерін алмастыра бастады және 1960 жылдарға дейін Еуропаның аймақтық бағыттарында сәтті пайдаланылды. 1957 жылы ұзақ қашықтыққа арналған Douglas DC-7C ұшағы ұзақ қашықтыққа арналған бағыттарға енгізілді, бірақ үш жылдан кейін ол реактивтік эрамен алмастырыла бастады. Ол 1962 жылға дейін трансатлантикалық бағытта қызмет етті. 1954 жылғы 3 маусымда Кеңес Әуе күштерінің Микоян-Гуревич МиГ-15 (НАТО коды бойынша "Fagot") ұшағы Біріккен Корольдіктен Югославияға жүк рейсімен бара жатқан Sabena-ға тиесілі Douglas DC-3 ұшағына шабуыл жасады, нәтижесінде радиооператор қаза тауып, капитан мен инженер жараланды. Копилот Дуглас Уилсон ұшақты Австрияға қондыруға үлкерді, бірақ ұшақ көп зақымданды. 1958 жылғы Брюссельдегі әлемдік көрмеге дайындалу үшін Sabena Seaboard World Airlines компаниясынан екі Lockheed Super Constellation ұшағын жалға алды, оларды негізінен трансатлантикалық бағыттарда пайдаланды. Осы кезеңде Брюссельден Антверпенге, Роттердамға, Эйндховенге және Париждің Исси-ле-Мулинодағы вертолет алаңына Сикорски S-58 вертолеттерін пайдалана отырып, жолаушылар тасымалын жүзеге асыру бойынша тәжірибелер жүргізілді.
1960-1990 жылдар: ұшақ дәуірі
1960 жылы «Боинг 707 320» ұшағы енгізіліп, Атлантика арқылы Нью-Йоркке рейстер жасау басталды. SABENA Атлантиканы аспанмен кесіп өткен Еуропаның алғашқы әуе компаниясы болды (BOAC 1958 жылдың 4 қазанынан бастап де Хавиланд Комет 4 ұшағын пайдалана отырып, трансатлантикалық рейстерді жүзеге асырған). «Сабенаның» ұшақтарының бірі коммерциялық қызмет кезінде апатқа ұшыраған алғашқы «Боинг 707» болды. 1961 жылдың 15 ақпанында 548 рейсі Брюссель әуежайына қонуға дайындалып тұрғанда апатқа ұшырады. АҚШ-тың сырғанау командасы Нью-Йорктан Брюссель арқылы Прагаға, сырғанау чемпионатына қатысу үшін ұшақта болды. 1961 жылдың ақпанынан бастап Еуропаның барлық орта қашықтықтағы бағыттарында алты «Caravelle» реактивті ұшағы пайдалануға берілді. Олар 1970 жылдардың басына дейін «Convair 440» ұшақтарымен бірге жұмыс істеді. 1960 жылдардың басында «Сабена» үшін Конгода үлкен өзгерістер болды. Конго Демократиялық Республикасының тәуелсіздігіне дейін және одан кейін бельгиялық отаршылдарға қарсы кең ауқымды тәртіпсіздіктер мыңдаған бельгиялықтардың елден қашуына себеп болды. Бельгия үкіметі босқындарды Еуропаға қайтару үшін «Сабенаның» барлық алыс қашықтықтағы ұшақтарын пайдаланды. Тәуелсіздік сонымен қатар 1924 жылдан бері әуе компания құрған Конгодағы әсерлі аймақтық бағыттар желісінің аяқталуын білдірді. 1961 жылдың маусымында жаңа республика өз әуе компаниясын – «Air Congo» құрғанда, «Сабенаның» осы әуе компанияның акцияларының 30 пайызына ие болды. «Дуглас DC 6B» 1960 жылдардың ортасында «Сабенада» қызмет етті, бірақ олар әуе компаниясының негізгі бағыттарында қолданылмады. «Боинг 707» және «Каравель» осы онжылдықта негізгі типтерге айналды. 1967 жылдан бастап маңызды еуропалық бағыттарда және кейбір африкалық рейстерде бірегей түс схемасымен «Boeing 727 100» ұшақтары енгізілді; құйрық бөлігінде металлдан жасалған руль және қозғалтқыштардың ақ түсі болды. Осы кезде «Fokker F27» ұшақтары Бельгияның аймақтық әуежайлары мен Лондон Хитроу сияқты еуропалық бағыттар арасында қызмет етті. 1971 жылы «Boeing 747 100» ұшағы енгізіліп, Атлантика арқылы жүзеге асырылатын рейстерде «Boeing 707 320C» ұшақтарымен бірге пайдаланылды. «Сабена», көптеген трансатлантикалық әуе компаниялары сияқты, «Боинг 707» ұшақтарына қанағаттанды. Коммерциялық себептерге байланысты, компанияның беделді рейстері үшін, атап айтқанда Нью-Йорк JFK және 1970 жылдардың ортасынан бастап Чикаго О'Харе үшін үлкен ұшақтарды сатып алу қажеттігі мойндалды. «Сабена» тек екі бірінші буынды үлкен ұшақ сатып алды, олардың бірі «Tante Agathe» (француз және голланд тілдерінде «Ағай әпке» деген мағынаны білдіреді, Бельгияның ұлттық тілдері) деп аталды және «707» ұшақтарын 1980 жылдардың басына дейін пайдаланды, ал «Boeing 747 100» ұшағының соңғы рейсі 1993 жылы орындалды. 1973 жылы еуропалық желіде «Boeing 727» ұшақтары «Boeing 737 200» ұшақтарымен ауыстырылды. «McDonnell Douglas DC 10 30» 1974 жылы пайдалануға берілді. Барлығы «Сабена» бес осындай жолаушылар және/немесе жүк тасымалдауға бейімделген кең корпусты ұшақтарды сатып алды. 1984 жылы жолаушылар саны жоғары бағыттарда «Airbus A310» ұшақтары пайдалануға берілді. Бұл ұшақ түрі 1973 жылғы «Сабена» ливреясын жаңартуға әкелді, онда ашық көк түс қолданылды және фюзеляждағы жазулар көбірек заманауи стильде болды. 1986 жылдың маусымында екі «Boeing 747-300» ұшағының біріншісі парке қосылды, нәтижесінде ескі «747-100» ұшақтары ауыстырылды. 1989 жылы «Сабена» бельгиялық сәнгер Оливье Стреллиді кабина экипажы үшін жаңа форма жасауға шақырды.
1990-1995: Sabena World Airlines әуе компаниясы
1990 жылдары «Sabena World Airlines» деген жаңа атау және жаңа түстер енгізілді. Жаңа сыртқы бояуының түсі негізінен ақ болды, ал қанаттарында көк түсті ақ шеңбер логотипі орналастырылған. Ірі «Sabena» деген жазу ашық көк түсті фюзеляжды жапқан, ал «Belgian World Airlines» деген атау кейде көрініп тұратын, бірақ бұл атау да фюзеляжға кішкентай, айқын әріптермен жазылған. 1990 жылдары паркті жаңару жалғасты: DC 10 30 ұшақтары екі қозғалтқышты Airbus A330 және Boeing 747 ұшақтары төрт қозғалтқышты Airbus A340 ұшақтарымен ауыстырылды. Еуропа бойынша әуе тасымалы саласының либералдануы және Перс шығанағы соғысының экономикалық салдарынан кейін, компанияның негізгі акционері Бельгия үкіметі Sabena-ның осы өте бәсекелестік нарықта өздігінен аман қалу мүмкіндігінің аз екенін түсінді және қолайлы серіктес іздеуді бастады. Sabena компаниясының қаржылық жағдайы нашар болды, Бельгия үкіметі жыл сайын шығындарды өтеуге мәжбүр болды, бірақ ЕО мемлекеттік көмек ережелеріне сәйкес, жаңа қаржы жәрдемі беруге тыйым салынды. Қаржылық қиындықтарға байланысты бизнеске көмектесу үшін Sabena Air France компаниясынан бірнеше Boeing 747 ұшағын жалға алды. Көптеген ұшақтар ұзақ мерзімге жалға алынды, бірақ олардың ерекше француз тіркеу нөмірлерін сақтау қажет болды. 1987 жыл шамасында SAS компаниясы осы тасымалдаушымен бірігуге тырысты, бірақ Бельгия билігі бұл бірігуге кедергі келтірді. 1989 жылы British Airways және KLM Sabena компаниясының үлестерін сатып алды, бірақ олар кейін Бельгия үкіметіне қайта сатылды. 1993 жылы Air France Sabena компаниясының үлесінің бір бөлігін сатып алды, бірақ көп ұзамай оны сатты. Соңында, 1995 жылы Swissair Sabena компаниясының 49 пайызын сатып алып, басқаруды өз қолына алды. 1993 жылы Sabena үшінші және соңғы логотипін қабылдады, ал бас кеңсесі Брюссельдегі Кардинал Мерсье көшесіндегі Air Terminus ғимаратында орналасқан. 1994 жылы Бельгияның бұрынғы Руанда аумағындағы Sabena иелігіндегі қонақ үйлердің менеджері Пол Русесабагина Кигалидегі Hôtel des Mille Collines қонақ үйінде 1200-ден астам тутси және орташа хутуларды бағып, Руанда геноциді кезінде Интерхамве жасақтарынан құтқарып қалды (бұл оқиға 2004 жылғы «Руанда» фильмінде көрсетілген).
1995-2001: Swissair бақылауы
Swissair әуе компаниясын басқаруды өз қолына алған кезде, ұшақтардың сыртқы түріне бірнеше өзгерістер енгізілді, оның ішінде «Swissair-пен бірге ұшамыз» деген стикер жабыстырылды. 1998 жылдың наурыз және сәуір айларында CityBird-тен жалға алынған екі McDonnell Douglas MD 11 ұшағы паркіне қосылды, сондай-ақ Ньюарк, Монреаль және Сан-Паулу сияқты алыс қашықтықтарға бағыттар (қайта) ашылды. Сондай-ақ, сол жылы Boeing-тен соңғы жолаушыларға арналған MD 11 жеткізілді, ал Boeing бір жыл бұрын McDonnell Douglas-пен біріккен болатын. 1999 жылы паркіне Airbus A340 ұшағынан бастап жаңа түстер енгізілді. Sabena ұсынған соңғы ұшақ түрлерінің бірі, A321 және A320 ұшақтарынан кейін 2000 жылы пайдалануға берілген A319 болды. Бұл жаңа ұшақтар Swissair басқаруы кезінде Sabena-ға салынған 34 Airbus A320 отбасы ұшақтарының рекордтық тапсырысының бір бөлігі болды. Ұшақта 266 жолаушы және 11 экипаж мүшесі болды. Инвесторлар тобы Sabena-ның еншілес компаниясы Delta Air Transport-ты сатып алып, оны SN Brussels Airlines-ке айналдырды. Бұл әуе компаниясы 2006 жылы Virgin Express компаниясымен бірігіп, Brussels Airlines жаңа компаниясын құрды. Бельгия Парламенті Sabena банкротқа ұшырауының себептерін және Швейцарияның туы бар тасымалдаушының қатысын зерттеу үшін комиссия құрды. Сонымен қатар, компанияның басқарушысы Swissair-ге және оның құқығын мұрагерлік еткен Swiss International Air Lines және Lufthansa компанияларына қарсы заңдық шаралар қабылдау мүмкіндігін зерттеді. 2006 жылы Бельгия үкіметі, бұрынғы ірі акционер, Swissair-тің бұрынғы басшылығына қарсы қылмыстық іс қозғады. Сот бұрынғы Swissair басшылығын кінәлі деп тапты. 2007 жылдың 16 қаңтарында бельгиялық фламанд тіліндегі Terzake жаңалықтар бағдарламасы 1990 жылдары басқарма мүшелерінің бірнешесіне Бермудадағы Sabena филиалы арқылы заңсыз түрде үлкен сомалар төленгенін хабарлады. Пауль Рютлингер компанияның бас директоры болғаннан кейін заңсыз төлемдер тоқтатылды. Terzake бұл жағдай бельгиялық басқарма мүшелерінің Swissair Sabena-ны пайдаланып, ақырында компанияны банкротқа ұшыратқанын білгенде неге үнсіз қалғанын түсіндіруі мүмкін екенін мәлімдеді. Sabena банкротқа ұшырауының себептері көп. Тікелей себептердің бірі – Swissair-тің келісімшарт міндеттемелерін орындамауы және компанияға қажетті қаражатты құймауы болды. Бұл Swissair сол кезде өзінің қаржылық қиындықтарымен күресіп жатқандықтан болды. 2001 жылдың 17 шілдесінде қол қойылған «Отель туралы келісімде» Бельгия премьер-министрі Гай Верхофштадт Swissair басшысы Марио Кортимен кездесті, ол Sabena-ға 258 миллион евро инвестициялауға келісті, бірақ бұл сома ешқашан төленбеді. Swissair басқаруымен 34 жаңа Airbus A320 отбасы ұшақтарын сатып алу Sabena-ның көтере алмайтын ауыртпалығы болды. Банкроттықтан кейін Бельгияда әуе компаниясының құлауын зерттеу үшін парламенттік комиссия құрылды. Бельгия саясаткерлері де кінәлі деп танылды; сол кезде Мемлекеттік кәсіпорындар мен қатысулар, телекоммуникациялар және орта таптар министрі болған Рик Дамс, оның күш-жігерінің жетіспеуіне байланысты ең көп сынға ұшырады. Swissair 2001 жылдың қазан айында банкротқа ұшырап, 2002 жылдың наурыз айында таратылды.
Баратын жерлері
2001 жылдың наурыз айында жарияланған Sabena рейстерінің кестесі Еуропаның 33 қаласын, Африканың 17 қаласын, Солтүстік Американың 6 қаласын және Азияның 4 қаласын қамтыды. Әуе бағыттарынан өзге, Sabena Францияның Валенсиен қаласы мен Брюссель әуежайы арасында құрлықтағы шаттл қызметін де ұсынды.
Апаттар мен оқиғалар
1934 жылдың 7 желтоқсаны: Әскери Fairey Fox бипланының апаты салдарынан Харен әуежайындағы ангардағы өрт кесірінен кем дегенде екі SABENA ұшағы қирады.
Еуропаға немесе одан ұшулар
1930 жылдың 11 қыркүйегі: SABCA F7b/3m (OO AIN) ұшағы бақылаудан шығып, Кройдон әуежайынан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырап, екі ұшқыш та қаза тапты. 1935 жылдың 10 желтоқсанында Савоя Маркетти S.73 (тіркелген OO AGN) Суррей, Ұлыбританиядағы Тацфилдте апатқа ұшырап, 11 адам қаза тапты. 1937 жылдың 4 қаңтарында Макс Веннер Бельгия үстінде Savoia Marchetti S.73 (тіркеу OO AGP) ұшағынан жоғалып кетті; ұшақтың өзі 1940 жылы Бельгияны жаулап алғаннан кейін немістер бөлшектеп алып кетті. 1937 жылдың 16 қарашасында Junkers Ju 52/3m (тіркелген OO AUB) Бельгияның Остенде қаласының жанында қону кезінде апатқа ұшырап, 12 адам қаза тапты. 1938 жылдың 10 қазанында Savoia Marchetti S.73 (OO AGT) Дюссельдорфтан Берлинге бағытталған рейсте Германияның Зост қаласының үстінде ауада жарылып, барлық 20 адам қаза тапты. 1939 жылдың 14 наурызында Юнкерс Ju 52/3mge (OO AUA) ұшқыш қатесінен Sint Stevens Woluwe-дегі егістікке құлап, үш экипаж мүшесі қаза тапты. Ұшақ Лондоннан Брюссельге жүк (пошта) тасымалдаған. 1946 жылдың 17 қыркүйегінде Дуглас DC 3 (тіркелген OO AUR) Харен әуежайынан ұшып көтерілгенде апатқа ұшырап, бір экипаж мүшесі қаза тапты. Кройдон әуежайына бағытталған рейстегі қалған екі экипаж мүшесі мен төрт жолаушы аман қалды. Ұшақ ұшып көтерілгенде себепсіз жылдамдығын жоғалтты. 1946 жылдың 18 қыркүйегінде SABENA Douglas DC 4 (OO CBG) Ньюфаундлендтің Гандер қаласынан 35 км қашықтықта апатқа ұшырап, 27 адам қаза тапты. Ұшақ Брюссельден Нью-Йоркке бағытталған рейсте жанармай құю үшін Гандерге қонуға жоспарлаған. Апат болған кезде әуежай маңында тығыз тұман болды және ұшқыш тым төмен биіктікте қате жақындады. 17 адам аман қалды (16 жолаушы және бір экипаж мүшесі). 1948 жылдың 2 наурызында Брюссельден Лондонға бағытталған Дуглас DC 3 (тіркелген OO AWH) Лондон Хитроу әуежайына жақындағанда нашар көріну жағдайында құлап, 19 жолаушы мен үш экипаж мүшесі қаза тапты. 1949 жылдың 18 желтоқсанында Дуглас DC 3 (OO AUQ тіркелген) Франциядағы Ольнуа-су-Буа маңында апатқа ұшырап, төрт жолаушы мен төрт экипаж мүшесі қаза тапты. Ұшақ Ле-Бурже әуежайынан Брюссельге ұшып кетіп бара жатқанда қанаты бөлініп кетті. 1953 жылдың 14 қазанында Convair CV 240 (тіркелген OO AWQ) Батыс Германияның Келстербах қаласының жанында апатқа ұшырап, Франкфурттан Брюссельге бағытталған рейсте 40 жолаушы мен төрт экипаж мүшесі қаза тапты. Франкфурт әуежайынан ұшып көтерілгенде ұшақ қозғалтқышының қуаты жоғалды, оны басқару мүмкін болмады. Бұл апат "Конвейр-240" ұшағының салдарынан болған ең ауыр оқиға болып қала береді. 1953 жылдың 19 желтоқсанында Брюссельден Цюрихке бағытталған рейстегі бір жолаушы ұшақ (CV 240 тіркелген OO AWO) Kloten әуежайының ұшу-қону жолағынан 2,5 км қашықтықта жерге құлаған кезде қаза тапты. Нашар көріну жағдайында ұшқыш глиссададан төмен түсті. Қалған 39 жолаушы мен үш экипаж мүшесі апаттан аман қалды. 1954 жылдың 3 маусымында Дуглас DC 3 (тіркелген OO CBY) Югославияның Марибор қаласының жанында Микоян Гуревич МиГ 15 истребителімен атып түсірілді. Ұшақ Блэкбуше әуежайынан Белградқа жүк рейсімен ұшып бара жатқанда, әуеде қалды және Грац әуежайында мәжбүрлі түрде қонуға мәжбүр болды, ол кезінде ол ұшу-қону жолағынан шығып кетті. Оқиға кезінде төрт адамның біреуі қаза тапты. 1955 жылдың 13 ақпанында Брюссельден Римге 503 рейсінің ұшқыштары Циампино әуежайына жақындағанда бағдарларын жоғалтып, Дуглас DC 6 (тіркелген OO SDB) Монте Терминиллоның беткейіне құлап, 21 жолаушы мен сегіз экипаж мүшесі қаза тапты. 1961 жылдың 15 ақпанында 548 рейсінің апаты 73 адамның қаза болуымен SABENA тарихындағы ең ауыр апат болып тарихта қалды. Нью-Йорк қаласынан келген Boeing 707 ұшағы Брюссель әуежайына апатқа ұшырады. Қаза тапқандардың арасында 1961 жылы Прагада өтетін көркем сырғанаудан әлем чемпионатына қатысуға бағытталған барлық американдық делегация болды; жарыс кейіннен тоқтатылды. 1968 жылдың 13 шілдесінде Sabena Flight 712 [fr; nl], жүк конфигурациясындағы 707 (тіркелген OO SJK) Брюссельден Нигерияның Лагос әуежайына жақындаған кезде апатқа ұшырап, жеті адам қаза тапты. Ұшақ тым төменге түсіп, ағаштарға соқтығысқан. 1970 жылдың 9 мамырында Дуглас DC 3 (тіркелген OO AUX) Амстердамның Схипхол әуежайындағы жердегі апатта жөндеуге келмейтіндей зақымдалды. Ұшқыштар рұқсат етілмеген болса да, ұшақты жылжытуға кірісіп, оң жақ винт жердегі кедергіге соқтығысып, жолаушы ұшағын экономикалық жағынан жөндеуге келмейтіндей етіп қиратты. Ұшақ "Delta Air Transport" компаниясынан жалға алынған. 1972 жылдың 8 мамырында Венадан Тель-Авивке бағытталған 571 рейсінде (Боинг 707 тіркелген OO SJG) 101 адам болған. Ұшақты Израиль түрмелерінен 315 тұтқынды босату мақсатымен "Қара қыркүйек" террорлық ұйымының төрт мүшесі ұрлады. Бен Гурион халықаралық әуежайында екі ұшқыш Израильдің Sayeret Matkal арнайы күштерімен атып өлтірді. Бір жолаушы атыс кезінде алған жарақатынан кейін қайтыс болды. 1978 жылдың 15 ақпанында Боинг 707 (тіркелген OO SJE) Лос Родеос әуежайында ұшу-қону жолағына қонғанда алдыңғы доңғалақтары бүлініп, Брюссельден келген 189 жолаушы мен жеті экипаж мүшесі бар чартерлік рейсте апатқа ұшырады. Барлық жолаушылар мен экипаж мүшелері қауіпсіз эвакуацияланды, бірақ төгілген жанармай өртке ұқтырып, ұшақты жойды. 1978 жылдың 4 сәуірінде Шалервуа әуежайында оқу рейсі кезінде Боинг 737 200 (тіркелген OO SDH) құс соқтығысына ұшырады. Ұшқыш-инструктор ұшақты қайтадан көтерілуге тырысты, бірақ жеткілікті ұшу-қону жолағы болмағандықтан сәтсіз аяқтады. Ұшақ жөндеуге келмейтіндей зақымдалды. 1998 жылдың 29 тамызында Нью-Йорктан Брюссельге 248 жолаушы мен 11 экипаж мүшесі бар 542 рейсі (Airbus A340 200 тіркелген OO SCW) Брюссель әуежайына қонғанда оң жақ шасси бұзылып, ұшу-қону жолағынан шығып кетті. Эвакуация кезінде көзге түсетін жарақаттар болған жоқ және ұшақ жөнделді. Апатқа шасси металлдарының шаршауы себеп болды. 2000 жылдың 13 қазанында Брюссельден Абиджанға бағытталған 689 рейсі Нигериялық азамат тарапынан қашқышпен ұрланды, депортацияға жарамсыз болған. 146 басқа жолаушысы мен 11 экипаж мүшесі бар Airbus A330 200 Испанияның Малага әуежайына мәжбүрлі түрде қонуға мәжбүр болды, онда қылмыскер жергілікті полиция күштерімен басылды. 2000 жылдың 4 желтоқсанында Брюссельден Кенияның Найроби қаласына, Бурундидің Бужумбурасы арқылы бағытталған 877 рейсі Бужумбураға жақындағанда пулеметтен атқыланды. Оқтар бір жолаушы мен кабина экипажы мүшесіне тиді. Бір қозғалтқыш та зақымдалды. 170 жолаушы мен экипаж мүшесі бар Airbus A330 200 (тіркелген OO SFR) Хуту көтерілісшілеріне тағылған, бірақ олар жауапкершіліктен бас тартқан шабуылдың салдарынан зардап шекті. Ұшақ қауіпсіз қонды, бірақ рейсін жалғастырмады. Ұшақ жөнделіп, қызметке қайта оралды.
Бельгиялық отарлардағы ұшулар
1937 жылдың 26 қаңтары: SABCA S.73 (OO AGR) Оран-эс-Сения, Алжир әуежайының оңтүстігінде Бельгиядан Бельгия Конгосына барып-қайту рейсі кезінде апатқа ұшырады, нәтижесінде борттағы 12 адам қаза тапты. Бельгияға қайта оралу кезінде ұшақ Оранға жақындап, жол бойындағы аялдама жасауға дайындалған. Куәгерлер ұшақтың ұшып келе жатқанын көрген, содан кейін ол кенеттен тік түсіп, апатқа ұшырады. Апаттың себебі анықталмады, бірақ нашар ауа-райы мен қозғалтқыш ақаулары жоққа шығарылды. Апаттан кейін бірнеше ұсыныс жасалды: жүктің дұрыс таралуын қамтамасыз ету үшін ауырлық орталығы мен багаж талаптары тексерілуі керек, Конгода және басқа да аялдамаларда жеткілікті техникалық қызмет көрсету және инспекциялау қызметкерлері болуын қамтамасыз ету керек, ұшқыштардың шаршауын болдырмау үшін ұшу сағаттарының лимиті қайта қаралуы керек, сондай-ақ автопилотты пайдалануды қамтамасыз ету керек, ұшқыштар үшін қауіпсіздік белбеулері міндетті болуы керек, Жерорта теңізінен өту кезінде барлық қауіпсіздік шаралары сақталуын қамтамасыз ету керек және кабинадағы аспаптардың саны көбейтілуі керек. 1943 жылдың 1 қаңтары: Junkers Ju 52 (OO AUG тіркелген) Бангиден 80 миль қашықтықта апатқа ұшырады. 1944 жылдың 25 наурызында Junkers Ju 52/3mge (OO AGU) Бельгия Конгосының Костермансвилл (қазіргі Букаву) қаласында апатқа ұшырады. 1944 жылдың 3 сәуірінде Junkers Ju 52/3mge (OO AUF) Монгена маңында апатқа ұшырады. 1945 жылдың 14 желтоқсанында Lockheed Model 18 Lodestar (OO CAK тіркелген) Нигерияның Лагос қаласынан басталған рейсі кезінде Куандеге жақын жерге мәжбүрлі түрде қонғаннан кейін өртеніп, жойылды. 1947 жылдың 7 қаңтарында Douglas DC 3 (OO CBO тіркелген) Костермансвилл маңында апатқа ұшырады. 1947 жылдың 24 желтоқсанында Lockheed Lodestar (OO CAR тіркелген) Митваба, содан кейін Француз Конгосы маңындағы әуежайдан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай қозғалтқышы істен шығып, апатқа ұшырады, борттағы бес адам қаза тапты. 1948 жылдың 12 мамырында Douglas DC 4 (OO CBE тіркелген) Леопольдвильден (қазіргі Киншаса) Либенге, содан кейін Бельгия Конгосына бағытталған жолаушылар рейсі кезінде төмен биіктікте торнадоға ұшырап, Масикули маңында апатқа ұшырады, 24 жолаушы мен жеті экипаж мүшесі қаза тапты; тек бір жолаушы ғана аман қалды. 1948 жылдың 31 тамызында Douglas DC 3 (OO UBL тіркелген) Манонодан Элизабетвиллге (қазіргі Любумбашиге) бағытталған рейсі кезінде Кимбве маңында апатқа ұшырап, 13 адам (он жолаушы, үш экипаж мүшесі) қаза тапты. 1949 жылдың 27 тамызында Douglas DC 3 (OO CBK тіркелген) 17 жолаушы мен үш экипаж мүшесімен Элизабетвиллге (қазіргі Любумбашиге) бағытталған рейсі үшін Леопольдвиль әуежайынан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай қозғалтқыштың қуатын жоғалтты. Экипаж мүшелерінің үшеуі мен жолаушылардың он жетісінен екеуі 1949 жылғы Sabena DC 4 апатында қаза тапты. 1951 жылдың 24 шілдесінде Гао әуежайынан ұшып көтерілген кезде жүк тасымалдағыш Douglas DC 3 (OO CBA тіркелген) ұшағының оң жақ қозғалтқышы істен шығып, 1951 жылғы Sabena DC 3 апатына себеп болды, нәтижесінде борттағы үш адам қаза тапты. Қозғалтқыш гидравликалық ақаулықтан істен шықты; гидравликалық сұйықтық жел әйнегіне шашырап, ұшқыштарды уақытша соқыр етті, содан кейін олар ұшақтың бақылауын жоғалтты. 1952 жылдың 4 ақпанында Sabena Flight 425 [de], C 47A (OO CBA тіркелген), Киквиттен Костермансвиллге бара жатқанда Дибата орманына құлады, оң жақ винт бұзылып, фюзеляжды кесіп, басқару кабельдерін зақымдап, бақылауды жоғалтты, нәтижесінде борттағы 16 адам қаза тапты. Винттің бұзылуына No 2 қозғалтқыштың поршеньді бұғаттауынан кейін кенеттен тоқтаған қозғалтқыштың No 6 цилиндрінің шаршауы себеп болды. 1958 жылдың 18 мамырында Douglas DC 7 (OO SFA тіркелген) Лиссабоннан Леопольдвиллге 56 жолаушы мен тоғыз экипаж мүшесімен ұшып бара жатқанда сол жақ қозғалтқышында ақау пайда болды. Ұшқыштар Касабланка-Анфа әуежайына шұғыл қонуға дайындалды, бірақ қонуға жақын айналып өту әрекеті жасалды, бұл қозғалтқыштың қуаты жетіспеуіне байланысты тоқтауға әкелді. Ұшақ ғимараттарға соғылып, өртеніп кетті, нәтижесінде тек төрт жолаушы ғана аман қалды.