Кіріспе

Көптеген өзара әрекеттесетін бөлшектердің динамикасын сипаттайтын теңдеулер жиынтығы Статистикалық физикада BBGKY иерархиясы (BogoliubovBornGreenKirkwoodYvon иерархиясы, кейде Bogoliubov иерархиясы деп аталады) - көптеген өзара әрекеттесетін бөлшектердің динамикасын сипаттайтын теңдеулер жиынтығы. BBGKY иерархиясындағы s бөлшектердің таралу функциясының теңдеуі (әдеттегі тығыздық функциясы) (s + 1) бөлшектердің таралу функциясын қамтиды, осылайша теңдеулердің біріктірілген тізбегін құрайды. Бұл теориялық нәтиже Николай Боголюбов, Макс Борн, Герберт С. Грин, Джон Гэмбл Кирквуд және т.б. есімдерімен аталады.

Физикалық түсіндіру және қолдану

Схемалық түрде Лиувилль теңдеуі бізге бүкіл бөлшектер жүйесінің уақыт эволюциясын береді , бұл фазалық кеңістікте ықтималдық тығыздығының сығымсыз ағынын білдіреді. Содан кейін біз төмендетілген үлестіру функцияларын басқа бөлшектің еркіндік дәрежесін интеграциялау арқылы бірте-бірте анықтаймыз BBGKY иерархиясындағы теңдеу бізге осындай уақыт эволюциясы Лиувиллге ұқсас теңдеу арқылы беріледі, бірақ басқынған бөлшектердің күш әсерін білдіретін түзету термині бар. BBGKY теңдеулер иерархиясын шешу мәселесі бастапқы Лиувилл теңдеуін шешу сияқты қиын, бірақ BBGKY иерархиясы үшін шамалау (желі тізбегін шекті теңдеу жүйесіне қысқартуға мүмкіндік беретін) оңай жасалады. Бұл теңдеулердің артықшылығы - жоғары үлестіру функциялары тек BBGKY тізбегінің қысқартылуы арқылы уақыт эволюциясына әсер етеді. Бұл классикалық немесе кванттық кинетикалық теңдеулерді шығару үшін пайдаланылатын кинетикалық теорияның көптеген қолданбалары үшін ортақ бастау нүктесі болып табылады. Әсіресе, бірінші теңдеудегі немесе алғашқы екі теңдеудегі қысқарту классикалық және кванттық Болцман теңдеулерін және Болцман теңдеулерінің бірінші реттік түзетулерін алу үшін пайдаланылуы мүмкін. Басқа шамалаулар, мысалы тығыздық ықтималдылық функциясы тек бөлшектердің арасындағы салыстырмалы қашықтыққа немесе гидродинамикалық режимді қабылдауға байланысты, сонымен қатар BBGKY тізбегін ерітіндіге қол жетімді ете алады.