Кіріспе
Ұйғарылған түрік мұнай тасымалдаушысы ӨнеДжейхан құбыр жолы, әдетте бұрынғы атауымен танымал, СамсунДжейхан құбыр жолы, Түркияны Қара теңізден Жерорта теңізінің мұнай терминалына дейін өтетін жоспарланған шикі мұнай құбыр жолы болды. Жобаның мақсаты Ресей мен Қазақстан мұнайларына балама жол ашу және Босфор мен Дарданелл бойындағы көлік жүктемесін жеңілдету болды. Жоба 2010 жылы тоқтатылды. Бұл 2013 жылы тағы да расталды.
The Ünye–Ceyhan pipeline, commonly known with its former name, the Samsun–Ceyhan pipeline, was a planned crude oil pipeline traversing Turkey from the Black Sea to the Mediterranean oil terminal in Ceyhan. The aim of the project was to provide an alternative route for Russian and Kazakhstani oil and to ease the traffic burden in the Bosporus and the Dardanelles. The project was halted in 2010. This was confirmed again in 2013.
Тарих
Самсун-Джейхан құбыр жолы Босфорды айналып өту жолы ретінде жоспарланған. 2000-жылдардың басында Tun Oil компаниясы Самсуннан Сивасқа дейін Джейханға дейін құбыр салуды ұсынды. 2003 жылы итальяндық Eni энергетикалық компаниясы Солтүстік Каспий аймағынан мұнай тасымалдаудың мүмкін болатын жолдарын зерттеді. 2004 жылы алдын ала іске асырылу мүмкіндігін зерттеу негізінде Самсун мен Джейхан бағыты таңдалды. Жобаның тағы бір серіктесі - түрік компаниясы Çalık Enerji техникалық және коммерциялық зерттеулер жүргізді және құрылыс лицензиясын 2004 жылғы 31 наурызда алды. Алдыңғы инженерлік жобалау кезеңі 2007 жылдың басында аяқталды, ал Италияның экономикалық даму министрі Пьер Луиджи Берсани мен Түркияның энергетика және табиғи ресурстар министрі Хилми Гюлер қатысқан groundbreaking салтанаты 2007 жылдың 24 сәуірінде Джейханда өтті. 2007 жылдың 13 қыркүйегінде құбыржол Самсуннан емес, Өнеден басталып, Юмурталыктан аяқталады, бірақ ол әлі де Джейхан арқылы өтеді. 2009 жылдың 19 қазанында Италияның Милан қаласында өткен рәсімде Ресей мен Түркия тұрақты нормативтік-құқықтық базаны қамтамасыз ететін және Ресей мұнай компанияларының құбыр желісі жобасына қатысуына келісім беретін үкіметаралық келісімге қол қойды. Сол рәсімде Eni және Çalık Enerji компаниясы Transneft және Rosneft компанияларымен Ресей компанияларын жобаны әзірлеуге қосу туралы өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды. 2010 жылдың қыркүйегінде "Транснефть" президенті Николай Токарев сұхбатында жоба бойынша жұмыс "құбыр желісі туралы көптеген сұрақ белгілеріне" байланысты тоқтатылғанын айтты. 2013 жылдың 27 наурызында Түркияның энергетика министрі Танер Йылдыз компанияның Кипр маңындағы табиғи газды барлау жоспарларына байланысты "Эниге" жобаны жүзеге асыруға рұқсат берілмейтінін және егер "Чалик" компаниясы "Энимен" серіктестігін жалғастырса, құбыр желісінің жобасы тоқтатылуы мүмкін екенін мәлімдеді. Бір айдан кейін, 2013 жылдың сәуірінде Ресейдің энергетика министрі Александр Новак жоба "жетілдірмейді" деп мәлімдеді.
On 19 October 2009, at a ceremony held in Milan, Italy, Russia and Turkey signed an intergovernmental agreement guaranteeing a stable regulatory framework and agreeing to the participation of Russian oil companies in the pipeline project. At the same ceremony, Eni and Çalık Enerji signed a Memorandum of Understanding with Transneft and Rosneft to include Russian companies in the development of the project. On September 2010, however, Transneft president Nikolay Tokarev said in an interview that work on the project was halted due to "many questions marks about [the pipeline]". On 27 March 2013, Turkish energy minister Taner Yıldız announced that Eni would not be allowed to go forward with the project due to company's plans for the natural gas exploration off Cyprus, and that the pipeline's project may be suspended if Çalık continues their partnership with Eni. A month later, in April 2013, the Russian Minister of Energy Alexander Novak said that the project wasn't "economical enough".
Техникалық ерекшеліктер мен қаржыландыру
Жоба жаңа түсіру терминалы мен танкер фермасын, Ünye терминалынан Ceyhan-қа дейінгі құбыр желісін және Ceyhan-дағы қосымша сақтау қуатын қамтиды. Ол қазіргі Ceyhan жүк терминалымен қосылады. Жобаның құны шамамен 2 миллиард долларды құрайды деп күтілуде.
Құбыр желісі компаниясы
Құбыр желісін Түркияда тіркелген Eni мен Çalık Enerji бірлескен кәсіпорны Trans Anatolian Pipeline Company (TAPCO) құрайтын және басқаратын болады. 2006 жылы Indian Oil Corporation компаниясының жобада 12,5% үлесі болатыны туралы хабарланды, бірақ бұл келісім аяқталмады.
Қоршаған ортаға әсері
Түрік шығанақтарынан (Босфор мен Дарданелл) өтетін кемелер жыл сайын шикі мұнай тасымалдайды. Бұл көрсеткіш алдағы 10 жылда өседі деп күтілуде. Самсун-Джейхан құбыр желісі іске қосылғаннан кейін, су тасқынында танкерлік көлік қозғалысы 50%-ға төмендейді деп күтілуде.