High Judicial and Prosecutorial Council of Bosnia and Herzegovina

Кіріспе

Босния мен Герцеговинаның Жоғары сот және прокурорлық кеңесі (Босния және Герцеговинаның Жоғары сот және прокурорлық кеңесі) (Босния: Visoko sudsko i tužilačko vijeće BiH, VSTV BiH) - Босния мен Герцеговинаның сот жүйесінің ұлттық кеңесі. Бұл - елдің сот жүйесінің өзін-өзі реттеу органы, оның тәуелсіздігін қамтамасыз ету міндеті жүктелген, сот лауазымдарының иелерінің әкімшілік және мансабы бойынша бүкіл ел бойынша құзыреттіліктері бар. Ол сот жүйесінің өзін-өзі басқаруы туралы континенттік дәстүрге негізделген. Босния мен Герцеговинаның Жоғары сот және прокурорлық кеңесі (БСЖК) - бүкіл елде судьялардың тәуелсіздігі мен прокурорлардың дербестігін қамтамасыз етуге және олардың мансабын реттеуге жауапты жалғыз басқарушы орган.

Тапсырмалары

ҚР Жоғарғы Сот Соттары (ЖСС) негізінен елдегі барлық сот лауазымдарының иелерін, оның ішінде Федерация субъектісінің қалалық соттарының сот қызметкерлерін тағайындауды жүзеге асырады. Сонымен қатар, ол конституциялық соттардың судьяларын іріктеу рәсімінде, атап айтқанда, кандидаттармен сұхбат жүргізу және кандидаттардың рейтингісін енттік парламенттерге ұсыну арқылы қатысады. Сондай-ақ, ол судьялар мен прокурорлардың қызметін бағалау үшін тиісті сот төрағалары мен бас прокурорлар үшін критерийлер белгілейді. Сот-азаматтық кеңес этика кодексін шығарады, сот және прокуратура қызметкерлерін оқыту орталықтарын бақылайды (оның ішінде ең төменгі біліктілік талаптары мен кіріспе оқыту туралы шешім қабылдайды) және барлық соттар мен прокуратураларға ақпараттық-коммуникациялық технологиялар қызметтерін ұсынады. Оның тәртіптік прокурор кеңсесі судьялар мен прокурорларды қадағалаумен айналысады. Жоғары сот төрелігі бірінші және екінші сатыдағы тәртіптік істерді қарау үшін бөлек тәртіптік комиссиялар тағайындайды. Пленарлық отырыста ол тәртіптік іс жүргізуде үшінші инстанция ретінде әрекет етеді. Жоғары ЖПК-нің кәсіби, қаржылық және әкімшілік жұмысын қолдау үшін хатшылық құрылды. Сот қызметі туралы заңда судьяларды тағайындау, еңбекке бағалау, тәртіптік іс жүргізу, мүдделер қақтығысы және активтерді декларациялау бойынша бірқатар кемшіліктер бар. Сонымен қатар, ол судьялар мен прокурорларды жұмыстан босату туралы шешімдерден басқа, HJPC-нің соңғы шешімдеріне қарсы тиімді сот арқылы шағымдану құқығын көздемейді. Жоғары сот төрелігі туралы заңды еуропалық стандарттарға сәйкестендіру үшін 2012 және 2014 жылдары Венеция комиссиясы берген тиісті пікірлерде10 әсіресе: i) Жоғары сот төрелігі мүшелерін таңдау ережелерін жақсарту; ii) судьялар мен прокурорлар үшін екі кіші кеңес құру; iii) этникалық негізде квоталар белгілеуден аулақ болу, өйткені олар жүйенің тиімді жұмыс істеуіне кедергі келтіре алады; және iv) тағайындау рәсімдерін саясаттастыру қаупін арттырудан аулақ болу. Сот төрелігі жөніндегі құрылымдалған диалог аясында Еуропалық комиссия сот жүйесінің тәуелсіздігі мен жауапкершілігін арттыруды, әсіресе тағайындау, адалдық және тәртіптік мәселелер бойынша кемшіліктерді жоюды ұсынды. Сонымен қатар, ол өнімділікті бағалаудағы сапа критерийлерін айтарлықтай жақсартуды ұсынды. 2018 жылдың маусым айында HJPC бұл ұсыныстарды орындау мақсатында HJPC туралы заңға өзгерту енгізу туралы заңнамалық бастаманы БиХ Әділет министрлігіне ұсынды. БиХ Әділет министрлігі әлі де заң жобасын тұжырымдап, оны БиХ Министрлер Кеңесіне заң шығару бастамасы үшін тапсыруды аяқтаған жоқ. Қазіргі заңнамалық базада 2018 жылы HJPC өзінің өзін-өзі реттеуші өкілеттігі негізінде бірқатар ережелерді қабылдады. Олар сот жүйесіндегі кейбір кемшіліктерді жоюға бағытталған, әсіресе судьялар мен прокурорларды тағайындау және олардың қызметін бағалау критерийлеріне қатысты. 2018-20 ЖЖҚК іс-қимыл жоспары іске асырылуда, оның ішінде ұйымдасқан қылмыс пен сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті күшейту бойынша шаралар қарастырылған, олар қылмыстық іс жүргізу тізбегіндегі негізгі қатысушылардың дербестігін күшейту, қаржылық тергеулердің сапасын жақсарту, активтерді тәркілеудің әсерін арттыру және соттардың жазалау саясатын жақсарту, соның ішінде айыптау келісімдері бойынша жазалау. Алайда, HJPC-нің кейбір реформаларын, атап айтқанда, адалдық пен тиімділік бойынша, іске асыру, әсіресе, активтерді декларациялау мен нәтижелерді бағалауға қатысты сот жүйесінің ішінен қарсылықтарға тап болды. Сонымен қатар, сот жүйесінде адам ресурстарын тиімді бөлуді қамтамасыз ету және бұқаралық ақпарат құралдары мен қоғаммен жақсы қарым-қатынас арқылы сот төрелігінің ашықтығын арттыру қажет. Серб Республикасы субъектісі судьяларды тағайындау туралы өзінің соттар туралы заңына кейбір түзетулерді қабылдады, осылайша ол трансферттік келісім бойынша субъектіден мемлекетке берілген мәселе бойынша заң шығарды. 2012 жылдан бері Әділет мәселелері бойынша құрылымдық диалог аясында қабылданған міндеттемелерге қарамастан, Серб Республикасы субъектісі өзінің заңнамасын әлі күнге дейін HJPC туралы заңға сәйкес келтiру мақсатында өзгертпеген. Серб Республикасы мемлекеттік прокуратурасы туралы заң прокурорларды тағайындау шарттары бойынша мемлекеттік деңгейдегі заңнамамен сәйкес келмейді. Сот төрелігінің тәуелсіздігіне кепілдік беретін жоғар�...

The HJPC is primarily in charge of appointing all judicial office holders in the country, including the judicial associates in the municipal courts of the Federation entity. It also takes part in the selection procedure for judges in the entity constitutional courts, notably by interviewing candidates and proposing a ranking of candidates to the entity parliaments. It sets also criteria for the evaluation of the performance of judges and prosecutors by the respective court presidents and chief prosecutors. The HJPC issues codes of ethics, supervises the judicial and prosecutorial training centres in the entities (including deciding on minimum training needs and induction training) and provides information and communication technology services to all courts and prosecutors’ offices. Its Office of the Disciplinary Prosecutor is tasked with overseeing judges and prosecutors. The HJPC appoints separate disciplinary commissions to hear first and second instance disciplinary cases. In plenary, it acts as third instance in disciplinary proceedings. A Secretariat was established to support the professional, financial and administrative work of the HJPC. The Law on the HJPC has several deficiencies concerning judicial appointments, performance appraisal, disciplinary procedures, conflict of interest and declaration of assets. Moreover, it does not provide for the right to an effective legal remedy against final decisions of the HJPC, except those on the dismissal of judges and prosecutors. In order to align the Law on the HJPC with European standards, in its related opinions10 issued in 2012 and 2014 the Venice Commission recommended in particular to: (i) improve the rules on selecting the HJPC members; (ii) establish two sub councils, for judges and prosecutors respectively; (iii) avoid setting quotas along ethnic lines as they may undermine the effective functioning of the system; and (iv) avoid an increased risk of politicisation of appointment procedures. In the context of the Structured Dialogue on Justice, the European Commission recommended stepping up the level of independence and accountability of the judiciary by addressing shortcomings in particular in relation to appointments, integrity and disciplinary matters. It
also recommended significantly improving the quality criteria in performance appraisal. In June 2018, the HJPC submitted to the BiH Ministry of Justice a legislative initiative to amend the Law on the HJPC with a view to complying with those recommendations. The BiH Ministry of Justice has yet to finalise a consolidated draft law and submit it for legislative initiative to the BiH Council of Ministers. Within the current legislative framework, a number of rules were adopted in 2018 19 by the HJPC on the basis of its self regulatory powers. They aim to address some deficiencies of the judiciary, in particular regarding the criteria for the appointment and performance appraisal of
judges and prosecutors. A 2018 20 HJPC action plan is in place, covering most notably measures to strengthen the fight against organised crime and corruption, by strengthening the autonomy of the main actors in the criminal procedure chain, improving the quality of financial investigations, increasing the impact of assets seizure and improving the courts’ sentencing policy, including on sentences pursuant to plea bargain agreements. However, the implementation of some reforms decided by the HJPC, notably on integrity and efficiency, has met resistance from within the judiciary in particular with regard to declaration of assets and performance appraisal. There is also a need to ensure a better distribution of human resources throughout the judiciary and to improve judicial transparency through better interaction with media and society. The Republika Srpska entity also adopted some amendments to its law on courts regarding the appointment of judges, thus legislating on a matter that had been transferred from the entity to the State by virtue of the transfer agreement. In spite of commitments taken in the context of the Structured Dialogue on Justice since 2012, the Republika Srpska entity has not yet amended its legislation to render it compatible with the Law on HJPC. The Republika Srpska entity Law on the public prosecution service is equally incompatible with the state level legislation as regards the conditions for the appointments of prosecutors. To strengthen the role of the HJPC as a guarantor of the independence of the judiciary, the HJPC also needs to be provided with an explicit constitutional status, including clear rules on its composition and powers.