Кіріспе

Арена рок (AOR, мелодикалық рок, помп-рок, стадиондық рок, корпоративтік рок немесе «әке рок» деп те аталады) – 1970-ші жылдары кең таралған рок музыкасының бір түрі. Ол әдетте үлкен аудиторияға арналған, радиода оңай ойнатылатын рок музыкасын қамтиды. Хард-рок пен поп-роктың танымалдылығы артып келе жатқанда, топтар үлкен концерттерге және көпшілікке арналған материалдар жасауды бастады. Арена рок радиода ойнауға бағытталған, коммерциялық дыбыстарды пайдалану арқасында дамыды. Жоғары сапалы туындылар, оның ішінде көтеріңкі, драмалық әндер мен баяу, күшті балладалар, әуенге ерекше мән береді және көбінесе әнұранды хорларды қолданады. Басты ерекшеліктері – айқын гитара эффектілері мен пернетақта аспаптарының қолданылуы. Арена рок әндерінің тақырыптары көбінесе махаббат, жүрек ауруы, мазасыздық және сезімталдық туралы болады. Аталған атаулардың көпшілігі сыни тұрғысынан қолданылады, ал музыка туралы пікірлер музыканттардың рок-спектаклі мен жаппай танымалдылыққа назар аударуы көркемдік құндылығын төмендетпей ме деген сұраққа тоқтайды, әсіресе «орташа» халықтың мүдделері мен басқа тыңдаушылар арасындағы айырмашылықтарды ескере отырып. Арена рокқа деген қызығушылық көбінесе Канадада немесе АҚШ-та тұратын жұмысшы және орта тапқа жататын ер адамдармен (соның ішінде «юппилермен») байланыстырылады, бұл кейбір сыншылардың пікірінше, әлеуметтік мәртебеге қатысты кемсітуші көзқарастың себебі болып табылады. Дегенмен, бұл стиль әлемдік деңгейде, әсіресе гастрольдік іс-шараларда үлкен жетістікке жетті. 1969 жылы алғашқы альбомын шығарған кезде өзін «халық тобы» деп жариялаған Мичиган штатының Флинт қаласында туған Grand Funk Railroad, ел бойынша гастрольдік турнелер кезінде қысқа мерзім ішінде Грузияда 125 000-ға жуық, ал Техаста 180 000-ға жуық көрермен жинады. Хард-рок ауыр металл музыкасына және арена рок стиліне әсер еткенімен, олар 1970-ші жылдардың соңынан 1980-ші жылдардың басына дейін рок музыкасының бағында үстемдік құрған қаттылық пен ауыр дыбысқа баса назар аударды. Styx, Toto, Journey, REO Speedwagon және Boston сияқты топтар 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басында танымал арена рок орындаушылары болды. Арена рок музыкасының танымалдылығы 1970-ші жылдардан бастап «басты күш» ретінде сипатталды. 1970-ші жылдардың музыкасы бұрынғы онжылдықтарға қарағанда философиялық қызығушылықтардың өзгеруіне ықпал етті, жеке өсу, жеке аян және өзін-өзі жетілдіру бұрынғы әлеуметтік белсенділікке қарағанда маңыздырақ болды. «Мен онжылдық» деп аталатын кезеңде рок туындылары көбінесе гедонистік, өзін-өзіңнен айыруды мақұлдады. Көптеген әртістер жеке шабыт пен жетістіктерге негізделген арена рок дыбысын іздеді, әсіресе тәуелсіздік туралы әнұрандарда. 1980-ші жылдарға қарай және одан кейін диско музыкасымен салыстырғанда, стиль жаппай мәдениетке үлкен әсер етті. Сол кезеңде арена рок мелодиялық және орындаушылық қасиеттерін сақтап, бірақ одан да агрессивті және жанжалға толы стильге айналды. Негізгі рок музыкасы осы металл топтарының (сонымен қатар «глам-металл» және «поп-металл» деп те аталады) ықпалына түсті, музыка мен визуалды көрініске ерекше мән берілді. Ауыр макияж, таңғажайып шаштар және сәнді киімдер кең таралды. Бұл жанрдың көрнекті мысалдары Def Leppard, Mötley Crüe және Poison. Олардың танымалдылығы 1990-шы жылдардың басында альтернативті рок пен гранж топтарының табысынан кейін төмендеді, олар Нирвананың жетістігіне байланысты одан да агрессивті дыбыспен танымал болды. AllMusic веб-сайты «пост-альтернативті рок дәуірінде эскиздік хард-рок сирек кездесетін тауарға айналды; гранждан кейін көптеген гитаралық топтар өзін-өзі ескерумен ғана емес, сонымен қатар тұмсықпен соруға, аренаға дайын хорлар жазуға қарсы болды» деп мәлімдеді. Көптеген әртістер культты жанкүйерлерге ойнауды жалғастырды. Рок-н-ролл залы GnR-дың тоғыз минуттық «November Rain» синглі мен оған байланысты музыкалық видео «топты сахнада да, сахнадан тыс жерде де сәнді арена рок деңгейіндегі туындыларды шығара алатын музыканттар тобы ретінде бекітті» деп атап өтті. Топ 1992 жылы MTV Video Music Awards-да Элтон Джонмен бірге осы әнді орындады.

Санаткерлік көзқарас

Кейп-Бретон университетінің этномузыколог Крис Макдональд музыка сыншыларының музыканы «ареналық рок» және «эскиз толқын» деп теріс бағалауының себебі классицизмнің модернизм әсерінен туындаған деп санайды. Осылайша, кең танымалдылық, сыншылардың жоғары мәдениетке ден қоюы мен нарық күштерін елемеуі салдарынан, әсіресе ақ, жұмысшы және орта тапқа жататын жанкүйерлердің құрамын ескергенде, көркемдік құндылығына қарсы аргумент ретінде ұсынылады. Канадалық Rush тобының мысалында Макдональд, музыканттардың рок-спектакльға баса назар аударуына байланысты топтың «көрнекті, бірақ мағынасыз» деп қарастырылуы, оларды тыңдайтын «орташа» халықтан сыншылардың психологиялық қашықтығының салдары екенін айтты. 1970-ші жылдардағы ірі гастрольдер мен концерттерге коммерциялық демеушілік тарту, бұл практика бүгінге дейін жалғасуда, музыкаға «корпоративтік рок» деген жағымсыз атау берді. Жазушы Крис Смит бұл стиль тыңдаушыларды пассивті қабылдаушылар етіп, оларға музыканттармен шынайы байланыс құруға мүмкіндік бермей, түрлі топтарды біртекті өнімдерге айналдырды деп мәлімдеді. Бұған қоса, бұл капиталистік насихаттың бір түрі ретінде қарастырылды. Дәм таңдаушылардың кейбір топтарды «жаман» деп бағалауы мен олардың көпшілікке танымал болуы арасындағы алшақтық 1960-шы жылдардың соңында стиль пайда болғаннан бері сақталып келеді, сондай-ақ «әкелер рокі» сияқты көптеген басқа да теріс атаулар қолданылды. Музыканы жарнамалауда элитаға қарсы халықты қолдау туралы ұсыныстар жиі айтылады. Ареналық рок «юппилер» деп аталатын және олардың жосықсыз тұтынуымен байланысты, бұл стильді бұқаралық ақпарат құралдарында жиі сынап, мазақтайтын бейнелер мен басқа да қысым көрсетулерге ұшыратты. Алайда, тарихшы Гэри А. Дональдсон атап көрсеткендей, бұл музыка диско жанрының төмендеуіне оқпандап, осыған байланысты топтар әлемдік гастрольдерде сәтті өнер көрсетті.