Кіріспе

Норвегиялық тарихшы және саясаткер (туған 1969) Anniken Scharning Huitfeldt (туған 29 қараша 1969) - Норвегиялық тарихшы және саясаткер Еңбек партиясы. Ол 2021 жылдан 2023 жылға дейін Сыртқы істер министрі, 2008 жылдан 2009 жылға дейін Балалар және теңдік министрі, 2009 жылдан 2012 жылға дейін Мәдениет министрі және 2012 жылдан 2013 жылға дейін Еңбек және әлеуметтік қамту министрі қызметін атқарды.

Жеке өмір

Ол Барумда прокурор Ивер Хитфельдт (1943 жылы туған) мен Сидсел Шарнинг (1940-1990) қыздары болып дүниеге келді. Оның Астрид есімді сіңлісі мен Андерс есімді інісі бар. Ол саясаткер Фриц Хитфельдттің немересі және судья Отте Хитфельдттің немересі. Хитфельдт Джессхайм қаласында өскен. Ол Ола Петтер Флемге тұрмысқа шығып, оның үш баласы бар.

Ерте мансап

Ол 1985-1988 жылдары Джессхайм орта мектебінде оқыды, содан кейін бір жыл Еңбек партиясының жастар қанаты Жұмысшы жастар лигасының округтік хатшысы болып жұмыс істеді. 1989-1992 жылдары Осло университетінде саяси ғылымдар мен тарих мамандықтарын оқыды, ал 1992-1993 жылдары Лондон экономика мектебінде география мамандығын оқыды. 1993-1996 жылдары Ослода тарих мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. Ол сыртқы істер министрі лауазымынан босатылғаннан кейін АҚШ-тағы Норвегияның келесі елшісі болу мүмкін кандидаты ретінде айтылды. Бұл, оның Норвегияның сыртқы қызметіне жұмыс істемегендігіне байланысты, сонымен қатар толық уақытты саясаткерді елші лауазымына тағайындау дәстүрге жат болғандықтан, даулы болды. Соған қарамастан, 2024 жылдың қаңтар айының ортасында үкімет оны АҚШ-тағы келесі елші болуға ұсынғаны туралы мәлімдеді. Ол ресми түрде 15 наурызда тағайындалды.

Министрлік қызметке тағайындаулар

2008-2009 жылдары Х.Хуитфельдт балалар және теңдік министрі, 2009-2012 жылдары мәдениет министрі, 2012-2013 жылдары Йенс Столтенберг тұсында еңбек және әлеуметтік қамту министрі болды. Оның парламенттегі орнын депутаттар Горм Керенли (2008 2009) және Аре Хельсе (2009 2013) басқарды. Осыған қарамастан, ол кейіннен 2021 жылдың 14 қазанында сыртқы істер министрі болып тағайындалды.

Балалардың құқықтары мен теңдік мәселелері министрі

2008 жылдың 29 ақпанында ол Столтенбергтің екінші кабинетінде балалар және теңдік министрі болды. Ол Мануэла Рамин Осмундсеннің құдагерлікпен байланысты жанжалдан кейін отставкаға кеткенінен кейін тағайындалды. Шілдеде Хьютфельдт Израиль түрмесіндегі палестиналық досына баруға рұқсат сұрады. Бұл адам 2004 жылы ФАТХ халықаралық жастар ұйымының хатшысы болып тағайындалған Хусам Шахин болды. 2006 жылдың желтоқсанынан бастап Хитфельдт пен тағы бірнеше лейборист депутаттар Шахинге баруға рұқсат сұрады. Егер Израиль заңның үстемдігіне ие ел болса, онда маған мұндай рұқсат берулері керек. Жоқ дегенде маған бір себеппен жауап беріңіз". Израильдің Ослодағы елшілігі бұл нұсқаулықтарға тек тұтқындардың туыстары мен отбасыларына ғана рұқсат берілгенін айтты. 2009 жылдың наурыз айында Хьютфельдт өзінің еркіне қарсы Иранға контрабандалық жолмен әкелінгеннен кейін тұруға рұқсатын қате жоғалтқан Мениже Равандостпен кездесті. Ол Равандосттың оқиғасын "пайдалы әсер қалдырады" деп сипаттап, "оның оқиғасы маңызды, сондықтан біз қызметте жақсы заңдар мен ережелерді жасай аламыз" деп қосты.

Мәдениет министрі

2009 жылғы сайлаудан кейін 20 қазанда Хьютфельдт мәдениет министрі болып тағайындалды. 2010 жылы қаңтарда Хьютфельдт күйеуі Ола Флеммен бірге Ванкувердегі Қысқы Олимпиада ойындарын көруге баратыны туралы хабарланған кезде дау тудырды. Себебі, бұл сапардың ақысын мемлекет салық төлеушілердің ақшасымен төледі. Хуитфельдт бұл әрекетті қорғап, Сыртқы істер министрлігі оны ұсынды деп, сапар өкілдік миссиясы болды деп, және оның күйеуі осы жағдайда оның серігі болды деп дәлелдеді. 2010 жылдың наурыз айында Хьютфельдт Store norske leksikon-тың цифрлық нұсқасының меншік құқығын мемлекетпен алмасудың қажеті жоқ екенін мәлімдеді, бұл ұсыныстың 1 шілдеге дейін алынып тасталатынын қамтамасыз еткен. Ол сондай-ақ, адамдарға өздері қалаған дереккөздерді пайдалануға рұқсат беру керектігін айтты. 2010 жылдың қазан айында Норвегияның Тіл кеңесіне жаңа директор тағайындау туралы даудан кейін, Хьютфельдт жеті басқарма мүшесінің төртеуінің орнынан кеткенінен кейін кешірім сұрады. 2011 жылы 11 қарашада Хьютфельдт Тренделагтың Намсос қаласында поп және рок үшін жаңа ұлттық ресурстық орталықты ашты. 2012 жылдың тамызында Хьютфельдт Норвегия музыка экспортының жағдайын анықтау үшін 400 000 NOK жұмсалатынын мәлімдеді. Ол "Біз музыка индустриясын индустрия ретінде қарауымыз керек, содан кейін осы есепті жасау маңызды" деп мәлімдеді. 2012 жылдың қыркүйек айының басында Хьютфельдт күйеуімен бірге Туртагро Фьеллфильмфестивалінде, сонымен қатар, олардың он жылдық мерейтойын атап өтті. Сентябрь айының ортасында Мунч мұражайына жаңа зерттеу жүргізілгеннен кейін, отбасы Хьютфельдттан депутаттық процесте пікір білдіруін талап етті.

Еңбек және әлеуметтік қамту министрі

2012 жылдың 21 қыркүйегінде Столтенберг Хуитфельдт еңбек және әлеуметтік қамту министрі болып тағайындалған реорганизацияны бастады. Желтоқсанның басында Хуитфельдт Statfjord C платформасына барған кезде Норвегияның мұнай платформаларындағы қауіпсіздік шараларына қатысты алаңдаушылық білдірді. Ол атап өткендей: "Бұл күзде Норвегиялық шельфте үш ауыр оқиға болды және бұл жұмыста үлкен қауіп бар. Бізде қауіпсіздік деңгейі жоғары, бірақ бұл әлі де жоғары қауіп". Сонымен қатар ол Норвегияның кемелерін бақылау инспекцияларын жақсартуға 20 млн. 12 желтоқсанда Х.Хуитфельдт жаңадан білім алған жұмысшы әйелдерге толық жұмыс уақытын беру туралы ұсыныс жасады. Бұл да қоса алғанда, жартылай жұмыс істейтін қызметкерлерге жұмыс уақытының нақты мөлшеріне сәйкес келетін пайыздық үлесті береді. 2013 жылдың қаңтар айының соңында Хьютфельдт 2012 жылғы әлеуметтік қамсыздандыру туралы есептің жарияланғанынан кейін, Норвегияның еңбек және әлеуметтік қамсыздандыру басқармасын алдап алғаны туралы мақтанып жүрген адамды естісе немесе естісе, хабарлауға шақырды. Есепте сол жылы ерекше көп алаяқтық орын алғаны анықталды. Тамыз айында NTB 68 200 адамның NAV қолдауын жоғалтуы мүмкін екенін мәлімдеді. Оның себебі - төрт жылдан астам уақыт бойы жұмыс ақысын (норвег. arbeidsavklaring penger, AAP) ала алмағаны. Г.Хуитфельдт былай деп түсіндірді: "Мен бұл ақшаның барлығы мүгедектер зейнетақысына ауысады деп ойламау керек деп ескертемін. Кейбіреулері жұмысқа қайта оралады. Ал кейбіреулері мүгедектік зейнетақысына кетеді". Консервативті партияның жетекшісі Эрна Солберг "үкімет не болатыны туралы аз айтты" деп сынға алды. 2013 жылғы сайлауда Қызыл-жасыл коалицияның жеңілісінен кейін Хьютфельдттің орнын Прогресс партиясының Роберт Эриксон алды.

Сыртқы істер министрі

2021 жылы 14 қазанда ол Джонас Гахр Стор кабинетінде сыртқы істер министрі болып тағайындалды.

2021 жыл

Жаңа үкімет билікке келгенге бір апта болғанда, Хитфельдт Норвегияның ИМ-мен байланысы бар немесе соғысқан бірнеше әйелді алып келуінің маңызды емес екенін мәлімдеді. Ол сапарға шыққандарды "шетелдік жауынгерлер" деп қарастырды, бірақ әрбір адамның консулдық көмекке құқығы бар екенін атап өтті. Ол сондай-ақ, балалы отбасылар үшін үкімет алаңдаулы екенін айтты. "Redd Barna" гуманитарлық көмек ұйымы үкіметті балаларды үйге қайтаруға міндетті ету керектігін мәлімдеді. Бұл сын, атап айтқанда, Жасылдар партиясы, Либералды партия, Қызыл партия және Социалистік солшылдар тарапынан қайталанды. Соңғысы "Норвегияның сот және моральдық жауапкершілігі бар" деп мәлімдеді. Баренц аймағындағы Еуропалық Арктика кеңесінің отырысынан бір күн бұрын Хьютфельдт Тромседе Ресейдің сыртқы істер министрі Сергей Лавровпен кездесті, олар сонда да қаза тапқан кеңес жауынгерлерінің қабіріне гүл қойды. Сонымен қатар, Х.Хуитфельдтке Лавров Мәскеуге бару туралы шақыру жолдады. Ол ЕЭА комитеті 29 қазанда Еуропалық Одақтың темір жол саясатын талқылайтынын айтты және былай деп қосты: "ЕЭА комитетінің 29 қазандағы отырысы үкімет ауысқаннан кейінгі алғашқы отырыс. Норвегия өкілі осы кездесуде ЕО тарапына үкіметтік платформаны жеткізетінін растай аламын. Біз ЕЭА / ЕЭА серіктестеріне бұл туралы алдын ала хабарлаймыз". Ол былай деп жалғастырды: "Біз жолаушылар пойыздарының тендерлік саудасына қатысты талаптарға әсіресе күмәнданамыз. Біз тендерлер жолаушыларға жақсы темір жол ұсынысын ұсынудың дұрыс құралы емес деп санаймыз. Бұл мәселеде ұлттық еркіндік болуы керек". Оның айтуынша, келісімшарттар 2023 жылдың 25 желтоқсанында аяқталады, ал келісімшарттар он жылға дейін созылады. Ол 26 қазанда Баренц аймағы бойынша Еуропалық Арктика кеңесінің отырысына төрағалық етті, онда ол солтүстіктегі қарым-қатынастарды нығайтуға ниетті екенін білдірді. Гутфельдт Сириядағы гуманитарлық жағдайға алаңдаушылық білдіріп, әсіресе маусымның өзгеруімен байланысты адамзаттың азап шегуіне тоқталды. Ол сондай-ақ Норвегия БҰҰ-ға және гуманитарлық көмек ұйымдарына 107,5 NOK көмегін ұсынатынын мәлімдеді. Ол Польшаға Белоруссиямен шекарасында жалғасып жатқан мигранттар дағдарысына қатысты жанашырлығын білдірді. Ол "Польша өте қиын жағдайда" екенін айтып, Беларусь билігін осал адамдарды сыртқы саясат үшін пайдалану үшін сынға алды. Желтоқсан айында ол және министрлер Марте Мёс Персен және Ян Кристиан Весте, сондай-ақ мұрагер ханзада Хакон Норвегияның мүдделерін, атап айтқанда "соғыс, Арктика, жағалаудағы жел, қазіргі заманғы өнер және Рождестволық ағаштарға" қатысты қолдау көрсету үшін АҚШ-қа барды. "Бұл жобаның басты мақсаты - Норвегия мен АҚШ арасындағы серіктестікті жасыл серіктестік арқылы нығайту. Бұл жерде біз америкалықтармен кездесу үшін көп нәрсе ұсына аламыз". 17 желтоқсанда Х.Хуитфельдт Еуропалық Одақ пен НАТО-ның Ресейге қарсы санкциялар енгізу туралы ұсынысын қолдағанын білдірді. Гутфельдт "әскери құралдарды қолданса, экономикалық және саяси жағынан үлкен зардаптар туындайды" деді. Ол сондай-ақ ресейліктердің деэскалация жасауын ұсынды. Сонымен қатар, ол қарулы қақтығыстың ықтимал өршуіне байланысты алаңдаушылық білдірді. Қызыл партияның жетекшісі Бьёрнар Мокснес 21 желтоқсанда Хитфельдтке хат арқылы сұраныс жолдап, одан Джулиан Ассанждың экстрадициясын болдырмау үшін бірдеңе істеуін сұрады. Ол шетелдік сот жағдайларына араласа алмайтынын анық айтты және былай деп қосты: "Норвегия Ұлыбритания, АҚШ және барлық басқа елдер халықаралық адам құқықтары жөніндегі міндеттемелерін орындайды деп күтеді". Мокснс оған қарсы: "Сыртқы істер министрінің Норвегияның ең жақын одақтастарының Ассанжды өлтіруіне деген келісімін білдіру - сөз бостандығы мен адам құқықтарына ұятсыз сатқындық".

2022 жыл

2022 жылғы 2 қаңтарда Хуитфельдт 2021 жылдың қарашасында ЕЭА кеңесінде Венгрияның ұсыныстарды тоқтатуы аясында ЕЭА қаражаты туралы алдағы ЕО келіссөздеріне қатысты алаңдаушылық білдірді. Ол Норвегиямен жалғасып жатқан келіспеушіліктердің ЕЭА-ның ішкі ынтымақтастығына әсер етуіне жол беруді өкінішті деп атады. Сонымен қатар, ол Венгрия мен Польшадағы демократияға қатысты алаңдаушылықтарын білдіріп, Норвегия қақтығыстарды қаламайтынын, бірақ заңның үстемдігі мен тәуелсіз азаматтық қоғам туралы талаптарынан бас тартпайтынын атап өтті. Екі күннен кейін ол Израильдің алты палестиндік ұйымды тізімге енгізуі туралы желтоқсан айында Қызыл партияның жетекшісі Бьёрнар Мокснес берген жазбаша сұраққа жауап берді. Норвегия аталған ұйымдардың үшін қолдағаны алаңдатады. Хьютфельдт Норвегия мен басқа да қолдаушы елдер Израильден ұйымдарға қатысты өздерінің айыптауларына қатысты құжаттарды беруді сұрады деп мәлімдеді. 14 қаңтарда қорғаныс министрі Од Роджер Еноксенмен бірлескен баспасөз конференциясында Хьютфельдт НАТО-ның Ресеймен келіссөздерінен алаңдаушылық білдірді. Ол былай деді: "Бұл аптада Еуропаның әртүрлі астаналарында бірнеше кездесу өтті. Біз осы қиын мәселені дипломатиялық жолмен шешу үшін келіссөздер мен келіссөздер жүргізуді қалаймыз". Ол былай деп жалғастырды: "Не болатынын алдын ала айту қиын, сондықтан біз барлық мүмкіндіктерді ашық ұстаймыз. Бірақ Мәскеуден алған алғашқы хабарлар оптимизмге негіз бермейді". Украинадағы кибер шабуыл тақырыбында Хьютфельдт: "Мен бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланғаннан басқа, кибер шабуылдың егжей-тегжейін білмеймін. Біз бұл туралы күні бойы қосымша ақпарат жинаймыз. Біз кибернетиканың өршіп бара жатқан алаңда екенін көріп отырмыз, сондықтан бұл өте маңызды". 11 ақпанда Хьютфельдт Сыртқы істер министрлігі Ресейдегі ықтимал шабуылға қарсы реакция ретінде Украинадағы норвегиялық азаматтарды елге оралуға шақыратынын мәлімдеді. 21 ақпанда ол Ресейдің Донбасстағы екі өзін-өзі жариялаған сепаратистік республиканы дипломатиялық түрде тануын айыптап шықты. 27 ақпанда Хьютфельдт Норвегияның әуе кеңістігін Ресей әуе компаниялары үшін жабатынын мәлімдеді. Ол: "Біз солтүстік көршілерімен кеңестік және олармен бірге ресейлік ұшақтарға әуе кеңістігін жауып қоямыз" деді. Наурыз айында Хьютфельдт Ресейдің Норвегияға шабуыл жасауға құқығы жоқ екенін мәлімдеді, себебі олар Украинаға қару-жарақ жіберуге көмектесті. Ол сондай-ақ олардың қатысуы халықаралық құқықтарды бұзбайтынын және оны Ресейге қарсы қарулы шабуыл ретінде қарастыруға болмайтынын атап өтті. Ол былай деп жазды: "Норвегия соғысқа қатысушы болып саналуы үшін біз Украинадағы әскери операцияларға Норвегияның әскери күштерімен белсенді түрде қатысуымыз керек немесе Норвегияның күш қолдануын бақылау немесе бақылау. Біз қазір қолдайтын қару-жарақтар мұндай қатысу ретінде қарастырылмайды". Гутфельдт Ресейді Украинада биологиялық қару зертханалары бар деген жалған ақпарат таратты деп айыптап, былай деді: "Биологиялық қарулар жаппай қырып-жоятын қару ретінде саналады. Биологиялық қаруды қолдануға тыйым салынған, Норвегия бұған қатаң тыйым салады. Украинада мұндай қару әзірленіп жатқанына ешқандай дәлел жоқ. Екінші жағынан, көптеген белгілер Ресейдің осындай айыптауларды алға жылжыту арқылы соғыста өзінің маневрлеу кеңістігін кеңейтуге тырысып жатқанын көрсетеді". Ол сонымен қатар, бұл Норвегияның 18 наурыздағы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің отырысында да хабарлайтынын айтты. 6 сәуірде Хьютфельдт Норвегияның үш ресейлік дипломатты шығаратынын жариялады: "Үшеуі дипломатиялық мәртебесіне қайшы келетін іс-әрекеттерді жүргізді". Ол сондай-ақ бұл оқиғалардың кездейсоқ болғанын да атап өтті: "Олар бүкіл әлемді Ресей әскерлерінің, әсіресе Киевтің сыртындағы Буця қаласында, бейбіт тұрғындарды қорлау туралы хабарлар дүр сілкіндірген кезде орын алды. Мұндай жағдайда Ресейдің Норвегиядағы қаламаған әрекеттеріне көбірек көңіл бөлеміз". 23 сәуірде ол Норвегия мен Ресейдің Украинаға шабуыл жасағанынан кейін қазіргі уақытта ешқандай саяси байланыста жоқ екенін растады. Дипломаттарды одан әрі шығару туралы сұраққа Хьютфельдт "бұл соғыста еш нәрсені жоққа шығаруға болмайды" деді. Ол Норвегияның Ресейдің тағы да бірнеше дипломаттарын шеттетіп тастай ма, жоқ па, соны да болжауды қаламады, себебі олар өздері шеттетіп тастағысы келгендерді шеттетіп тастаған екен. 6 мамырда Хьютфельдт баспасөз...

2023 жыл

2023 жылдың қаңтарында ол Палестинаға қаржы бөлуді тоқтату туралы Израильдің шешімін сынға алды. Хьютфельдт: "Норвегия Израиль үкіметінің Палестина билігіне қарсы жазалау шараларын жариялауына қатты наразылық білдіреді. Мен Израиль билігін жасалған келісімдерді сақтауға және палестиналықтарға тиесілі қаражатты аударуға шақырамын". Ақпан айында Хьютфельдт НАТО-ның Қытай Ресейді қарумен қамтамасыз етуі мүмкін деген алаңдаушылығын қайталады. Ол Норвегияның Қытайға өз көзқарасын жеткізгенін, сондай-ақ Ресейді "қауіпті көрші" деп атағанын және қазіргі жағдайда болжауға болмайтын екенін айтты. Наурыз айында, Норвегия Арктика кеңесінің төрағалығын алу алдында, Хьютфельдт Ресейден Норвегияға төрағалық етуді тапсыру кезінде қатыспайтынын мәлімдеді. Ол бұл тапсырманы тек дипломаттар ғана қамтамасыз ететінін түсіндіріп, Ресеймен ынтымақтастық әлі де мүмкін екенін, бірақ саяси деңгейде емес екенін айтты. Ол сондай-ақ Арктика кеңесін сақтау қиын болатынын айтты. Сәуір айында Хьютфельдт Норвегияның 15 ресейлік дипломатты барлау жұмыстарына қатысы бар деп айыптаған. Ол оларды "нағыз дипломаттар емес" деп атады және олардың жұмысы Норвегия мүдделеріне қауіп төндіреді. Ол Норвегияның елде дипломатиялық мәртебе алуды қиындататынын айтты. Бұл Норвегияның осы уақытқа дейін жүргізілген ең ірі дипломаттарды шығаруы болды. 31 мамырдан 1 маусымға дейін Хьютфельдт Ослода НАТО сыртқы істер министрлерінің саммитіне қонақ болды, онда ол Швецияның НАТО-ға тез кіруін көтеріп, шілдеде Вильнюстегі НАТО саммитіне дейін мүше болуы керек деп мәлімдеді. Тамыз айының соңында Хьютфельдт Verdens Gang-ке күйеуі Ола Флеммен бірнеше қару-жарақ және балық шаруашылығы компанияларының акцияларын сатып алып, бірнеше бейтараптық ережелерін бұзғаны туралы хабарлады. Хуитфельдт пен оның күйеуі жағдай үшін кешірім сұрады, ал премьер-министр Йонас Гахр Стор оның кешірім сұрауына сүйене отырып, оған әлі де сенім артатынын білдірді. Кейіннен Прогресс партиясы оның жұмысындағы сәйкессіздіктер мен жарияланбаған ақпарат бір-біріне қайшы келетінін анықтаған кезде, одан отставкаға кетуді сұраған. 2023 жылғы Израиль-ХАМАС соғысы салдарынан Сыртқы істер министрлігі бастапқыда Тель-Авивте қамалып қалған норвегиялық азаматтарға көмек көрсетуге қабілетсіз екенін білдірді. Алайда, 11 қазанда олар кері қайтып, Хьютфельдт Норвегияның азаматтарына көмек көрсету үшін Norwegian Air Shuttle компаниясымен бірлесіп ұшақ жіберетіндерін растады. Ол сондай-ақ Израильдің Газа секторын блокадалауын сынға алды. 16 қазанда Хьютфельдт күйеуінің қорлар саудасының салдарынан кабинет қайта құрылғанда Эспен Барт Эйде пайдасына қызметінен босатылды.