Кіріспе

Гранде-отель Бейра - Мозамбиктегі Бейра қаласында орналасқан тастап кеткен сәнді қонақ үй. 1954 жылы ашылып, 1974 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін қонақтардың жетіспеушілігіне байланысты жабылды. Ғимарат Мозамбиктегі Азамат соғысы кезінде әскери база ретінде пайдаланылған. Қазіргі уақытта мұнда 3500-ден астам қоқысшы тұрады.

Даму және тарихы

1932 жылы Понта-Геяның қалалық жоспарын архитектор ағайынды Ребело де Андраде жасаған. Бұл жоспарда Үнді мұхитына, Бузи өзенінің сағасына және Бейра теңіз портына қарап тұрған Олимпиадалық бассейнді қонақ үй кірді. Колониалды урбанизация кабинетінің архитекторы Хосе Порто қонақ үйдің бастапқы тұжырымдамалық дизайнын жасады; ал 1953 жылы Мозамбик компаниясы архитектор Франсиско де Кастроға бастапқы дизайн мен соңғы детальдарды әзірлеуді тапсырды. Сол кезде Мозамбик компаниясы қазіргі Маника және Софала провинциялары деп аталатын аймақты игеру концессиясына ие болды. 1942 жылы концессия аяқталғанда, Компания әлі де жергілікті бизнеске ие болды және жергілікті экономикаға үстемдік етуді жалғастырды. Оның директорларының бірі Антонио Арантес е Оливейра болды, ол Мозамбиктің болашақ генерал-губернаторының ағасы және фашистік португал диктаторы Салазармен тығыз байланыста болды. Артур Брандао Компанияның бас офицері болды және сонымен қатар Салазар режимі ішінде көрнекті орынға ие болды. Бейра португалдық колония болғанмен, көршілес британдық колониясы Оңтүстік Родезияның теңіз портын пайдалануына байланысты мәдениет жағынан Ұлыбританияның ықпалына ұшырады. Португалиялық Estado Novo және Компания концессиясының аяқталуы бүкіл қалада португалдық ықпалдың артуына әкелді: португалдық Эскудо жалғыз ресми валютаға айналды, үкіметте фашистік Салазар режимі басым болды, ал көшелер жаңа Ар-деко және Модерн қозғалысының сәулетімен өзгерді. Гранде қонақ үйі Бейрадағы Estado Novo табысының символына айналды, өйткені ол VIPS, іскерлік сапарға шыққандар және Оңтүстік Родезиядан, Оңтүстік Африка Одағынан, Португалиядан немесе оның колонияларынан келген бай туристерге сәнді қонақ үйлер ұсынуға арналған.

Сәулет

Гранде қонақ үйінің сыртқы көрінісі 1930-1940 жылдары Португалияда Estado Novo дәуірінде танымал болған Art Deco стилімен жасалды. Ар-деконың геометриялық пішіндері мен қайталануы заманауилықты және алдыңғы дәуірдің необарок стилін қабылдамауды білдірді. Гранде қонақ үйінің сыртқы көрінісі әшекейленбеген, күрделі үлгілері жоқ еді. Алайда, интерьер эклектикалық стильде және Бейрада сол кездегі әдеттегі емес және тіпті сәулетші Франсиско де Кастроның басқа жұмыстарында сирек қолданылатын заманауи материалдарды қолданумен жасалды. Де Кастро сондай-ақ Бейрадағы әйгілі CFM теміржол вокзалын жобалады.

Мейрамхана ретінде ашу және пайдалану

1955 жылы Гранде қонақ үйі Бейраның Рим-католик епискобы Себастьян Соарес де Ресенде өткізген іс-шарада ашылды. Бейраның ақ нәсілді тұрғындары бассейнге кіре алды, ал олар Гранде қонақ үйін ең жақсы шоколад жеуге болатын шексіз сән-салтанат сарайы ретінде еске алды. Голливуд жұлдызы Ким Новак жақын маңдағы Горонгоса ұлттық паркіне аң аулауға келгенде, сол жерде тұрыпты. Алайда, күткен клиенттер - бай туристер мен іскерлік сапарға шыққандар - ешқашан пайда болған жоқ. Бейра танымал демалыс орны болғанымен, оның туристері негізінен 550 км немесе 9 сағатқа автокөлікпен қашықтықта орналасқан Оңтүстік Родезияның (қазіргі Зимбабве) астанасы Солсбериден (қазіргі Хараре деп аталады) келген ақ түсті орта табысты отбасылар болды. Олар Гранде қонақ үйінің сән-салтанатын көтере алмады, оның орнына қала орталығынан 8 км қашықтықтағы Макути туристік ауданында жағажайдағы демалыс күндерін артық көрді. Гранде қонақ үйі қала орталығынан 2 км-дей жерде болса да, жағажайда жүзуге тыйым салынған.

Казино туралы аңыз

Бірнеше дереккөздер Гранде қонақ үйінде казино өткізу туралы ұсыныстарға сілтеме жасайды. Алайда, құрылыс жоспарларында казиноның болуы мүмкін нысандар көрсетілмеген. Франсиско Иво, архитектор және Франсиско де Кастроның бұрынғы шәкірті, Де Кастроның оған казино құру ниеті жоқ екенін айтқан. Гранде қонақ үйінің клиенттері португалдық диктатор Салазармен тығыз байланыста болды, және Салазар Африка колонияларында құмар ойындар өткізуді моральдық тұрғыдан орынсыз деп санайды. Шынында да, Лоуренсо Маркес пен Коста-Беллодағы казинолар 1930 жылдардың басында жабылуға мәжбүр болды.

Жабылу

Жиырма жылдан кейін Grande Hotel Beira компанияның рентабельді емес және асып тұру өте қымбат деп санағандықтан жабылды. Мейрамхана жұмыс істеген кез келген жылы пайда таппаған. Құрылыс шығындары бастапқы бюджеттен үш есеге жетті. Алдын ала күтілген бай қонақтар ешқашан келмеді, ал сәнді қонақ үйді күтіп-ұстауға және басқаруға қажетті персонал шын мәнінде қызмет еткен қонақтардың санына қарағанда тым көп болды. Мысалы, әрбір лифт жеке оператормен жабдықталған. Бірнеше құжаттарда жабылу себебі режимнің қонақ үйге казиноға рұқсат беруден бас тартуы деп мәлімделген. Алайда, Оңтүстік Африканың ақ нәсілді тұрғындары мұндай сән-салтанатқа қол жеткізе алмады, ал Бейра бай адамдар үшін демалыс орны ретінде танымал емес еді, олар Виланкулостағы Базаруто архипелагін, Мозамбиктің астанасы Луренсо Маркестің Жерорта теңізі қалаларының өмір салтын, Оңтүстік Африканың Крюгер ұлттық паркін және Родезиядағы Виктория шарлауығын артық көрді. Бизнес сапарға шыққандар "Амбассадор" қонақ үйінде тұрып жатты. Бұл қонақ үйдің арзан бағасы, ол "Байкса" (қала орталығы) ауданында орналасқан, онда көптеген бизнес кеңселері орналасқан. Компанияның бас офицері Артур Брандао да "Амбассадордың" иесі болды.

Салдары

Гранде қонақ үйі 1963 жылы жұмыс істеуге жабылды; ол екі рет ғана пайдаланылса да, ірі іс-шаралар мен конференцияларға қол жетімді болды. Бірінші рет Шығыс Африка жағалауында круизге шыққан АҚШ Конгресс мүшелерін қабылдауға арналған. Екінші рет 1971 жылы Мозамбиктің мемлекеттік министрі және Мозамбиктің генерал-губернаторы, Estado Novo-ның жоғары лауазымды лауазымды адамы Хорхе Жардимнің қызы Петуша Жардимнің үйлену тойына қатысты. Дәстүр бойынша португалдық тойларға көптеген қонақтар қатысады, ал бұл тойға Estado Novo және көршілес "Ақ Лагер" елдерінен келген VIP қонақтар қатысты. Гранде қонақ үйі бұл іс-шараны өткізуге жеткілікті үлкен жалғыз орын болды. Бассейн халық үшін ашық болды және ол колониядағы олимпиадалық бассейн болғандықтан, Мозамбиктің олимпиадалық жүзу командасының негізгі жаттығу орнына айналды.

Мозамбиктің тәуелсіздігі

1975 жылы 25 маусымда Мозамбик Португалияның бұған дейінгі жылы болған зорлық-зомбылықсыз "Карлығаштар революциясының" нәтижесінде тәуелсіздік алды. Мозамбикті азат ету майданы, кейіннен Фрелимо деп аталатын, билікті өз қолына алды. Тәуелсіздіктің алғашқы күні Гранде қонақ үйінде Бейрадағы алғашқы үйлену тойы өтті. Кейіннен бассейндегі бар Бейра мен Софала провинциясында социализмді орнату үшін жауапты Фрелимоның Революциялық комитетінің кеңсесі болды. Гранде қонақ үйінің басты залы партиялық кездесулер мен іс-шараларға пайдаланылса, жертөле жаңа үкіметке қарсы шыққандар үшін түрмеге айналды. 1978 жылы коммунистік Фрелимо үкіметі жеке меншіктегі жерлерді иеленіп, бұл жергілікті экономикаға үстемдік еткен Мозамбиктегі португал қауымдастығының кетуіне әкелді. Алайда Grande қонақ үйі ерекшеліктердің бірі болды, ал оның жері мен ғимараты португалдық Grupo Entreposto SA, Companhia de Moçambique жалғасы болып табылады. 1977 жылы Мозамбиктегі Азамат соғысы Софала провинциясында басталды: Ренамо Фрелимоға қарсы. Азамат соғысы - бұл әлемдік суық соғыстың жалғасы, капитализм мен коммунизмнің айырмашылығы. Ренамо Родезия армиясы мен Оңтүстік Африка қорғаныс күштері коммунистік Фрелимо режимін жою мақсатында құрылған. Ренамо әлеуметтік және экономикалық мақсаттарға қарсы партизандық шабуылдар жасады. Гранде қонақ үйі осы аймақтағы Frelimo саяси базасы ретінде Frelimo әскери базасына айналды. Родезияда Иан Смит үкіметінің құлдырауымен ZANU партиясы билікке келді. 1980 жылы сәуірде тәуелсіздік алғаннан кейін олар елге Зимбабве деген атау берді, ал Роберт Мугабе Зимбабве премьер-министрі болды, кейіннен президент болды. Бұл өзгеріспен Зимбабве Бейра дәлізін импорт / экспорт бағыты ретінде пайдалануды қажет етті, өйткені баламалы бағыттар Оңтүстік Африка арқылы өтті, Зимбабве оны бойкот етті. 1981 жылы Зимбабве қорғаныс күштері Бейрада бейтарап аймақ және оның импорттық-экспорттық дәлізін құрды. Нәтижесінде қала қауіпсіздік пен халықаралық көмекке қол жеткізу үшін теңіз порты мен әуежайы арқылы кіретін босқындар үшін пана болды. Гранде қонақ үйі босқындар лагеріне айналды, босқындардың басым көпшілігі ауылды жерлерден келді. Кейбір босқындар түнде келгенімен, таңертең олар бұрын-соңды көрмеген мұхиттың көрінісіне таңғалды. Олар теңізге қарай жүруге тырысты, бірақ көп қабатты ғимаратты ешқашан көрмеген және биіктік айырмашылығын түсінбеген олар шатырдың төбесінен құлап кетті. Мейрамхана 2019 жылдың наурыз айында Идай циклонынан аман қалды.

Ағымдағы жағдай

1992 жылдан бастап Мозамбикте бейбітшілік пен тұрақтылық орнады. Бейра порты Азияға минералдарды тасымалдаудың арқасында қайта дамып, өркендеп келеді. Алайда Гранде қонақ үйі нашарлап кетті. Бар-жоғы 116 қонақ үй бөлмесі бар бұл ғимарат қазіргі уақытта шамамен 1077 тұрғынды (Ivo 2008) баспанамен қамтамасыз етеді, олардың ішінде үлкен отбасылар бір бөлмеде тұрады. Олар ешқандай жалға төлемейді және меншік құқығын талап ете алмайды. Жалпыға ортақ кеңістікті күтіп-ұстаудың ресми тәртібі аз, нәтижесінде қоқыс жиналады, жаңбыр сулары ағып кетеді, лифті шахталары ашылады және баспалдақтарға кіруге болмайды. Олимпиадалық бассейнді суға шомылу үшін Гранде қонақ үйінің қарама-қарсысындағы жеке меншік су сорғысынан су сатып алуға мүмкіндігі жоқ тұрғындар пайдаланады. Жергілікті Қызыл Крест ұйымының хабарлауынша, Гранде қонақ үйінде холера, диарея, ВИЧ/СПИД, безгек және кекірегі ауруларының қаупі жоғары. Су, кәріз және электр желілері алынып тасталып, азық-түлік пен суға ақша алу үшін сатылды. Паркет еденді тамақ пісіру үшін отын ретінде пайдаланады. Тұрғындардың көпшілігі тек бейресми экономикалық секторда жұмыс табады; олар, "whato muno" (бұл жерден емес) деген лақап атымен түсіндірілгендей, Бейраның ресми әлеуметтік-экономикалық өмірінен шеттетіледі. Қаланың ресми экономикасы өскен сайын, бұл бейресми экономикаға қысым жасайды. Гранде-отель тұрғындарының негізгі қажеттіліктерін қамтамасыз етуі қиындап келеді. Бейрада "whato muno" деген лақап ат Grande қонақ үйінің тұрғындарын кемсіту үшін қолданылады. Мейрамхана ұрылар тұратын, полиция билігі жоқ жер деп саналады. Бір кездері тәртіпті сақтайтын үш қабатты бас құрылым болған, бірақ ол қазір жоқ. Жергілікті ауданның жергілікті хатшысы (онымен қатар Гранде қонақ үйінде тұрады) қазір бейресми басшы ретінде көрінеді, бірақ Мозамбиктегі қоғамда басшының әдеттегі билігі жоқ. Осы күндері Гранде-отельдің екі ғана ережесі бар: бір-біріңді құрметте. Гранде қонақ үйі баспана іздегендерге ашық. Мейрамхана мен оның қоқысшылар 2007 жылғы "Түнгі қонақтар" атты деректі фильмнің тақырыбы болып табылады.

Болашақ

Жергілікті билік Чипангараның ықжалды ауданында тұрғын үй салуды жоспарлап отыр, содан кейін құрылысты қиратып, жерді коммерциялық мақсаттар үшін пайдалануға беруді жоспарлап отыр. Алайда, муниципалитет заңды меншік иесі емес, оның қаражаты да, осы жобаға қатысуға дайын инвесторлары да жоқ. Осы уақыт аралығында жаңа тұрғындар келіп жатыр, ал көптеген адамдар кедейліктен Grande қонақ үйінде қалады, олардың кейбіреулері үшінші буын тұрғындары.