Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гранде-отель Бейра - Мозамбиктегі Бейра қаласында орналасқан тастап кеткен сәнді қонақ үй. 1954 жылы ашылып, 1974 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін қонақтардың жетіспеушілігіне байланысты жабылды. Ғимарат Мозамбиктегі Азамат соғысы кезінде әскери база ретінде пайдаланылған. Қазіргі уақытта мұнда 3500-ден астам қоқысшы тұрады.
The Grande Hotel Beira is an abandoned luxury hotel in Beira, Mozambique. It was opened in 1954 and operated until 1974, when it was closed due to lack of guests. The building was used as a military base during the Mozambican Civil War. It is currently home to over 3,500 squatters.
Даму және тарихы
1932 жылы Понта-Геяның қалалық жоспарын архитектор ағайынды Ребело де Андраде жасаған. Бұл жоспарда Үнді мұхитына, Бузи өзенінің сағасына және Бейра теңіз портына қарап тұрған Олимпиадалық бассейнді қонақ үй кірді. Колониалды урбанизация кабинетінің архитекторы Хосе Порто қонақ үйдің бастапқы тұжырымдамалық дизайнын жасады; ал 1953 жылы Мозамбик компаниясы архитектор Франсиско де Кастроға бастапқы дизайн мен соңғы детальдарды әзірлеуді тапсырды. Сол кезде Мозамбик компаниясы қазіргі Маника және Софала провинциялары деп аталатын аймақты игеру концессиясына ие болды. 1942 жылы концессия аяқталғанда, Компания әлі де жергілікті бизнеске ие болды және жергілікті экономикаға үстемдік етуді жалғастырды. Оның директорларының бірі Антонио Арантес е Оливейра болды, ол Мозамбиктің болашақ генерал-губернаторының ағасы және фашистік португал диктаторы Салазармен тығыз байланыста болды. Артур Брандао Компанияның бас офицері болды және сонымен қатар Салазар режимі ішінде көрнекті орынға ие болды. Бейра португалдық колония болғанмен, көршілес британдық колониясы Оңтүстік Родезияның теңіз портын пайдалануына байланысты мәдениет жағынан Ұлыбританияның ықпалына ұшырады. Португалиялық Estado Novo және Компания концессиясының аяқталуы бүкіл қалада португалдық ықпалдың артуына әкелді: португалдық Эскудо жалғыз ресми валютаға айналды, үкіметте фашистік Салазар режимі басым болды, ал көшелер жаңа Ар-деко және Модерн қозғалысының сәулетімен өзгерді. Гранде қонақ үйі Бейрадағы Estado Novo табысының символына айналды, өйткені ол VIPS, іскерлік сапарға шыққандар және Оңтүстік Родезиядан, Оңтүстік Африка Одағынан, Португалиядан немесе оның колонияларынан келген бай туристерге сәнді қонақ үйлер ұсынуға арналған.
In 1932, the urban plan of Ponta Gêa was designed by the architect brothers Rebelo de Andrade, and the plan included a hotel with an Olympic swimming pool in a spot overlooking the Indian Ocean, the mouth of the Buzi River and the sea harbour of Beira. Architect José Porto of the Gabinete de Urbanização Colonial produced the original concept design for the hotel; and in 1953, the Companhia de Moçambique commissioned architect Francisco de Castro to develop the original design and the final detailing. At the time, the Companhia de Moçambique had the concession to exploit the area now known as the provinces of Manica and Sofala. When the concession ended in 1942, the Companhia still owned local businesses and continued to dominate the local economy. One of its directors was Antonio Arantes e Oliveira, who was a brother of the future Governor General of Mozambique and who had a close connection with the fascist Portuguese dictator, Salazar. Arthur Brandão was the chief officer of the Companhia and also held a prominent position within the Salazar regime. Although Beira was a Portuguese colony, it had been heavily influenced culturally by Britain due to the neighbouring British colony of Southern Rhodesia's use of its sea harbour. The Portuguese Estado Novo and the ending of the Companhia concession gave rise to increased Portuguese influence throughout the city: the Portuguese Escudo became the only official currency, the government became dominated by the fascist Salazar regime, and the streetscape changed with the new Art Deco and Modern Movement architecture. The Grande Hotel became a symbol of the success of the Estado Novo in Beira, as it was intended to provide luxury accommodation for VIPS, business travelers, and wealthy tourists from Southern Rhodesia, the Union of South Africa, and from Portugal or its colonies.
Сәулет
Гранде қонақ үйінің сыртқы көрінісі 1930-1940 жылдары Португалияда Estado Novo дәуірінде танымал болған Art Deco стилімен жасалды. Ар-деконың геометриялық пішіндері мен қайталануы заманауилықты және алдыңғы дәуірдің необарок стилін қабылдамауды білдірді. Гранде қонақ үйінің сыртқы көрінісі әшекейленбеген, күрделі үлгілері жоқ еді. Алайда, интерьер эклектикалық стильде және Бейрада сол кездегі әдеттегі емес және тіпті сәулетші Франсиско де Кастроның басқа жұмыстарында сирек қолданылатын заманауи материалдарды қолданумен жасалды. Де Кастро сондай-ақ Бейрадағы әйгілі CFM теміржол вокзалын жобалады.
The exterior of the Grande Hotel was done in the Art Deco style that was popular in Portugal during the Estado Novo era of the 1930s and 1940s. Art Deco's geometrical shapes and repetition represented modernity and a rejection of the neobaroque style of the previous era. As such, the exterior of the Grande Hotel had no ornamentation or intricate patterns. The interior, however, was done in an eclectic style and with the use of modern materials in a manner unusual in Beira at that time and even seldom used in other works of the architect, Francisco de Castro. De Castro also designed the famous CFM train station in Beira.
Мейрамхана ретінде ашу және пайдалану
1955 жылы Гранде қонақ үйі Бейраның Рим-католик епискобы Себастьян Соарес де Ресенде өткізген іс-шарада ашылды. Бейраның ақ нәсілді тұрғындары бассейнге кіре алды, ал олар Гранде қонақ үйін ең жақсы шоколад жеуге болатын шексіз сән-салтанат сарайы ретінде еске алды. Голливуд жұлдызы Ким Новак жақын маңдағы Горонгоса ұлттық паркіне аң аулауға келгенде, сол жерде тұрыпты. Алайда, күткен клиенттер - бай туристер мен іскерлік сапарға шыққандар - ешқашан пайда болған жоқ. Бейра танымал демалыс орны болғанымен, оның туристері негізінен 550 км немесе 9 сағатқа автокөлікпен қашықтықта орналасқан Оңтүстік Родезияның (қазіргі Зимбабве) астанасы Солсбериден (қазіргі Хараре деп аталады) келген ақ түсті орта табысты отбасылар болды. Олар Гранде қонақ үйінің сән-салтанатын көтере алмады, оның орнына қала орталығынан 8 км қашықтықтағы Макути туристік ауданында жағажайдағы демалыс күндерін артық көрді. Гранде қонақ үйі қала орталығынан 2 км-дей жерде болса да, жағажайда жүзуге тыйым салынған.
In 1955, the Grande Hotel opened in an event officiated by the Roman Catholic Bishop of Beira, Sebastião Soares de Resende. White residents of Beira could use the swimming pool, and they recalled the Grande Hotel as a palace of unlimited luxury where one could eat the finest chocolate. Hollywood star Kim Novak stayed there when she came to hunt in the nearby Gorongosa National Park. Still, the expected clientele—wealthy tourists and business travelers—never materialised. Although Beira was a popular holiday destination, its tourists were primarily white middle income families from Salisbury (now called Harare), the capital of Southern Rhodesia (now called Zimbabwe), which was 550 km or 9 hours away by car. They could not afford the luxuries of the Grande Hotel, instead preferring beach holidays in the tourist district of Macuti, 8 km from the city centre. Although the Grande Hotel was only a 2 km walk from the city centre, swimming at the beach was forbidden.
Казино туралы аңыз
Бірнеше дереккөздер Гранде қонақ үйінде казино өткізу туралы ұсыныстарға сілтеме жасайды. Алайда, құрылыс жоспарларында казиноның болуы мүмкін нысандар көрсетілмеген. Франсиско Иво, архитектор және Франсиско де Кастроның бұрынғы шәкірті, Де Кастроның оған казино құру ниеті жоқ екенін айтқан. Гранде қонақ үйінің клиенттері португалдық диктатор Салазармен тығыз байланыста болды, және Салазар Африка колонияларында құмар ойындар өткізуді моральдық тұрғыдан орынсыз деп санайды. Шынында да, Лоуренсо Маркес пен Коста-Беллодағы казинолар 1930 жылдардың басында жабылуға мәжбүр болды.
Several sources refer to proposals for the Grande Hotel to host a casino. However, the building plans do not show any facilities that would suggest a casino. Francisco Ivo, an architect and former student of Francisco de Castro, claimed that De Castro told him that there was no intention to create a casino. The clients of the Grande Hotel had close associations with the Portuguese dictator Salazar, and Salazar thought it was morally inappropriate to have gambling in the African colonies. Indeed, casinos in Lourenço Marques and Costa Bello were forced to close in the early 1930s.
Жабылу
Жиырма жылдан кейін Grande Hotel Beira компанияның рентабельді емес және асып тұру өте қымбат деп санағандықтан жабылды. Мейрамхана жұмыс істеген кез келген жылы пайда таппаған. Құрылыс шығындары бастапқы бюджеттен үш есеге жетті. Алдын ала күтілген бай қонақтар ешқашан келмеді, ал сәнді қонақ үйді күтіп-ұстауға және басқаруға қажетті персонал шын мәнінде қызмет еткен қонақтардың санына қарағанда тым көп болды. Мысалы, әрбір лифт жеке оператормен жабдықталған. Бірнеше құжаттарда жабылу себебі режимнің қонақ үйге казиноға рұқсат беруден бас тартуы деп мәлімделген. Алайда, Оңтүстік Африканың ақ нәсілді тұрғындары мұндай сән-салтанатқа қол жеткізе алмады, ал Бейра бай адамдар үшін демалыс орны ретінде танымал емес еді, олар Виланкулостағы Базаруто архипелагін, Мозамбиктің астанасы Луренсо Маркестің Жерорта теңізі қалаларының өмір салтын, Оңтүстік Африканың Крюгер ұлттық паркін және Родезиядағы Виктория шарлауығын артық көрді. Бизнес сапарға шыққандар "Амбассадор" қонақ үйінде тұрып жатты. Бұл қонақ үйдің арзан бағасы, ол "Байкса" (қала орталығы) ауданында орналасқан, онда көптеген бизнес кеңселері орналасқан. Компанияның бас офицері Артур Брандао да "Амбассадордың" иесі болды.
After twenty years, the Grande Hotel Beira was closed, deemed by the company to be unprofitable and too costly to keep open. The hotel had never made a profit in any year of its operation. The construction costs had come to three times the original budget. Anticipated wealthy guests never came, and the staff necessary to maintain and operate a luxury hotel was too large for the number of guests actually served. Every lift, for example, had a personal operator. In several documents it was claimed that the reason for closure was the refusal of the regime to grant the hotel a casino permit. However, the white residents of Southern Africa could not afford this level of luxury, and Beira was not known as a holiday destination for wealthy people, who already preferred the Bazaruto Archipelago at Vilanculos, the Mediterranean city life style of the Mozambican capital Lourenço Marques, the South African Krüger National Park and the Victoria Falls in Rhodesia. Business travelers stayed at the Ambassador Hotel, a less expensive alternative situated in the Baixa (downtown) area, where most of the business offices were located. Arthur Brandão, the chief officer of the Companhia, also owned the Ambassador.
Салдары
Гранде қонақ үйі 1963 жылы жұмыс істеуге жабылды; ол екі рет ғана пайдаланылса да, ірі іс-шаралар мен конференцияларға қол жетімді болды. Бірінші рет Шығыс Африка жағалауында круизге шыққан АҚШ Конгресс мүшелерін қабылдауға арналған. Екінші рет 1971 жылы Мозамбиктің мемлекеттік министрі және Мозамбиктің генерал-губернаторы, Estado Novo-ның жоғары лауазымды лауазымды адамы Хорхе Жардимнің қызы Петуша Жардимнің үйлену тойына қатысты. Дәстүр бойынша португалдық тойларға көптеген қонақтар қатысады, ал бұл тойға Estado Novo және көршілес "Ақ Лагер" елдерінен келген VIP қонақтар қатысты. Гранде қонақ үйі бұл іс-шараны өткізуге жеткілікті үлкен жалғыз орын болды. Бассейн халық үшін ашық болды және ол колониядағы олимпиадалық бассейн болғандықтан, Мозамбиктің олимпиадалық жүзу командасының негізгі жаттығу орнына айналды.
The Grande Hotel closed for business in 1963; it remained available for large events and conferences, although it was used only twice. The first time was to accommodate members of the United States Congress who were on a cruise along the East African coast. The second time was in 1971, for the wedding of Petusha Jardim, daughter of Jorge Jardim, then Minister of State of Mozambique and Governor General of Mozambique, a very senior ranking official within the Estado Novo. Traditionally, Portuguese weddings involved a large number of guests, and this wedding was attended by VIPs from all over the Estado Novo and the neighbouring 'White Laager' countries. The Grande Hotel was the only place large enough to accommodate the event. The swimming pool remained open to the public and, as it was the only Olympic size swimming pool in the colony at that time, it became the main training facility for the Mozambican Olympic swimming team.
Мозамбиктің тәуелсіздігі
1975 жылы 25 маусымда Мозамбик Португалияның бұған дейінгі жылы болған зорлық-зомбылықсыз "Карлығаштар революциясының" нәтижесінде тәуелсіздік алды. Мозамбикті азат ету майданы, кейіннен Фрелимо деп аталатын, билікті өз қолына алды. Тәуелсіздіктің алғашқы күні Гранде қонақ үйінде Бейрадағы алғашқы үйлену тойы өтті. Кейіннен бассейндегі бар Бейра мен Софала провинциясында социализмді орнату үшін жауапты Фрелимоның Революциялық комитетінің кеңсесі болды. Гранде қонақ үйінің басты залы партиялық кездесулер мен іс-шараларға пайдаланылса, жертөле жаңа үкіметке қарсы шыққандар үшін түрмеге айналды. 1978 жылы коммунистік Фрелимо үкіметі жеке меншіктегі жерлерді иеленіп, бұл жергілікті экономикаға үстемдік еткен Мозамбиктегі португал қауымдастығының кетуіне әкелді. Алайда Grande қонақ үйі ерекшеліктердің бірі болды, ал оның жері мен ғимараты португалдық Grupo Entreposto SA, Companhia de Moçambique жалғасы болып табылады. 1977 жылы Мозамбиктегі Азамат соғысы Софала провинциясында басталды: Ренамо Фрелимоға қарсы. Азамат соғысы - бұл әлемдік суық соғыстың жалғасы, капитализм мен коммунизмнің айырмашылығы. Ренамо Родезия армиясы мен Оңтүстік Африка қорғаныс күштері коммунистік Фрелимо режимін жою мақсатында құрылған. Ренамо әлеуметтік және экономикалық мақсаттарға қарсы партизандық шабуылдар жасады. Гранде қонақ үйі осы аймақтағы Frelimo саяси базасы ретінде Frelimo әскери базасына айналды. Родезияда Иан Смит үкіметінің құлдырауымен ZANU партиясы билікке келді. 1980 жылы сәуірде тәуелсіздік алғаннан кейін олар елге Зимбабве деген атау берді, ал Роберт Мугабе Зимбабве премьер-министрі болды, кейіннен президент болды. Бұл өзгеріспен Зимбабве Бейра дәлізін импорт / экспорт бағыты ретінде пайдалануды қажет етті, өйткені баламалы бағыттар Оңтүстік Африка арқылы өтті, Зимбабве оны бойкот етті. 1981 жылы Зимбабве қорғаныс күштері Бейрада бейтарап аймақ және оның импорттық-экспорттық дәлізін құрды. Нәтижесінде қала қауіпсіздік пен халықаралық көмекке қол жеткізу үшін теңіз порты мен әуежайы арқылы кіретін босқындар үшін пана болды. Гранде қонақ үйі босқындар лагеріне айналды, босқындардың басым көпшілігі ауылды жерлерден келді. Кейбір босқындар түнде келгенімен, таңертең олар бұрын-соңды көрмеген мұхиттың көрінісіне таңғалды. Олар теңізге қарай жүруге тырысты, бірақ көп қабатты ғимаратты ешқашан көрмеген және биіктік айырмашылығын түсінбеген олар шатырдың төбесінен құлап кетті. Мейрамхана 2019 жылдың наурыз айында Идай циклонынан аман қалды.
On 25 June 1975, Mozambique gained independence as a result of Portugal's nonviolent Carnation Revolution the previous year; the Mozambique Liberation Front, later known as Frelimo, assumed power. On the first day of independence, the Grande Hotel hosted the first wedding in Beira under the new regime. Later, the bar at the swimming pool became the office of Frelimo's Revolutionary Committee, which was responsible for establishing socialism in Beira and the province of Sofala. While the main hall of the Grande Hotel was used for party meetings and events, the basement became a prison for opponents of the new government. In 1978, the communist Frelimo government assumed ownership of private land, a move that resulted in the exodus of the remaining Mozambican Portuguese community that had dominated the local economy. However, the Grande Hotel was one of the exceptions, and its land and the building remain the property of the Portuguese Grupo Entreposto SA, the continuation of the Companhia de Moçambique. In 1977, the Mozambican Civil War broke out in the province of Sofala: Renamo vs Frelimo. The civil war was in part the extension of the global Cold War; capitalism vs communism. Renamo was established by the Rhodesian Army and the South African Defence Force with the aim of destroying the communist Frelimo regime. Renamo launched guerrilla attacks at social and economic targets. The Grande Hotel, as the Frelimo political base in this area, became a Frelimo military base as well. With the fall of Ian Smith's government in Rhodesia, the ZANU party came into power. They renamed the country Zimbabwe upon independence in April 1980, and Robert Mugabe became the Prime Minister of Zimbabwe, later becoming President. With this change, Zimbabwe needed to use the Beira corridor as its import/export route, since the alternate routes ran through South Africa, which Zimbabwe now boycotted. In 1981, the Zimbabwe Defence Force established a neutral zone in Beira and its import/export corridor. As a result, the city became a haven for refugees seeking safety and access to international aid entering through the sea harbour and airport. The Grande Hotel became a refugee camp with most of the refugees coming from rural areas. It is said that some refugees who arrived during the night were overwhelmed in the morning by the view of the ocean, which they had never seen. They tried to walk towards the sea but, never having experienced a multistory building and not comprehending the height differences, they fell to their deaths from the roof terrace. The hotel survived Cyclone Idai in March 2019.
Ағымдағы жағдай
1992 жылдан бастап Мозамбикте бейбітшілік пен тұрақтылық орнады. Бейра порты Азияға минералдарды тасымалдаудың арқасында қайта дамып, өркендеп келеді. Алайда Гранде қонақ үйі нашарлап кетті. Бар-жоғы 116 қонақ үй бөлмесі бар бұл ғимарат қазіргі уақытта шамамен 1077 тұрғынды (Ivo 2008) баспанамен қамтамасыз етеді, олардың ішінде үлкен отбасылар бір бөлмеде тұрады. Олар ешқандай жалға төлемейді және меншік құқығын талап ете алмайды. Жалпыға ортақ кеңістікті күтіп-ұстаудың ресми тәртібі аз, нәтижесінде қоқыс жиналады, жаңбыр сулары ағып кетеді, лифті шахталары ашылады және баспалдақтарға кіруге болмайды. Олимпиадалық бассейнді суға шомылу үшін Гранде қонақ үйінің қарама-қарсысындағы жеке меншік су сорғысынан су сатып алуға мүмкіндігі жоқ тұрғындар пайдаланады. Жергілікті Қызыл Крест ұйымының хабарлауынша, Гранде қонақ үйінде холера, диарея, ВИЧ/СПИД, безгек және кекірегі ауруларының қаупі жоғары. Су, кәріз және электр желілері алынып тасталып, азық-түлік пен суға ақша алу үшін сатылды. Паркет еденді тамақ пісіру үшін отын ретінде пайдаланады. Тұрғындардың көпшілігі тек бейресми экономикалық секторда жұмыс табады; олар, "whato muno" (бұл жерден емес) деген лақап атымен түсіндірілгендей, Бейраның ресми әлеуметтік-экономикалық өмірінен шеттетіледі. Қаланың ресми экономикасы өскен сайын, бұл бейресми экономикаға қысым жасайды. Гранде-отель тұрғындарының негізгі қажеттіліктерін қамтамасыз етуі қиындап келеді. Бейрада "whato muno" деген лақап ат Grande қонақ үйінің тұрғындарын кемсіту үшін қолданылады. Мейрамхана ұрылар тұратын, полиция билігі жоқ жер деп саналады. Бір кездері тәртіпті сақтайтын үш қабатты бас құрылым болған, бірақ ол қазір жоқ. Жергілікті ауданның жергілікті хатшысы (онымен қатар Гранде қонақ үйінде тұрады) қазір бейресми басшы ретінде көрінеді, бірақ Мозамбиктегі қоғамда басшының әдеттегі билігі жоқ. Осы күндері Гранде-отельдің екі ғана ережесі бар: бір-біріңді құрметте. Гранде қонақ үйі баспана іздегендерге ашық. Мейрамхана мен оның қоқысшылар 2007 жылғы "Түнгі қонақтар" атты деректі фильмнің тақырыбы болып табылады.
Since 1992, Mozambique has enjoyed peace and stability. The seaport of Beira is redeveloped and booming due to the transit of minerals to Asia. The Grande Hotel has deteriorated, however. With only 116 hotel rooms, it now provides shelter for a fluctuating population of around 1,077 inhabitants (Ivo 2008), with large families inhabiting a single room. They do not pay any rent and cannot claim a right of ownership. There is little formal maintenance of the collective space, resulting in accumulating garbage, leaking rain water, open elevator shafts and inaccessible stairs. The Olympic swimming pool, now polluted, is used for bathing by inhabitants who cannot afford to buy water at the privately owned water pump opposite the Grande Hotel. According to the local Red Cross, there is a high risk of cholera, diarrhoea, HIV/AIDS, malaria and scabies in the Grande Hotel. The water, sewer and electricity infrastructures have been removed and sold in order to obtain money for food and water. The parquet floor is used as fuel for cooking. Most inhabitants find work only in the informal economic sector; they are, as implied by their nickname of 'whato muno' (not from here), excluded from the formal socio economic life of Beira. As the city's formal economy grows, this puts pressure on the informal economy. It has become harder for Grande Hotel inhabitants to meet basic needs. The nickname 'whato muno' is used in Beira as a derogatory term for the inhabitants of the Grande Hotel. The hotel is considered to be a place where robbers live and where the police do not have any authority. There was at one time an advanced three layered chief structure which kept order, but this no longer exists. The local municipal secretary of the neighbourhood (who also lives in the Grande Hotel) is now seen as the unofficial chief, but without the power that a chief would normally have in a Mozambique community. These days, there are only two common rules of the Grande Hotel: Respect one another. And, the Grande Hotel is open to anybody who wants shelter. The hotel and its squatters are the subject of the 2007 documentary film Night Lodgers.
Болашақ
Жергілікті билік Чипангараның ықжалды ауданында тұрғын үй салуды жоспарлап отыр, содан кейін құрылысты қиратып, жерді коммерциялық мақсаттар үшін пайдалануға беруді жоспарлап отыр. Алайда, муниципалитет заңды меншік иесі емес, оның қаражаты да, осы жобаға қатысуға дайын инвесторлары да жоқ. Осы уақыт аралығында жаңа тұрғындар келіп жатыр, ал көптеген адамдар кедейліктен Grande қонақ үйінде қалады, олардың кейбіреулері үшінші буын тұрғындары.
The local municipal authority would like to relocate the current inhabitants, providing housing in the slum of Chipangara, and then demolish the structure and develop the land for commercial uses. However, the municipal authority is not the legal owner; neither does it have the funds nor the investors currently willing to participate in this project. Meanwhile, new residents keep coming, and many people remain trapped in the Grande Hotel by poverty, some of them third generation inhabitants.