Лионель Барт: Британдық композитор және драматург

Кіріспе

Британдық композитор және жазушы (1930–1999)

Лионель Барт (1 тамыз 1930 – 3 сәуір 1999) – британдық жазушы және поп музыка мен мюзиклдер композиторы. Ол Томми Стилдің "Rock with the Caveman" әнін жазған және "Оливер!" мюзиклінің жалғыз авторы болды (1960). "Оливер!" және "The Royal Theatre, Stratford East" театрындағы режиссер Джоан Литтлвудпен бірлескен жұмысы арқасында ол 1960 жылдары британдық музыкалық театр өнерінің жаңа сахнасының тууына зор үлес қосты, бұл американдық мюзиклдердің Батыс Эндті ұзақ уақыт басып алғаннан кейін болды. 1963 жылы ол "Оливер!" үшін "Ең үздік түпнұсқа музыка" номинациясында "Тони" сыйлығын жеңіп алды, ал мюзиклдің 1968 жылғы киноверсиясы барлығы 6 "Оскар" сыйлығын, соның ішінде "Ең үздік фильм" сыйлығын жеңіп алды. Ол Степниде өсті; оның әкесі сол аймақта бақшада тігінші болып жұмыс істеді. Оның отбасы Галициядағы украиндық казактардың еврейлерге жасаған қысымынан қашып келген. Жас кезінде ол өте талантты суретші болған. Барт алты жасқа толғанда, бір мұғалім оның ата-анасына оның музыкалық гений екенін айтқан. Оның ата-анасы оған ескі скрипка сыйлаған, бірақ ол жақсы оқуға тырыспады және сабақтар тоқтатылды.

Ән жазу

Ән жазушылық жолын әуесқой театрдан бастады, алдымен 1952 жылы Халықаралық жастар орталығында, онда ол досымен бірге «IYC Revue 52» деп аталатын ревю жазды. Келесі жылы екеуі Лондонның «Unity» театрында Леонард Ирвиннің «Еваның жалақысы» пьесасының қойылымына қатысуға үміткер болды. Ұзақ өтпей Барт «Unity» театрының қойылымдарына әндер жаза бастады, 1953 жылғы «Turn It Up» ревюына материал (соның ішінде атау әнін) және 1953 жылғы пантомима, агитпроп үлгісіндегі «Күлшегір» ертегісіне әндер жазды. «Unity» театрында жұмыс істегенде оның талантын Джоан Литтлвуд байқап, «Театр шеберханасына» қосылуға шақырды. Ол сондай-ақ «Билли Котон Банд Шоу» радио бағдарламасы үшін комедиялық әндер жазды. Ол алғаш рет поп әндер жазу арқылы кеңінен танылды, әртіс-менеджер және музыка баспагер Ларри Парнстың қолдауымен көптеген хиттер жазды. Барттың осы кезеңдегі поп-өнімдеріне «Living Doll» (Клифф Ричард үшін жазылған), «Rock with the Caveman», «Handful of Songs», «Butterfingers» және «Little White Bull» (барлығы Томми Стил үшін) әндері кіреді. Осы кезеңде Стил мен Майк Пратт оның ән жазу серіктестері болды. 1957 жылы үш «Ivor Novello» сыйлығын, 1958 жылы тағы төртінші, ал 1960 жылы екі сыйлықты жеңіп алды. Ол 1963 жылғы «Орысста сүйіспеншілікпен» Джеймс Бонд фильміне арналған тақырып әнін жазды және 1964 жылғы «Ортадағы адам» фильміне Джон Барримен бірге жұмыс істеді. Оның басқа хиттеріне Энди Уильямс пен Энтони Ньюли орындаған «Do You Mind» әні (оның жазбасы 1960 жылдың 30 наурызында Ұлыбритания хит-парадында бірінші орынға шығып, бұл көрсеткіш бойынша жүзінші ән болды), Джек Джонстың «Fings Ain't Wot They Used T'Be» шоуынан шыққан әнінің 1961 жылғы кавер нұсқасы «Big Time», Адам Фейт орындаған «Easy Going Me» және Расс Конвеймен бірлескен «Always You and Me» әндері кіреді. Барт Парнстың ең ірі екі жұлдызын табылуына да септігін тигізді. Парнстың әнші Томми Хикспен кездесуі оның ұсынысымен болды, онымен келісімшарт жасап, Томми Стил деп ат қойды. Барт Парнстың Кондор клубында өнер көрсететін әнші Рег Смитпен де кездесуін ұсынды. Парнс оның өнерін жіберіп алғанымен, Смиттың үйіне барып, Барттың ұсынысы негізінде онымен келісімшарт жасады. Смит өзінің жаңа сахналық атымен – Марти Уайльдпен Ұлыбританияда бірнеше хитке ие болды. Клифф Ричардтың хит-парадта бірінші орын алғаннан кейін жиырма жеті жыл өткен соң «Living Doll» әні «The Young Ones» тобы мен Ричардтың ортақ орындауында Comic Relief жобасы үшін қайта жазылып, тағы үш апта бірінші орында тұрды.

He started his songwriting career in amateur theatre, first at The International Youth Centre in 1952 where he and a friend wrote a revue together called IYC Revue 52. The following year the pair auditioned for a production of the Leonard Irwin play The Wages of Eve at London's Unity Theatre. Shortly afterward Bart began composing songs for Unity Theatre productions, contributing material (including the title song) to its 1953 revue Turn It Up, and songs for its 1953 pantomime, an agitprop version of Cinderella. While at the Unity he was talent spotted by Joan Littlewood, and so joined Theatre Workshop. He also wrote comedy songs for the Sunday lunchtime BBC radio programme The Billy Cotton Band Show. He first gained widespread recognition through his pop songwriting, penning numerous hits for the stable of young male singers promoted by artist manager and music publisher Larry Parnes. Bart's pop output in this period includes the hits "Living Doll" (written for Cliff Richard) and "Rock with the Caveman", "Handful of Songs", "Butterfingers" and "Little White Bull" (all for Tommy Steele). During this period, Steele and Mike Pratt were his songwriting partners. He won three Ivor Novello Awards in 1957, a further four in 1958, and two in 1960. He wrote the theme song for the 1963 James Bond film From Russia with Love, and worked with John Barry again on the score to the 1964 film Man in the Middle. His other hits include "Do You Mind", recorded by both Andy Williams and Anthony Newley, whose recording reached number one on the UK charts on 30 March 1960 and was the 100th song to do so, "Big Time" (a 1961 cover by Jack Jones of his show tune from Fings Ain't Wot They Used T'Be), "Easy Going Me" (Adam Faith), and "Always You and Me" (with Russ Conway). Bart was also responsible for the discovery of two of Parnes' biggest stars. It was on his recommendation that Parnes went to see singer Tommy Hicks, whom he signed and renamed Tommy Steele, and Bart also suggested that Parnes see singer Reg Smith, who was then performing at the Condor Club. Although Parnes missed his performance, he went round to Smith's house and signed him up on the basis of Bart's recommendation. Smith went on to score a number of UK hits under his new stage name Marty Wilde. Twenty seven years after it became a number one hit for Cliff Richard, "Living Doll" was re recorded by The Young Ones and Richard for Comic Relief, and spent another three weeks at number one.

Музыкалық театр

Барттың алғашқы кәсіби мюзиклі – Генри Филдингтің 18 ғасырдағы «Зорлаудың зорлауы» пьесасына негізделген 1959 жылғы «Қыздарыңды сақта» (Lock Up Your Daughters) болды. Содан кейін Джоан Литтлвудтың Театр шеберханасы ұсынған «Fings Ain't Wot They Used T'Be» лондондық сахнада шынайы кокни акцентін қолдануға ынталандырып, британдық театр цензурасын жойғандығымен ерекшеленді. «Оливер!» (1960), Диккенстің «Оливер Твист» романы негізінде, үлкен жетістікке ие болды. «Оливер!» үшін музыканы «Кере бер» фильмдеріне 21 музыка жазған Эрик Роджерс жазды. Барт әуендерді ырғақтап айтса, Роджерс оның атынан ноталар жазды, себебі Барт музыка оқи да, жаза да алмады. 1968 жылы «Оливер!» Рон Муди, Оливер Рид және Шани Уоллис бас рөлдерде ойнаған фильмге айналдырылды, ол бірнеше «Оскар» сыйлығын, соның ішінде «Үздік фильм» сыйлығын жеңіп алды. Осы шамада Барт «Оливер!» арқылы минутына шамамен 16 фунт табатыны болжанып тұрды. Барттың келесі екі мюзиклі – «Блиц!» (1962) (одан Ширли Бэссинің хитіне айналған «Far Away» әні шықты) және «Мэгги Мэй» (1964) Уэст-Эндте сәтті және құрметті қойылымдар көрсетті («Блиц!» сол кезде Лондондағы ең қымбат мюзикл болды, ол 568 қойылымнан тұрды), бірақ Робин Гуд туралы аңызға негізделген «Тванг!!» (1965) сәтсіздікке ұшырады, ал Барттың көптеген әндері алынып тасталғаннан кейін Бродвейде ашылған «Ла Страда» (1969) тек бір қойылымнан кейін жабылды. Осы кезде Барт ЛСД және басқа да есірткілерді қолданды, сондай-ақ көп ішімдік ішті. Барт кейіннен бұл іс-әрекеттерінен 1 миллион фунттан астам шығынға ұшырағанын айтты. 1972 жылы Барт 73 000 фунт стерлинг берешегімен банкрот болды. Содан кейін 20 жыл бойы депрессия мен маскүнемдікке ұшырады. Ол көп жылдан кейін ішімдік ішуді тоқтатты, бірақ есірткіге ұзақ уақыт берілгендігі денсаулығына ауыр зиян келтіріп, қант диабетіне және бауыр функциясының бұзылуына әкелді. 1977 жылдың мамыр айында «Лайонел!» атты автобиографиялық мюзикл «Жаңа Лондон» театрында Уэст-Эндте ашылды. Ол Барттың бала кезіндегі дарынды бала ретіндегі өміріне негізделген. Барт шоуға жаңа әндер қосты. Актерлік құрамында Кларк Петерс, Марион Монтгомери және Адриен Поста болды. Лионель рөлін жас Тодд Карти мен Крис Нито бөлісіп ойнады. Шоу алты аптадан кейін жабылды.

Bart's first professional musical was 1959's Lock Up Your Daughters, based on the 18th century play Rape upon Rape by Henry Fielding. Following that, Fings Ain't Wot They Used T'Be, produced by Joan Littlewood's Theatre Workshop, was noted for encouraging the use of authentic Cockney accents on the London stage and bringing an end to censorship of British theatre. Oliver! (1960), based on Dickens's Oliver Twist, was a major success. The music for Oliver! was transcribed by Eric Rogers, who wrote and composed 21 scores for the Carry On films. Bart hummed the melodies and Rogers wrote the notes on his behalf as Bart could not read or write music. In 1968 Oliver! was made into a movie starring Ron Moody, Oliver Reed and Shani Wallis that won several Oscars, including best film. It is estimated that around this time Bart was earning 16 pounds a minute from Oliver! Bart's next two musicals, Blitz! (1962) (from which came the song "Far Away", a hit for Shirley Bassey) and Maggie May (1964) had successful and respectable West End runs (Blitz!, at the time London's most expensive musical ever, had a run of 568 performances), but Twang!! (1965), a musical based on the Robin Hood legend, was a flop and La Strada (1969), which opened on Broadway after the removal of most of Bart's songs, closed after only one performance. By this time Bart was taking LSD and other drugs and was drinking heavily. to realise capital to finance the shows; Bart later estimated that this action lost him over £1 million. By 1972, Bart was bankrupt with debts of £73,000. A twenty year period of depression and alcoholism ensued. He eventually stopped drinking, although the years of substance abuse seriously damaged his health, leaving him with diabetes and impaired liver function. In May 1977, an autobiographical musical called Lionel! opened in the West End at the New London Theatre. It was loosely based on Bart's early life as a child prodigy. Bart added some new songs for the show. The cast included Clarke Peters, Marion Montgomery and Adrienne Posta. The role of Lionel was shared by a young Todd Carty and Chris Nieto. The show closed after six weeks.

Кейінгі өмірі

Барт әндер мен фильмдерге арналған тақырыптарды жазуды жалғастырды, бірақ оның соңғы жылдарындағы ең үлкен жетістігі – 1989 жылы Abbey National жарнамалық кампаниясы үшін жазған "Бақытты соңы" әні болды. Бұл жарнамада Барт піанода ойнап, балаларға ән шырқаған. 1986 жылы ол өмірінің жетістіктері үшін Айвор Новелло сыйлығын алды. 1987 жылы, ұзақ жылдардан бергі досы Барри Хамфристің ынталандыруымен, ол Австралияға сапар шегіп, "Блитц!" мюзиклінің жаңа қойылымының ашылуына қатысты. Бұл қойылым 1990 жылы Лондонның Вест-Эндінде Ұлыбританияның Ұлттық жастар театры тарапынан Лондон бомбалауының 50 жылдығына арнап қайта жаңғыртылды. 1991 жылдың сәуір айында ол "Бұл сіздің өміріңіз" телебағдарламасында пайда болды. "Оливер!" мюзиклінің жартысына құқығы бар Камерон Маккинтош 1994 жылы Лондон Палладиумында Барттың өңдеулерімен мюзиклді қайта қойды. Маккинтош Бартқа түсімнің бір бөлігін берді. Карьерасының шарықталу нүктесінде Барттың аты әншілер Джуди Гарланд пен Альма Коганмен романдық қарым-қатынаста болды, ол бауыр етінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Кью-Гарденсте оған арналған ескерткіш орнатылды. Барттың өміріне және оның әндеріне негізделген "It's a Fine Life" мюзиклінің жұмысшылық семинары 2006 жылы Хорнчерчтегі Королева театрында сахналанды. Кейінірек, 2015 жылы "More!" атты нұсқасы Театр Корольдік Стратфорд Шығыс театрында концерттік форматта ұсынылды, онда Барт рөлінде Нил Макдермот, Джоан Литтлвуд рөлінде Джессика Хайнс, Шарлин рөлінде Сонни Джей және 1960 жылдардың поп-жұлдызы Гражина Фрейм, Барттың "Блитц!" мюзиклінің түпкілікті құрамында болған актриса ретінде қатысты.