Кіріспе

Массачусетс Экологиялық қорғау агенттігімен келіссөз, 549 U.S. 497 (2007), 54 АҚШ Жоғарғы сотының ісі, онда Массачусетс, Джеймс Милкидің атынан басқа он бір штат және АҚШ-тың бірнеше қалаларымен бірге Грегори Г. Гаррдің атынан Экологиялық қорғау агенттігіне (EPA) қарсы сотқа жүгінді. Массачусетс штаты "Таза ауа туралы" заңға сәйкес, қоршаған ортаны қорғау агенттігі "адам денсаулығы мен әл-ауқатына қауіп төндіретін" "әрбір ауа ластаушысын" реттеуді заңмен талап етеді деп мәлімдеді. EPA өтінішті қабылдамады, өйткені федералды заң агенттікке парниктік газдар шығарындыларын реттеуге рұқсат бермейді.

Тараптар

Өтініш берушілер Калифорния, Коннектикут, Иллинойс, Мэн, Массачусетс, Нью-Джерси, Нью-Мексико, Нью-Йорк, Орегон, Род-Айленд, Вермонт және Вашингтон штаттары, Нью-Йорк, Балтимор және Вашингтон, Америка Самоасының аумағы және биологиялық әртүрлілік орталығы, азық-түлік қауіпсіздігі орталығы, қорғау заңдары қоры, қоршаған ортаны қорғаушылар, қоршаған ортаны қорғау, Жердің достары, Гринпис, Технологияны бағалаудың халықаралық орталығы, Ұлттық экологиялық сенім, Табиғи ресурстарды қорғау кеңесі, Сьерра клубы, Қауіпкер ғалымдар одағы және АҚШ-тың қоғамдық мүдделік зерттеу тобы. Массачусетс штатының бас прокуроры Джеймс Милки АҚШ Жоғарғы Сотының алдында өтініш берушілердің атынан ауызша дәлелдемелерді ұсынды. Респонденттер - Қоршаған ортаны қорғау агенттігі, Автомобиль өндірушілерінің альянсы, Ұлттық автомобиль дилерлері қауымдастығы, қозғалтқыш өндірушілерінің қауымдастығы, жүк машиналары өндірушілерінің қауымдастығы, сот ісі жөніндегі топ, пайдалы ауаны реттеу тобы және Мичиган, Аляска, Айдахо, Канзас, Небраска, Солтүстік Дакота, Огайо, Оңтүстік Дакота, Техас және Юта штаттары.

Апелляциялық сот

2005 жылдың 13 қыркүйегінде АҚШ-тың Колумбия округінің апелляциялық соты ЭПА шешімін қолдады. Алайда, апелляциялық сот төрешілері көпшілік қорытындыға қол жеткізу үшін олардың дәлелдеулерінде айтарлықтай келіспеушіліктер болды. Төменгі сот арыз берушілердің "тұрақта" тұрғанына қатты бөлінді, бұл жеке жарақаты сот арқылы үкіметтен түзету шараларын талап ету құқығын тудырады (яғни қолдаушы заңнаманы қолдап, оң іс-қимыл жасауды іздеудің орнына). Үш судьяның бірі ешқандай негіз таппады, ал үш судьяның екіншісі кейінірек сотқа фактілік шешімді кейінге қалдырды. Жоғары Сот сотқа куәлік беру туралы шешімді бергенімен, ол қиын шешімді болдырмау үшін сотқа қатысуға құқылы екендігі туралы мәселені қайта қарастыра алады және істі сотқа қатысуға құқығы жоқ деп қараудан бас тарта алады. Алайда, сертификат берілгеннен кейін мұндай кері айналу сирек кездеседі.

Сертификат беру

2006 жылдың 26 маусымында Жоғарғы Сот куәлік беру туралы бұйрық берді.

Мәселелер

Өтініш берушілердің құқығы бар ма. Көмірқышқыл газы "ауаны ластайтын" зат болып табылады ма, ол "ауаны ластайды" деп АХА анықтаған. Егер көмірқышқыл газы ауаның ластануына себепші ауа ластаушы заты болмаса, онда EPA-ның КАА бойынша көмірқышқыл газының шығарылуын реттеуге билігі жоқ. Егер КҚА көмірқышқыл газын реттесе, EPA әкімшісі көмірқышқыл газын реттеуге шешім қабылдамай, тек КҚА-ның талаптарына сәйкес келуі мүмкін. ЭҚА әкімшісі 202 (а) (1) бөлімінде келтірілмеген саясатты ескере отырып, автокөліктерге арналған шығарынды стандарттарын шығарудан бас тарта ала ма?

Дәлелдері

Өтініш берушілер ААҚ-тағы анықтама өте кең, сондықтан көмірқышқыл газын ауаның ластауы ретінде санауға тиіс деп мәлімдеді. Олар бұл мәселені заңның мәтінімен реттейді, сондықтан нақты талқылау маңызды емес деп мәлімдеді. Сонымен қатар, өтініш берушілер көмірқышқыл газының улылығы жоғары концентрациядан туындайтын және жаһандық жылыну газды ластаушыға айналдыратын ғылыми дәлелдерді ұсынды. Егер КҚА-ның заңдық анықтамасы көмірқышқыл газын қамтитын болса, онда федералды соттарда басқа қорытынды жасауға мүмкіндік болмайды. Бұл шешімді дәлел немесе пікір емес, заңда берілген анықтама анықтайды. Заңда ауаны ластайтын заттардың анықтамасы "ауаны ластайтын кез келген заттарды немесе осындай заттарды біріктіреді, соның ішінде қоршаған ортаға шығарылатын немесе басқа жолмен шығатын кез келген физикалық, химиялық, биологиялық, радиоактивті заттар немесе заттар" деп көрсетілген. Өтініш берушілер "соның ішінде" деген сөздің қолданылуы автоматты түрде парниктік газдар бірінші топқа, яғни "ауаны ластайтын кез келген факторға" жатады дегенді білдіреді, бұл топ бөлек анықталмаған. EPA бұл дұрыс емес деп дәлелдеді, өйткені "Америкалық автомобиль, соның ішінде жүк көліктері мен шағын фургондар" шетелдік жүк көліктері американдық автомобильдер дегенді білдірмейді. Өтініш берушілер EPA әкімшісінің көмірқышқыл газы мен басқа да парниктік газдарды реттеу туралы шешімі КАА-ның шарттарын бұзғанын мәлімдеді. Сонымен, Жоғарғы Сот сонымен қатар EPA берген себептер ААҚ жарғысында EPA әкімшісінің көмірқышқыл газын реттеуге шешім қабылдамауы үшін жарамды себептер болып табылатынын қарады. EPA әкімшіге CAA бойынша реттеуді қабылдамау туралы шешім қабылдауға мүмкіндік берілгенін айтты. EPA әкімшісі автомобильдердің отын тиімділігін арттыру үшін басқа да шаралар қолданылып жатқанын және (2003 жылы) ғылыми зерттеулер әлі де жүргізіліп жатқанын айтты. Осылайша, EPA әкімшісі "қазіргі уақытта" реттеуді шешті. Бұл жағдай ғаламдық жылыну теориясының шынайылығы мен жалғандығын сот шешеді деген кең таралған түсінікпен ерекшеленді. Бұл кейінірек іс жүргізу кезінде орын алуы мүмкін, бірақ АҚШ Жоғарғы Сотының алдындағы сұрақтар әлдеқайда тар және заңды сипатта болды. EPA әкімшісінің көмірқышқыл газын реттеуден бас тартқан бірнеше себептерінің бірі - көмірқышқыл газын шығаратын адам глобалды жылынуға себепші ме екендігіне күмән. Бұл жағдай үлкен назар аударуды қажет етті. Алайда Жоғарғы Сот тек Әкімшіге берілген себептің АӘК-те жарамды себеп болып табылатынына ғана шешім шығарды. Жоғарғы Сот адам баласы шығарған көмірқышқыл газының ғаламдық жылынуға себепкер екендігі туралы нақты шешім қабылдамады, бірақ ауызша пікірталас кезінде судьялардың жоғары деңгейдегі пікірлері қоғамдық пікірталасқа әсер етуі мүмкін. Өтініш берушілер ғылыми белгісіздік ЕҚА әкімшісінің реттеуден бас тартуына негіз бола алмайды деп дәлелдеді. Жоғарғы Соттың алдында тұрған мәселе "сараптаудың дұрыс немесе дұрыс еместігі емес", бірақ бұл Әкімшіге ластаушы затты реттеуге тыйым салудың дұрыс себебі болып табыла ма.

Робертстің келіспеушілігі

Бас судья Робертс басқа пікір айтты. Біріншіден, бұл пікірлер көпшіліктің Массачусетске берген "ерекше қамқорлығын" Жоғарғы Соттың мәртебелік істерінде негізсіз деп айыптайды. Келіспеушілік көпшілік пікірді "өткендегі су деңгейінің жоғары деңгейімен салыстырады". Робертс содан кейін айтылған зиян (яғни, теңіз деңгейінің көтерілуі салдарынан Массачусетс жерінің жоғалуы) тым болжамдық және жеткілікті ғылыми қолдаусыз деп санайды. Сонымен қатар, егер мемлекет жердің кейбір бөлігін жоғалтып алуы мүмкін болса да, ЭПА-ны автомобиль шығарындыларын реттеуге мәжбүр етудің әсері ең жақсы жағдайда болжамдық болып табылады. Робертстің айтуынша, EPA-ның шығарынды нормаларын қолданудан бас тартуы мен өтініш берушілердің жарақаттануы арасында себеп-салдар байланысы жоқ. Сонымен қатар, бұл жобаның тиімділігі мен тиімділігі туралы да пікірлер айтылды. Бас судья көпшілікті сотқа саяси пікірталасқа ыңғайлы алаң ретінде беруде және АҚШ Конституциясы Жоғарғы сотына берген шектеулі рөлді бұзуда айыптайды.

Скалияның келіспеушілігі

Біріншіден, судья Скалия Соттың бұл істі шешу үшін құзыреті жоқ деп тапты, өйткені өтініш берушілердің өкілеттігі жоқ, бұл тергеуді аяқтаған болар еді. Алайда, көпшілік оны қабылдауға келіскендіктен, оның қарсылығы жалғасты. Негізгі сұрақ: "Егер әкімшіге ереже шығару туралы өтініш берілген сайын "шешімді" шығаруды талап ететін нәрсе бар ма?" Сотталушы Скалия соттың бұл сұрақтың жауабын "иә" деп санайды, бірақ оны растайтын ешқандай билігі жоқ. Ол бұл пікірді "уставта әкімші шешімді кейінге қалдыру себептері туралы ештеңе айтылмаған" деп түсіндіріп, осы мәселені қазіргі уақытта шешпеудің рұқсат етілген себептері туралы ештеңе айтпағанын түсіндіреді. Скалия Соттың шектеуін заңдық негіздеме ретінде қараған жоқ. Соттың "Егер ғылыми белгісіздік соншалықты терең болса, ол EPA-ға жаһандық жылынуға әсер ететін парник газдарының бар-жоғын дәлелді түрде анықтау мүмкіндігін болдырмаса, EPA мұны айтуы керек" деген сөзіне жауап ретінде Скалия EPA-ның дәл осылай істегенін айтты.

Ауыртпалық

ЕҚҚА-ның мәліметінше, атмосферада орналасқан алты парник газы "адамдардың денсаулығына және әл-ауқатына қауіп төндіреді". 2010 жылдың 16 ақпанында Алабама, Техас және Вирджиния штаттары және басқа да бірнеше тараптар АҚШ-тың Апелляциялық сотында Колумбия округінің округтік округінде EPA-ның шешімін сот арқылы қарауға тырысты. 2012 жылдың 26 маусымында сот ЕҚА-ның қауіптілік туралы қорытындысына және осыған байланысты парниктік газдар туралы ережелерге қарсылық білдірген шешім шығарды. Үш судьялар тобы бір ауыздан EPA-ның негізгі тұжырымдарын қолдады, яғни көмірқышқыл газы сияқты парниктік газдар қоғамдық денсаулыққа қауіп төндіреді және соңғы жарты ғасырда болған жаһандық жылынуға жауапты. 2022 жылы Жоғарғы Соттың кейінірек қараған ісінде Батыс Вирджинияның EPA қарсы іс-қимылы EPA-ның ауаға шығатын газдарды реттеу және электр станцияларына энергияның баламалы түрлерін дамыту жөніндегі негізгі сұрақтар ілімі бойынша орынсыз билік жүргізгенін анықтады. Оған жауап ретінде 2022 жылғы инфляцияны азайту туралы заңның бір бөлігі Батыс Вирджиниядағы Сот шешімін қарастыру үшін тілдерді қамтиды және Массачусетс штатындағы қорытындыларды кодтады, өйткені көмірқышқыл газы бірнеше басқа парниктік газдардың ішінде EPA-ның таза ауа туралы заң бойынша ластаушы ретінде реттеуге құқығы бар.