Кіріспе

Джон МакГаерннің "Әйелдер арасында" романы - ирланд жазушысы Джон МакГаерннің романы (19342006). МакГаерннің ең танымал романы, сонымен қатар оның ең ұлы еңбегі деп саналады. Faber and Faber баспасында жарық көрген роман Майкл Моранның, Ирландия Республика Армиясының (ИРА) қартайған ардагері Майкл Моранның және оны жақсы көретін және қорқатын әйелі мен балаларына деген төрешілігін баяндайды. Ол 1990 жылы Букер сыйлығының қысқа қатарына кірді және 1991 жылы The Irish Times / Aer Lingus әдеби сыйлығын жеңіп алды.

Сюжетке кіріспе

Романның оқиғасы Ирландия Республикасының шекаралық аймағындағы Лейтрим графтығында өтеді. Бұл оқиға жиырма ғасырдың ортасындағы жиырма жыл аралығын қамтиды. Бұл фильмде Майкл Моран, Моран отбасының патриархы және бұрынғы ИРА мүшесі, ол 1920-шы жылдары Тәуелсіздік соғысы мен Ирландияның Азамат соғысында офицер және партизан болды. Моран өзінің қоғамдастығының құрметке ие мүшесі және құлшынысты католик болса да, оның мінез-құлқының қатыгез, зорлық-зомбылық және бақылаушылық жағы бар. Ол екінші әйелі Розаның және бес баласының өмірін басқарады. Балалары отбасына адал болып, өз өмірлерін өздері құруға тырысады. Әңгіменің көп бөлігі флешбэктерді пайдалану арқылы айтылады, өйткені Моранның қыздары қарт және күйзеліске ұшыраған әкесі үшін Монаган күнін қайта құруға тырысады, өйткені бұл оның әрқашан ең жақсы болып көрінген күні болды.

Романның атауын түсіндіру

Бұл атау екі мағынада түсіндірілуі мүмкін. Біріншіден, атау Моранның көбінесе әйелдер үйіне қатысты, кітаптың көп бөлігі патриархалды Моран мен оны қоршаған әйелдер арасындағы үстемдік қарым-қатынасқа назар аударады. Сондай-ақ, "Бейірім" деп аталатын дәстүрлі дұғаның атын атап өтті. Бұл дұға маңызды, өйткені ол Розарийдің бір бөлігі, ол Моранның үйінде күн сайын дұға етіледі, және бұл оқиға романның барлық кезеңінде қайталанатын мотив болып табылады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман қарт, әлсіз және күйзеліске ұшыраған Майкл Моранды қыздары қамқорлықта ұстап отырғанымен басталады. Олар Дублинде және Лондонда өздерінің отбасылары мен өмірлерімен айналысатынына қарамастан, олар ешқашан отбасылық үйден шынымен кетпеген, өйткені олар өздерін маңыздырақ сезінеді. Олар Монаган күнін қайтадан өткізуді шешті, бұл оқиға Моранға әрқашан ұнайтын көрінеді, бұл оның әлсіреп бара жатқан денсаулығын қалайда қалпына келтіреді деп үміттенеді. Монаган күні - бұл базар күні, онда Моранның досы МакКуэйд келіп, соғыс туралы еске алады. Отбасы тарихы Моранның өміріндегі әйелдер өткенді еске түсірген кезде флешбэктерді пайдалану арқылы айтылады. Моран 1920 жылдары Ирландияның тәуелсіздігі үшін күрескен белгілі республикашыл болды. Қазір оның үш қызы мен екі ұлы бар. Олар Ирландияның батысындағы шағын фермада "Ұлы алаш" деп аталатын үйде тұрады. Ол өзінің ИРА-дағы уақытын өмірінің ең жақсы уақыты деп санайды және әскери құрылым, ережелер және биліктің нақты шекарасы қамтамасыз ететін қауіпсіздікті сағынады. Алайда қартайған шағында ол Ирландия Республикасын басқаратын "кішіпейіл бандиттерге" қатты ренжіді. Мысалы, ол әскери зейнетақыдан бас тартады, өйткені үкімет оның жастық шағында күрескен идеалдарына сатқындық жасады деп санайды. Ол соғыста жақсы пайдаланған зорлық-зомбылық мінезін отбасына да жұмсайды. Моранның басқарушы табиғаты алғашқы флешбек оқиғасынан көрінеді. Өткен Монаган күні Моран МакКвейдтің "өзінен асып түскен" билігіне мойынсұнудан бас тартады. МакКуэйд кенеттен кетіп, ұзаққа созылған достығына үзіліс жасайды. Бұл Моран үшін шешуші сәт, содан кейін ол "өзінің үлкен нұсқасына, оның отбасына, ол абсолютті билікті жүзеге асырады. Оның ықпалымен сырт әлем "темір қашықтықта" сақталады, ал отбасы оған қарсы бірігеді. Моран Роза Брэйди есімді жергілікті әйелге үйленеді, балалары жасөспірім. Роза Моранға тұрмысқа шыққанда орта жаста. Анасының ескертуіне қарамастан, ол "ашық жерде адамдар арасында болған кезде бір түрлі адам, ол өте тәтті бола алады, бірақ ол өз үйінің қабырғасының артында мүлдем басқа адам" деп ескерткеніне қарамастан, ол оған үйленуге бел буған. Ол балаларына ана болып, олардың басты тірегі болады. Мысалы, ол Мэггиге медбике болу үшін Лондонға кетуіне көмектеседі. Ол көбінесе Моран мен балалардың арасындағы дауларды жеңілдетеді. Ол Моранның көңіл-күйінің өзгеруіне сабырлылықпен қарайды, тіпті ол оны сөзбен қорлайтын болса да. Моранның жеке басы оның отбасымен қарым-қатынасында айқын көрінеді, оның зорлық-зомбылық пен кешірім сұрамауына қарамастан, бәрі оны жақсы көреді және құрметтейді. Оның отбасы шын мәнінде "көпшілікке мейірімділік танытқандары үшін өте риза". Ол отбасына мейірімді болса да, жиі өсектейді, қатыгез болып, үнемі көңіл бөлуді талап етеді. Мысалы, ол өзінің үйлену тойы күні "өзін мүлдем үндетпей, үнемі көңіл бөлетін" адам ретінде қанағаттанған. Ол өзінің дүниетанымын айналасындағыларға таңдайды. Ол - құлшынысты католик және отбасының өзі ұрысқан құндылықтарды ұстануына көз салады. Ол күн сайын Розарийді оқып, ішкі толқулары мен күнделікті өмірінің күрделіліктеріне діни көмек іздеді. Оның зорлық-зомбылық сипаты жасөспірім шағында партизан ретінде алған жарақаттарынан туындайды. Алайда, ол соғыс оның өмірінің ең жақсы бөлігі болды деп санайды, өйткені "бұл ешқашан оңай және анық болған емес". Ол қартайған сайын өзінің басты орыннан айырылып қалғанын сезінеді, ал балалар Ұлы Даладан қашып кете бастайды. Ол басқалардың назарын өзінің қажеттіліктеріне аудару үшін қолайсыз уақытта көмек пен көңіл бөлуді талап етеді. Ол қыздарына қарапайым болса да, ұлдары өскен сайын оған қауіп төндіреді. Үлкен ұлы Люк, әкесі билік құрғандықтан, Лондонға кетеді және бір рет қана оралады. Луканың ойлары Моранға ауыр тиді, ал басқалары оны атаудан бас тартады. Майкл, ең кіші бала, Розаның артына жасырынып, өзі де батылдық жинап, кетуге батылы жетеді. Балалардың өз бетімен өмір сүрудің жалғыз жолы - жер аударылу, осылайша олар Моранның отбасылық ынтымақтылық қағидасын үндемей отыр. Моран қызының өміріне үстемдік етеді және олар өздерінің шұғыл өмірлеріне қарамастан отбасылық үйге үнемі оралады. Олар Құдайдың ықыласына ие болғысы келеді, бірақ оның ашу-ызасынан қорқады. Ол отбасының бір-біріне жақын болу керектігін айтады: "Біз жалғыз өзіміз ештеңе істей алмаймыз. Бірге болсақ, бәрін істей аламыз". Олар жеке тұлғаны отбасылық жеке басын қорғаумен салыст�...

Негізгі тақырыптар

Роман тыныш және тыныш прозамен жазылған, бұл МакГаерннің жазуының ерекшелігі. Роман тарауларға бөлінбеген. Әңгімеде сюжеттің көп бөлігі жоқ, көпшілігі оқиғалар Моранның өткенін еске түсіру кезінде флешбэктерде өтеді. Өмірде ерекше өзгерістер мен өзгерістер аз, оқиғалар өмірдің қалыпты қарқынында өтеді. Моранның өмірінің барлық кішкентай бөлшектері ұрпақ аралық қарым-қатынас туралы және өткенге байланысты байланыс орнату қажеттілігі туралы әсерлі әңгіме беруге бірігіп келеді. Роман отарлаудан кейінгі, дәстүрлі, католиктік, ауылдық Ирландияның ой-пікірін зерттейді. Майкл: "Егер тез арада қашып кетпесек, бәріміз Ирландияда өліп қалуымыз мүмкін" дейді. МакГаерн елден кетіп, осы қоғамдағы еркіндік пен жеке басының жалғыз үміті болып табыла ма деп сұрайды. Романның тақырыбы - әке мен бала арасындағы қарым-қатынастың қиындығы, бұл Ирландияның өзін отбасылық қоғам ретінде санайтындығына күмән келтіреді. Бұл әсіресе ирланд еркелігінің қауіпсіздігі мен көрініссіздігін көрсетеді. МакГаерн роман туралы былай деді: "Барлық ел отбасылардан тұрады, әр отбасы тәуелсіз республика болып табылады. "Әйелдер арасында" романында отбасы - жеке адам мен қоғам арасындағы орта жол. Моран - революция кезінде ерлік әрекет жасауға қабілетті адам, бірақ ол әйелі мен балаларымен арадағы қиын және кейде зорлық-зомбылық қарым-қатынаста тұрмыстық және жеке жақындық талаптарын қанағаттандыруға қабілетсіз. Романның басты тақырыбы - балалардың өсіп-жетілуіне мүмкіндік беріп, оларға билік ету. Роман Моранның қарама-қайшылықты мінез-құлқы постколониалды қоғамның қарама-қайшылықтарын бейнелейтінін көрсетеді. Ол бір билікті екіншісімен алмастыруға көмектесетін революционерді күтіп тұрған өкінішті бейнелейді. Ол өзінің сатқындық сезімін отбасына жеткізеді, бұл МакГаернге саяси ахуалдың отбасыларға қалай әсер ететінін зерттеуге мүмкіндік береді. Отбасы тарихы тәуелсіз Ирландияның алегориясы болып табылады. Отбасы әкесі болмаса, ол өмір сүрмес еді, бірақ Моран қайтыс болғанша, отбасы өзін-өзі көрсете алмайды. Моран Ирландияның жалғыз заңды үкіметі Бірінші Далл болды деп сенетін Ирландиялық республикашыл легитимист болса да, Эмон де Валерамен салыстыру анық. Моран Ирландияның ұлттық болғанын және әлемнен бас тартқанын білетін әлемде өмір сүреді. Эмиграция 1950 жылдары Ирландияда болғандай, қажетті жамандық ретінде қабылданады, бірақ жаппай көшіп кетуді қоздырған экономикалық сәтсіздіктер ешқашан сынға алынбайды. Моранның өлімі отбасы үшін азаттық сәті. Негізгі кейіпкер Моран ешқашан сүйкімді болмағандықтан, МакГаерн оқырмандарды оған жанашырлық танытуға және оның өміріндегі әйелдер неге оған эмоционалды түрде байланысты екенін түсінуге шақырады, тіпті олар Ұлы Даладан алыста өздеріне тәуелсіз өмір салтын табысты құрғаннан кейін де. Моранның ИРА-дағы жастық шағындағы ерліктерін үй ішіндегі құмарлықтарға айналдыруын саяси метафора ретінде қарастыруға болады, оны бір сыншы "Үй билігінің төмендеу түрі" деп сипаттады. Оның үйі - Ұлы Дала, иесі сияқты, табиғаттан бөлек және мақтан тұтады. Моран үшін бұл - сыртқы әлемдегі сәтсіздіктерінен бас сауғалайтын ішкі бекініс.

Басқа шығармаларға сілтеме жасау

"Әйелдер арасында" МакГаерннің алғашқы екі романы "Казарма" мен "Қараңғылық" кейіпкерлері, тақырыптары мен жағдайларын қайталайды. Мысалы, Моран "The Dark" фильміндегі Махони кейіпкеріне және "The Barracks" фильміндегі Ашулы ИРА ардагері Риганға ұқсайды. МакГаерннің "Мемори" (2005) атты автобиографиясы оның ерте өмірінің шығармашылығына әсерін анық көрсетеді. Оның сүйікті анасы Сьюзан бала кезінде қайтыс болып, МакГаерн мен оның бауырлары әкесі - бұрынғы ИРА мүшесі - авторитарлық және өзін-өзі қамқорлаған Гарда (полицей) қамқорлығына қалды. Оның күрделі кейіпкері Моранға өте ұқсас.

Әдеби мәні және сын

МакГаерн "Әйелдер арасында" романына дейін төрт роман және үш әңгіме жинағын шығарса да, бұл роман оған сыншылардың алғашқы көптігін әкелді. Бұл мақұлдау оның шығармаларын ирландтық жұртшылықтың қабылдауын толығымен өзгертті. Бір кезде қорланғаннан кейін ол елден кетіп қалды, өйткені оның "Қараңғылық" (1965) романына Ирландияның цензура кеңесі тыйым салды, өйткені ол порнографиялық деп танылды. Ол Ирландияның ең танымал көркем әдебиет жазушыларының бірі болды.

Бейімделулер

Әйелдер арасында 1998 жылы BBC Солтүстік Ирландия және Radio Telefís Éireann үшін төрт бөлімді телесериалға бейімделді. Оны Том Кернс режиссерлік етті. Сценарийді Адриан Ходжес жазды. Онда Тони Дойл Майкл Моран, Гер Райан Роза, Сьюзан Линч Мэгги, Джеральдин О'Рау Мона, Энн Мари Дафф Шейла және Брайан Ф О'Бирн Люк ролдерін ойнады. Ол BAFTA телеарналық сыйлықтарының және Корольдік телеарналық қоғам сыйлықтарының ең үздік драма сериясына ұсынылды және Ирландияның кино және телеарналық сыйлықтарының ең үздік телеарналық сериясын жеңіп алды.

Қызықты деректер

МакГаернге 1960-шы жылдары "Қараңғылық" фильмінің Ирландияның цензура кеңесі тарапынан тыйым салынғалы, мұғалім болып жұмыс істеуге тыйым салынды. Алайда, "Аялдар арасында" қазір Ирландияның орта мектептерінде ағылшын тіліндегі Leaving Certificate курсының бағдарламасында оқытылады.