Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орталық келісім (Porozumienie Centrum, PC) - Польшадағы христиандық демократиялық саяси партия. Ол 1990 жылы құрылған және оның тамыры "Солидарность" кәсіподағында және оның саяси бөлімі "Солидарность" Азаматтар Комитеті. Оның басты басшысы Ярослав Качинский болды. Партия бастапқыда Польша президенті Лех Валенсаның таңдауы болды және 1990-1992 жылдар аралығында онымен және оның айналасымен тығыз ынтымақтастық жасады, алғашқы посткоммунистік үкіметтерді басқарды. 1991 жылы Орталық келісімнен Ян Олзевский Валенсаның премьер-министрлікке кандидатурасын қолдап, ПК бастаған үкімет құрды. Алайда, 1992 жылы үкіметтің ішкі қақтығыстары туындап, оған сенімсіздік білдірілді. Содан кейін партияның шетке түсуі күшейіп, 1997 жылы "Солидарлық сайлау іс-әрекеті" партиясының құрамына енді. 2001 жылы партия басшылығы Орталық Агрегатты таратып, партияның тікелей мұрагері Заң және әділдікті құрды.
The Centre Agreement (Porozumienie Centrum, PC) was a Christian democratic political party in Poland. It was established in 1990 and had its roots in the Solidarity trade union and its political arm, the Solidarity Citizens' Committee. Its main leader was Jarosław Kaczyński. The party was initially the party of choice of Polish president Lech Wałęsa and heavily cooperated with him and his environment between 1990 and 1992, leading the first post communist governments. In 1991, Jan Olszewski from Centre Agreement gained the support of Wałęsa for his candidacy for Prime Minister, forming a PC led government. However, the government was mired with internal conflicts in 1992 and fell to a vote of no confidence. Afterwards, the party was increasingly marginalized and became a part of Solidarity Electoral Action in 1997. In 2001, leadership of the party dissolved Centre Agremeent to found Law and Justice, the direct successor of the party.
Тарих
1991 жылғы парламенттік сайлауда ПК Орталық Азаматтық Альянстың құрамына кірді, ол 8,7% дауыс алды. Кейіннен ол Либералдық демократиялық конгресстің Ян Кшиштоф Билецки бастаған үкіметке қосылды, ал 1991 жылдың желтоқсанында ПК-нің Ян Олзевский 1992 жылға дейін созылған үкімет құрды. 1993 жылғы парламенттік сайлауда ПК 4,4% -ға дейін төмендеді және ешқандай депутаттарды сайлай алмады. Партиядан кейін көптеген белсенділер шығып, Орталық келісім Интегративтік бастама, Республика үшін қозғалыс, Польшаны қайта құру қозғалысы және Польша одағы сияқты партияларды құрды. Орталық келісімінің алғашқы кезеңінде ол біртекті құрылым болған жоқ. Оның құрамына басқалармен қатар еркін нарықтық "Гданецк либералдары", христиан-демократиялық бейіні бар бірнеше кішігірім топтар (Христиан-демократиялық еңбек партиясы, Жас христиан-демократтар) немесе Польша халық партиясының шаруалары (Миколаичковские) кірді. Бұл идеологиялық жағынан әртүрлі құрылымдар Тадеуш Мазовецки үкіметінің саясатын сынға алуымен біріктірілді, сондықтан Лех Валенса олардың табиғи одақтасы болды, ол өз кезегінде 1990 жылы 11 маусымда жаңа құрылған партияға қолдау білдірді. Бұл одақ жүйелік өзгерістерді серпінді ету туралы ұрандармен, парламенттік және президенттік сайлауды мүмкіндігінше тезірек өткізуді, сондай-ақ экономиканы қайта құруды талап етумен бірге өтті, бұл олар жекешелендіру мен демонополизацияны білдіреді. Орталық келісімінің құрылуы Валенса мен Солидарлық кабинетке дейінгі қалған адамдар арасындағы "жоғарғы жақтағы соғыс" басталуымен тұспа-тұс келді. Партияның құрылуы туралы хабарланған конференцияның келесі күні Лех Валенса бұрынғы оппозиция ортасында дифференциацияның бар екеніне ризашылығын білдірді. 1991 жылғы 27 қазандағы парламент сайлауынан кейін премьер-министр лауазымына кандидат туралы партиялық президенттік даулар басталды, олар екі айға жуық уақытқа созылды. Парламент сайлауынан кейін көп ұзамай Лех Валенса жаңа үкімет құрудың төрт нұсқасын ұсынды. Centee келісімінің бұл ұсынысқа қарсы шығуы нәтижесінде 1991 жылдың 8 қарашасында Валенса үкімет құру тапсырмасын Бронислав Геремекке тапсырды. Оңшыл партиялардың қарсылығы 13 қарашада Геремекті одан әрі келіссөздерден бас тартуға мәжбүр етті. Сол кезде премьер-министрдің кандидатурасы бойынша төрт партия кеңестер өткізді: КЛД, КПН, ПК және ЗЧН. 1991 жылы 13 қарашада оларға "Бес" деп аталатын "Солидарлық халық альянсы" (PL) қосылды. Оның премьер-министрлікке кандидаты - ПК-нің адвокаты Ян Олзевский. Келесі екі аптада президент оның билігін жоюға және Билецкийдің үкіметін мойынсұнуға тырысты. Мәдени салада Орталық келісім Демократиялық одақтан, солтүстік Солидарлықтан қатты әсер етілген, және Христиандық Ұлттық одақтан, анахроникалық деп саналатын, қашықтықты сақтауға тырысты. Бұл туралы ПК басшысы Ярослав Качиньскийдің 1993 жылы Михаль Бичнивич пен Пьотр М. Рудницкийге берген сұхбатында айтқан сөздері дәлелдейді: "Мен ZChN консерваторларының ұсынғандарына, яғни дәстүрлі патриархалды отбасыға оралуға қарсымын. Бұл қазіргі қоғамға ұсына алатын модель емес". ZChN және бұл партияның католикалық ұлтшылдыққа қатысты пікірін Качинский былай деп түсіндірді: "ZChN ұсынған католицизм өзін-өзі белгілі бір формада, католик мемлекеті туралы талап ретінде көрсетеді. Мен саяси католицизмнің мұндай түрін қабылдамаймын. Бірде мен ZChN туралы Польшаны христиандықтан айырудың ең қысқа жолы деп айттым. Мен осы пікірді толықтай қолдаймын" ("). Партия экономика туралы отбасылық және кең қамқорлық мемлекет ретінде айтып, экономиканың басты мақсаты "мұқтаж отбасылардың кедейленуін болдырмау" болуы керектігін және ауыл шаруашылығы реформасын ауыл шаруашылығы корпорациялары мен ірі шаруашылықтардың есебінен отбасылық шаруашылықты насихаттайтын реформаны ұсынды. Ол реформаларға тең салмақты көзқараспен қарауға шақырды, поляк экономикасын бәсекеге қабілетті етіп, батыс нарықтарына кіріктіру туралы үндеулерге қарсы сөйледі. Партия экономикалық ұлттық риториканы қолдана отырып, таңдап алусыз, асығыс жекешелендіру мен реттеуші реформалар Польшаның егемендігіне "алғашқыда экономикалық, содан кейін саяси жағынан" қауіп төндіреді деп ескертті.
In the 1991 parliamentary election the PC was part of the Centre Civic Alliance, which obtained 8.7% of the vote. Subsequently, it joined the government led by Jan Krzysztof Bielecki of the Liberal Democratic Congress and, in December 1991, PC's Jan Olszewski formed a government that lasted until 1992. In the 1993 parliamentary election the PC was reduced to 4.4% and failed to elect any MPs. The party was subsequently abandoned by many activists, who founded parties such as the Centre Agreement – Integrative Initiative, Movement for the Republic, Movement for Reconstruction of Poland and Polish Union. During the first period of its existence, the Centre Agreement was not a homogeneous formation. It comprised, among others, the free market "Gdańsk Liberals", several minor groupings with a Christian Democratic profile (the Christian Democratic Labour Party, the Young Christian Democrats), or the peasants from the Polish People's Party (Mikołajczykowskie). These ideologically diverse entities were united by their critical assessment of the policies of Tadeusz Mazowiecki's government, hence Lech Wałęsa became their natural ally, who in turn also gave his support to the newly established party on 11 June 1990. This alliance was accompanied by slogans on the dynamisation of the systemic changes, with demands for the fastest possible free elections, both parliamentary and presidential, as well as the reconstruction of the economy, by which they meant privatisation and demonopolisation. The creation of the Agreement of the Centre coincided with the beginning of the so called "war on the top" amongst Wałęsa and the rest of the post Solidarity cabinet. The day after the conference at which the establishment of the party was announced, Lech Wałęsa expressed his approval for the existence of differentiation in the milieu of the former opposition. After the parliamentary elections of 27 October 1991, party presidential disputes over the candidate for the post of Prime Minister began, which lasted for almost two months. Shortly after the parliamentary elections, Lech Wałęsa proposed four options for forming a new government. As a result of the Centee Agreement's opposition to this proposal, on 8 November 1991 Wałęsa entrusted the mission of forming a government to Bronisław Geremek. Resistance from right wing parties forced Geremek on 13 November to abandon further talks. At that time, four parties were consulting on the Prime Minister's candidacy: KLD, KPN, PC and ZChN. On 13 November 1991, they were joined by the post Solidarity People's Alliance (PL), forming the so called 'Five'. Its candidate for the office of Prime Minister was attorney Jan Olszewski of the PC. For the next two weeks, the president took steps to disempower him and keep Bielecki's government submissive. In the cultural sphere, the Centre Agreement sought to maintain a distance from both the Democratic Union, in which strong influences from the Solidarity left were perceived, and the Christian National Union, seen as anachronistic. This is evidenced by the words spoken by the leader of the PC, Jarosław Kaczyński, in an interview given in 1993 to Michał Bichniewicz and Piotr M. Rudnicki: "I am not in favour of what the conservatives from ZChN are proposing, i. e. a return to the traditional patriarchal family ( ) This is not a model possible to propose to contemporary society". Regarding ZChN and Catholic nationalism represented by this party, Kaczyński remarked: "The Catholicism proposed by ZChN manifests itself in a specific form, as a demand for a Catholic state. I do not accept this type of political Catholicism ( ) I once said of ZChN that it is the shortest road to the de Christianisation of Poland. I fully uphold this opinion ( )'." The party spoke of the economy in terms of familialism and an extensive welfare state, stating that the main objective of the economy should be "preventing the impoverishment of families in need", and proposing an agricultural reform that would promote family farming at expense of agricultural corporations and large farms. Centre Agremeent advocated for a balanced approach to reforms, speaking against the calls to make the Polish economy competetive and integrate it into Western markets. The party employed economically nationalist rhetoric, warning that unselective, hasty privatization and deregulatory reforms will threaten Polish sovereignty, "first economically, and then politically".
Президенттік
Сайлау жылыКандидат1 тур2 тур # жалпы дауыс % жалпы дауыс # жалпы дауыс % жалпы дауыс 1990 Қолдау Лех Валенса 6,569,889 40.0 (#1) 10,622,696 74.3 (#1) 1995 Қолдау Ян Олзевский 1,225,453 6.9 (#4) Қолдау Лех Валенса 2000 Қолдау Мариан Кржаклевский 2,739,621 15.5 (#3)
Election yearCandidate1st round2nd round # of overall votes % of overall vote # of overall votes % of overall vote 1990 Supported Lech Wałęsa 6,569,889 40.0 (#1) 10,622,696 74.3 (#1) 1995 Supported Jan Olszewski 1,225,453 6.9 (#4) Supported Lech Wałęsa 2000 Supported Marian Krzaklewski 2,739,621 15.5 (#3)
Сейім
Сайлау жылы # дауыс саны % дауыс саны # барлық орындықтар +/ 1991 977 344 8.7 44 Орталық Азаматтық Альянс коалициясының құрамында. 1993 609,973 4.4 44Орталық келісімнің бөлігі Польша одағы коалициясы, ол ешқандай орынға ие болмады. 1997 4 427 373 33,8 14 201 орын алған "Солидарлық сайлау іс-әрекеті" коалициясының құрамында.
Election year # ofvotes % ofvote # ofoverall seats won +/– 1991 977,344 8.7 44As part of the Centre Civic Alliance coalition. 1993 609,973 4.4 44As part of the Centre Agreement – Polish Union coalition, which won no seats. 1997 4,427,373 33.8 14As part of the Solidarity Electoral Action coalition, which won 201 seats.
Сенат
Сайлау жылы # барлық орынды жеңіп алды +/ 1991 1993 8 1997 2 51 орын алған "Солидарлық сайлау іс-әрекеті" коалициясының құрамында.
Election year # ofoverall seats won +/– 1991 1993 8 1997 2As part of the Solidarity Electoral Action coalition, which won 51 seats.