Кіріспе

Оқушылардың геометрияны қалай үйренетіндігі теориясы Математика білім беруінде Ван Хайле моделі - оқушылардың геометрияны қалай үйренетінін сипаттайтын теория. Теория 1957 жылы Нидерландыдағы Утрехт университетінде Дина ван Хайле Гелдоф пен Пьер ван Хайле (зайыпты және күйеуі) докторлық диссертацияларында пайда болды. Кеңестер бұл теорияны 1960 жылдары зерттеп, өздерінің оқу бағдарламаларына енгізді. Американдық зерттеушілер 1970-ші жылдардың аяғы мен 1980-ші жылдардың басында ван Хайле теориясы бойынша бірнеше үлкен зерттеулер жүргізді. Олар студенттердің ван Хайле деңгейінің төмендігі дәлелге бағдарланған геометрия курстарында табысқа жетуді қиындатады және ерте сынып деңгейлерінде жақсы дайындықты кеңес береді. Пьер ван Хайле өзінің теориясын одан әрі сипаттай отырып, 1986 жылы "Структура және түсінік" атты еңбегін жариялады. Бұл модель бүкіл әлемдегі геометрия оқу бағдарламаларына ерекше әсер етті, өйткені қасиеттерді талдау мен формаларды сыныптың бастапқы деңгейінде жіктеуге баса назар аударылды. АҚШ-та теория математика мұғалімдерінің ұлттық кеңесі және жалпы негізгі стандарттар жариялаған стандарттардың геометриялық тармағына әсер етті.

Ван Хайле деңгейлері

Оқушы өзі түсінбеген және шығу тегін көрмеген [математикалық] қатынастармен жұмыс істеуге үйреніп алады. Сондықтан қатынастар жүйесі баланың басқа тәжірибелерімен байланысы жоқ дербес құрылым болып табылады. Бұл дегеніміз, оқушы тек өзіне үйретілген және одан алынған нәрсені ғана біледі. Ол жүйе мен сезімдік әлем арасындағы байланысты орнатуға үйренген жоқ. Ол үйренгендерін жаңа жағдайда қалай қолдануға болатынын білмейді. Пьер ван Хиле, 1959 Ван Хиле моделінің ең танымал бөлігі - ван Хильс балалардың геометрияда ойлауды қалай үйренетінін сипаттау үшін ұсынған бес деңгей. Оқушылардың геометриялық теоремаларды геометриялық идеялар арасындағы қатынастар жүйесін терең түсінгенге дейін дәлелдеуін күтуге болмайды. Бұл жүйелерді жаттап алып үйрену мүмкін емес, бірақ көптеген мысалдар мен қарсы мысалдарды, геометриялық фигуралардың әртүрлі қасиеттерін, қасиеттер арасындағы қарым-қатынастарды және осы қасиеттердің қалай реттелгенін тәжірибеден өткізу арқылы таныстық арқылы дамыту керек. Ван Хильс ұсынған бес деңгей оқушылардың осы түсінік арқылы қалай алға басуын сипаттайды. Ван Хайледің бес деңгейі кейде оқушылардың пішіндерді жіктеуді қалай түсінгенін сипаттау деп қате түсініледі, бірақ деңгейлер оқушылардың пішіндер мен басқа геометриялық идеялар туралы ойлау әдісін сипаттайды. Пьер ван Хиле өзінің студенттері геометрияны түсінудің белгілі бір нүктелерінде "платоға" ұмтылысын байқады және ол осы плато нүктелерін деңгейлер ретінде анықтады. Жалпы алғанда, бұл деңгейлер жастан гөрі тәжірибе мен білімнің нәтижесі болып табылады. Бұл Пиажетің жасымен байланысты когнитивтік даму теориясына қарама-қайшы. Баланың жоғары деңгейге көшу үшін осы геометриялық идеялармен жеткілікті тәжірибелері (сыныпта немесе басқа) болуы керек. Бағалы тәжірибе арқылы балалар бастауыш мектепте 2-ші деңгейге жетуі мүмкін. Мұндай тәжірибелер болмаған жағдайда, көптеген ересектер (оның ішінде мұғалімдер де) өмір бойы 1-деңгейде қалады, тіпті олар орта мектепте геометрия курсын алса да. Ван Хильс геометрия студенттерінің қиындықтарының көп бөлігі олар әлі де абстракция деңгейіне жетпеген кезде дедукция деңгейінде оқытылуына байланысты деп мәлімдейді. 2. Қауіпсіздік. Жақындық: бір деңгейдегі ішкі қасиеттер келесіде сыртқы болады. (Сыйлықтар визуализация деңгейінде бар, бірақ оқушы оларды талдау деңгейіне дейін әлі саналы түрде білмейді. Қасиеттер, шын мәнінде, талдау деңгейінде байланысты, бірақ студенттер әлі күнге дейін қарым-қатынастарды нақты білмейді.) 3. Өмірлік. Айырмалау: әр деңгейдің өзінің тілдік белгілері мен қарым-қатынас желісі бар. Тілдік символдың мәні оның нақты анықтамасынан да көп; ол сөйлеушінің берілген символмен байланыстыратын тәжірибесін қамтиды. Бір деңгейдегі "оң" дегеніміз, басқа деңгейде дұрыс болуы мүмкін емес. 0 деңгейінде квадрат - бұл қорапқа ұқсайтын нәрсе. 2-деңгейде квадрат - бұл тік төртбұрыштың ерекше түрі. Бұл екеуінің ешқайсысы да 1-деңгейде ойлау үшін "квадрат" мағынасының дұрыс сипаттамасы емес. Егер оқушыға түсінік пен оның қасиеттері ғана берілсе, бірақ оған түсінікпен мағыналы тәжірибе жасауға мүмкіндік берілмесе, оқушы бұл білімді сабақта қолданылатын жағдайлардан тыс қолдануға қабілетті болмайды. 4. Ауыртпалық Бөлек болу: бір деңгейде ой жүгіртуші мұғалім төмен деңгейдегі оқушыдан басқа "тілде" сөйлейді, бұл түсіністікті болдырмайды. Мұғалім "квадрат" деп атағанда, ол төртбұрышты ерекше түрін айтады. 0 немесе 1-деңгейдегі оқушы бұл терминді бірдей түсінбейді. Оқушы мұғалімнің не айтқанын түсінбейді, ал мұғалім оқушының не ойлағанын түсінбейді, сондықтан оқушының жауабы "қате" деген тұжырымға келеді. Ван Хильс бұл қасиет геометриядағы сәтсіздіктердің басты себептерінің бірі деп сенді. Мұғалімдер өздерін анық және қисынды түрде білдіреді деп санайды, бірақ олардың 3-ші немесе 4-ші деңгейдегі ойлау қабілеті төменгі деңгейдегі оқушыларға түсінікті емес, сондай-ақ мұғалімдер өздерінің оқушыларының ойлау процестерін түсінбейді. Ең дұрысы, мұғалім мен оқушыларға өз тілінің арқасында ортақ тәжірибе қажет. 5. Қалай? Жетістік: Ван Хильс студенттерді бір деңгейден екінші деңгейге белгілі бір тақырып бойынша бағыттау үшін бес кезеңді ұсынды: Ақпарат немесе сұрау: студенттер материалмен танысып, оның құрылымын таба бастайды. Мұғалімдер жаңа идеяны ұсынады және оқушыларға жаңа тұжырымдамамен жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Оқушыларға жаңа түсініктің құрылымын ұқса�...