Кіріспе

Джонни Пол Пенри (Johnny Paul Penry) (5 мамыр 1956 жылы туған) - Техас штатындағы тұтқын. Ол зорлау мен кісі өлтіргені үшін шартсыз өмір бойына үш рет жазасын өтеп жатыр. Ол 1980-2008 жылдар аралығында өлім жазасына кесілген болатын. Оның ісі ақыл-ой қабілеті бұзылған қылмыскерлерге өлім жазасының орындылығы туралы пікірталас тудырды. Пенри ісі екі рет АҚШ Жоғарғы Сотына жіберілді: Пенри Лайноға қарсы (1989) ақыл-ой қабілеті шектеулі адамдарды өлтіру қатыгездік пен ерекше жаза емес деп тапты, ал Пенри Джонсонға қарсы (2001) қазылар алқасының жеңілдететін факторларға қатысты нұсқаулары толық емес екенін және Пенриге қайта жаза тағайындалуы керек деп тапты. Прокуратура 2008 жылы онымен келісімге келіп, үш рет өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасына кесілді.

Ерте өмір

Пенридің миы туған кезде ауырған, себебі оның аяғы ауырған. Оның анасы параноикалық шизофрениямен ауырады. Пенридің бір ағасы мен апасы анасының Пенридің жыныс мүшелерін кесумен қорқытып, оны өз зәрін ішіп, өзінің нәжісін жеуге мәжбүр еткенін айтады. "Біздің бәріміз де қорлық көрдік, бірақ ол ең қорлық көрді", - деді оның әпкесі. Пенри бірінші сыныптан кейін мектепке бармады. Карпентер 22 жасында қайтыс болған, ол Ұлттық футбол лигасының бас қақпашысы Марк Мозлидің кіші қарындасы болған. 1979 жылы 25 қазанда Пенри Карпентердің үйіне кірді және оны өзінің немересіне Хэллоуин костюмін жасау үшін қолданған қайшымен пышақтады. Содан кейін оны ұрып-соғып, зорлап, өлімге қалдырады. Карпентер ақырында ішкі қан кетуден қайтыс болды, бірақ досына телефон соғып, жедел жәрдемде ауруханаға жеткізілген күдікті туралы сипаттама беру үшін жеткілікті өмір сүрді. Пенриді полиция сол күні тұтқындады. Пенри 1980 жылы 9 сәуірде өлім жазасына кесілді.

Апелляциялар және АҚШ Жоғарғы Сотының шешімдері

1989 жылы Пенридің апелляциялық арыздары АҚШ Жоғарғы Сотына жетті. Пенри Лайноға қарсы іс-шарада сот ақыл-ой қабілеті шектеулі қылмыскерлерді өлтіру қатыгездік пен ерекше жазаны білдірмейді деп тапты, бірақ ол оның өлім жазасын жоққа шығарды, өйткені Техас заңдары төрелік алқасының нұсқауларына сәйкес төрешілер Пенридің ісі бойынша оның сот кезеңіндегі жаза кезеңінде ақыл-ой қабілетінің кемдігін жеңілдететін дәлел ретінде қарауға мүмкіндік бермеді. 1990 жылы Пенри қайта сотталып, тағы да өлім жазасына кесілді. 2001 жылы Пенридің 1990 жылғы айыптылығы АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданды. Пенри Джонсонға қарсы іс-шарада сот 63 көпшілік дауыспен 1990 жылғы сот процесін басқарған судьяның қазылар алқасына оның жазасын шешетін кезде Пенридің ақыл-ойының бұзылуы туралы алаңдаушылықты қалай таразылауға болатыны туралы жеткіліксіз нұсқаулар бергенін айтты.

Кейінгі сот іс-әрекеттері

2002 жылы Полк округінің округтiк судьясы Элизабет Кокер оның көптен берi қорғаныс адвокаты Джон Райтты iстен шығарды. Кокер егер Пенри заңгердің тиімді емес аргументін алға тартса, Райттың істі жалғастыруы мүдделер қақтығысына әкелуі мүмкін деп шешті. Сот Пенриді сотқа қатысуға лайықты деп жариялаған еді, бірақ ол Райттың өз мүддесін қорғауын жалғастыра беруін қалайтынын жазған қол қойылған антпен берілген мәлімдемені түсінген-түсінбегенін сұрады. Кокер Стивен Ц. Тейлорды Райттың орнына Пенридің қорғаушы адвокаты етіп тағайындады. Прокурорлар Тейлормен Пэнридің сотқа қатысуға лайықты екендігі туралы дәлелдерді қалай ұсыну керектігі туралы кеңескен болатын. Кокердің шешімін заңгерлік этика сарапшысы Стивен Гиллерс сынға алды, ол: "Бұл ойдағы заң. Бұл - нақты әлемдегі заң емес. Бұл - "Әлістің ғажайып елдегі заңдары". 2006 жылы АҚШ Жоғарғы соты бұл жазаны қайтадан қолданудан бас тартты. Райт Пенридің IQ 50-ден 60-ға дейін екенін айтты; 70 IQ интеллектуалды кемшіліктер шегі ретінде қолданылады. Прокурорлар Пенридің ақыл-ойының бұзылуы жоқ екеніне сенімді болды, оның бір сот процесінде көрсетілген екі телеинтервью клиптеріне назар аударды. Прокурор Уильям Хон Пенридің бір таспада қалыпты түрде сөйлегенін, ал екіншісінде "Эльмер Фадд сияқты" сөйлегенін айтты. "Бұл сенің өмірде көрген ең керемет қойылым болды", - деді Хон. Ол Пенридің социопатты екенін және оны тек ақыл-ой қабілеті бұзылған балалар үйіне жібергенін айтты, өйткені ол бақылаусыз бала болған.

Келісімі

2008 жылдың 15 ақпанында Пенри Карпентерді өлтіргені және жыныстық зорлық-зомбылық жасағаны үшін шартсыз өлім жазасына үшеу жазасын тартқан. Сотталған Пэнри өзінің ақыл-ой қабілеті бұзылмағандығын растауы керек еді. Прокурорлар Пэнриді төртінші сотқа жіберу қаупіне ұшырағылары келмеді. Іске ең жақын прокурор 2003 жылы қайтыс болды, егер төртінші алқа өлім жазасын шығармаса, Пенри Техаста өмір бойына жазасын өтеп отырған 1970 жылдардағы заңдарға сәйкес бірден шартпен босатуға құқылы болатын. Келіссөзге қол жеткізілгеннен кейін Карпентердің немересі Эллен Мэй Пенридің мәңгі түрмеде қалуы үшін қуанышты екенін және келісім Пенридің ақыл-ой қабілеті бұзылғаны туралы өтірік айтқанын дәлелдеді деді. Райт прокурорлардың Пенридің ақыл-ой қабілеті бұзылмағандығын айтуын талап етуі "көрікті" деп айтты, бірақ ол бұл шартты "атқару мүмкіндігін жою үшін төленетін аз баға" деп сипаттады.