Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұрын швед және даниялық монархтар қолданатын титул Венд королі - Вендтер үстемдігін, иелігін немесе талаптарын білдіретін панскандинавиялық титул. Оны 12 ғасырдан 1972 жылға дейін Дания патшалары, ал 1540 жылдан 1973 жылға дейін Швеция патшалары қолданған.
Title previously used by Swedish and Danish monarchs
King of the Wends was a pan Scandinavian title denoting sovereignty, lordship or claims over the Wends. It was used from the 12th century to 1972 by kings of Denmark and from 1540 to 1973 by the kings of Sweden.
Этимология
Жалпы қабылданған түсінік бойынша, Вендтер патшасы (Rex Vandalorum / Rex Sclavorum; Vendernes Konge; Vendes Konung) - бұл Балтық теңізінің оңтүстік жағалауында өмір сүрген Батыс славян халықтары Вендтер. Жағдайды одан әрі қиындатады финндер мен вендтер арасында орналасқан және шығу тегі белгісіз вендтер. Бұл атақтың бір ақындық түсіндірмесі - ежелгі вандалдар халқының (vandalorum rex) үстінен билік етуі, бірақ бұл идея тек 16 ғасырда пайда болды. Академиялық зерттеулерде көп қолдауға ие емес, соңғы кездегі түсіндіру бойынша, Швеция патшаларының (үш патшалық: Svear, Götar және Vends патшасы; Svears, Göters och Venders konung) атауларындағы "Vend" бөлігі Финляндияны білдіреді, бұл форма шамамен желге ұқсас, "vind". Осылайша, Österland - швед патшалығының фин бөлігіне арналған ортағасырлық атау - патшалықтың үшінші бөлігі болды. Алайда, "Вендтер патшасы" атағын қабылдағаннан кейін қырық жылдан кейін ғана швед патшалары өздерін "Финляндияның ұлы князі" деп атай бастады. Герман тілдерінде бұл атау Вендс болды, ал ортағасырлық құжаттамада латынша атауы sclavorum rex болды, бұл қазіргі Мекленбург деп аталатын аймақтағы және оның айналасындағы славян халықтарына қатысты. XVI ғасырда латын тіліндегі sclavorum деген сөзді даниялық патшалар да вандалорум деп өзгертіп, жаңа поэтикалық идеяны көрсетті. Данияда Konge til Danmark, de Venders og Goters ("Дания, Вендтер және Готтар королі") 1972 жылы корольдікке Маргрета II келгенге дейін монархтың ресми стиліне кірді. Швецияда Sveriges, Göters och Venders konung ("Швеция, готтар және вендтер патшасы") ресми құжаттамада 1973 жылы Карл XVI Густавтың патшалық құруына дейін қолданылды.
The generally accepted interpretation is that King of the Wends (Rex Vandalorum/Rex Sclavorum; Vendernes Konge; Vendes Konung) refers to the Wends, West Slavic peoples that lived on the south shores of the Baltic Sea. The situation is further complicated by the existence of the Vends, located between the Finns and the Wends and with somewhat unknown origin. One poetic explanation of the title was kingship over the antique people of the Vandals (vandalorum rex), but that idea came only in the 16th century. A recent interpretation, not much supported in academic research, has been made that the part "Vend" in the later established titles of the kings of Sweden (three kingdoms: King of the Svear, Götar and Vends; Svears, Göters och Venders konung) means Finland, the form presumably being akin to winds, "vind". As such, the Österland—the medieval name for the Finnish part of the Swedish kingdom—was the third part of the realm. However, only forty years after the adoption of the title "king of the Wends", the Swedish kings began to style themselves as "Grand Prince of Finland" as well. In Germanic languages, the name was Wends, and in medieval documentation the Latin name was sclavorum rex, referring to the Slavic peoples in and around the region now known as Mecklenburg. In the 16th century, Latin sclavorum was changed to vandalorum also by Danish kings, showing the new poetic idea. In Denmark, Konge til Danmark, de Venders og Goters ('King of Denmark, of the Wends and of the Goths') was part of the monarch's official style until the accession in 1972 of Queen Margrethe II. In Sweden, Sveriges, Göters och Venders konung ('King of Sweden, the Goths and the Wends') was used in official documentation up to the accession in 1973, of Carl XVI Gustaf.
Тарих
Дания монархтары бұл атақты сегіз ғасыр бойы алып жүрді, оны алғаш рет король Кнут VI (1182-1202 жылдар аралығында билік жүргізді) қабылдады, ол Померания мен Мекленбургтегі Вендтер жерлерін жаулап алды. Дания патшалары бұл атақты келесі жеті жүз жыл бойы 1972 жылға дейін, патшайым Маргрете II билікке келгенге дейін қолданды. Ол Данияның королі/патшасынан басқа барлық корольдік атауларды қолданудан бас тартты, бұл бүгінгі патшалық стиль. Швеция оны Норвегия мен Даниямен біріктірген Кальмар одағынан соңғы рет бөлініп шыққан кезде екі билеуші арасындағы шиеленістер жоғары болды, бұл олардың туларында, гербтерінде және атақтарында да көрінді. Швеция патшасы Густав I 1540 жылы өзінің атақтарына үшінші "патшалық" қабылдады, оған тек Швеция мен готтар ("Vandalorumque" rex, "Venders" konung) кірді. Sveriges, Göters och Venders konung ("Швеция, готтар және вендтер патшасы") 1973 жылы Карл XVI Густавтың билікке кіруіне дейін ресми құжаттамада қолданылды, ол Sveriges konung ("Швеция патшасы") деп жарияланған алғашқы монарх болды.
Monarchs of Denmark bore the title for eight centuries, after it was first adopted by King Canute VI (reigned 1182 to 1202), who conquered the lands of the Wends in Pomerania and Mecklenburg. The Danish kings continued to use the title over the next seven hundred years until 1972, when Queen Margrethe II succeeded. She abandoned the use of all the royal titles except for that of Denmark's King/Queen, which is the royal style today. When Sweden had made its final breakaway from the Kalmar Union that united it with Norway and Denmark, tensions between the two rulers were high, and it showed also in their flags, coat of arms and titles. Gustav I of Sweden adopted 1540 the third "kingdom" to his titles, which had only included Sweden and the Goths ("Vandalorumque" rex, "Venders" konung). Sveriges, Göters och Venders konung ('King of Sweden, the Goths and the Wends') was used in official documentation up to the accession in 1973, of Carl XVI Gustaf, who was the first monarch to be proclaimed Sveriges konung ("King of Sweden") and nothing else.