Кіріспе

Кристофер Джон Роберт Дугард (Cristopher John Robert Dugard) - Оңтүстік Африканың халықаралық құқық профессоры. Оның негізгі академиялық мамандықтары - Римдік Нидерланд құқығы, халықаралық қоғамдық құқық, юриспруденция, адам құқықтары, қылмыстық іс жүргізу және халықаралық қылмыстық құқық. Ол халықаралық құқықтарды дамыту бойынша БҰҰ-ның негізгі институты Халықаралық құқық комиссиясында қызмет етті және Палестина аумақтарында Израильдің адам құқықтарын бұзуы туралы баяндаумен айналысты. Ол адам құқықтары мен халықаралық құқық, әсіресе апартеид қылмысы туралы бірнеше кітап жазды, сонымен қатар қылмыстық құқық және халықаралық құқық бойынша оқулықтардың авторлары. Ол Оңтүстік Африкадағы апартеид туралы көп жазған.

Білім

Джон Дугард 1953 жылы Квинстаундағы Квинс Колледж Бойз'с Лицейіне оқуға түсіп, 1953 жылы мектеп бітірген. Стелленбош университетінде бакалавр (1956) және заңгер (1958) дәрежесін, ал екінші заңгер (1965) және заңгер дәрежесін алды. Д. дәрежесі, Халықаралық құқық дипломы (1965), LL. Д. Диплом (1980), барлығы Англиядағы Кембридж университетінен. "Оңтүстік Африкадағы адам құқықтарын қорғауды қолдайтын ғылыми-зерттеу орталығы". Дугард 1995-1997 жылдары Кембридж университетінде Халықаралық құқық жөніндегі Лаутерпахт орталығының директоры болды. 1998 жылы Дугард Нидерландыдағы Лейден университетінде халықаралық құқық кафедрасына тағайындалды. Халықаралық қоғамдық құқықта магистрлік бағдарлама. 2006 жылдан бері Преториа университетінің адам құқықтары орталығында заң профессоры. 2023 жылы ол Оңтүстік Африканың Израильге қарсы геноцид туралы конвенциясын талқылауда Оңтүстік Африканың заңгерлер тобының мүшесі болып тағайындалды.

Біріккен Ұлттар Ұйымы

2000 жылдың соңында Палестинадағы екінші интифада басталғаннан кейін Джон Дугардты Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы (БҰҰАҚ) Палестинадағы адам құқықтары жағдайы туралы тергеу комиссиясының төрағасы етіп тағайындады. 2001 жылы Дугард БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі комитетіне арнайы баяндамашы болып тағайындалды. Ол БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитетіне Палестина аумақтарындағы халықаралық адам құқықтары мен гуманитарлық құқықтың жағдайы туралы жылдық есептер мен ұсынымдар беруді тапсырды. 2006 жылдың шілдесінде өткен алғашқы арнайы сессиясында Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі кеңесі Палестина аумақтарындағы жағдай туралы баяндама жасау үшін Дугард бастаған шұғыл деректерді анықтау миссиясын жіберді. 2006 жылдың 26 қыркүйегінде Дугард "Палестина аумақтарындағы адам құқықтары стандарттары жаңа төзімділік деңгейіне дейін төмендеді" деп хабарлады. 2008 жылдан бастап Дугард Халықаралық Сотта судья болып қызмет етті.

2007 және 2008 жылдардағы есептер

Дугард 2007 жылдың ақпан айында Бас Ассамблеяға "Исраилдің заңдары мен іс-әрекеттері палестиндік аумақтағы апартеидтің аспектілеріне ұқсайды" деген баяндама шығарды. Дугард сонымен қатар "палестиналықтарға қарсы дискриминация көптеген салаларда орын алады. Сонымен қатар, 1973 жылғы апартеид қылмысын жою және жазалау туралы халықаралық конвенция көптеген тәжірибелермен, әсіресе палестиналықтардың еркін жүріп-тұруына тыйым салған әрекеттермен бұзылады. Сонымен қатар, оккупацияның элементтері колониализм мен апартеидтің халықаралық құқыққа қайшы келетін түрлерін құрайды". Дюгард сол баяндамада "Батыс жағалаудағы еврей қоныстары заңсыз. Олар Төртінші Женева конвенциясының 49-бабының 6-тармағын бұзады және олардың заңсыздығын Халықаралық Сот өзінің Қабырға туралы консультативтік пікірімен растады. Елді мекендердің заңсыздығы мен халықаралық қоғамдастықтың бір ауыздан айыптауларына қарамастан Израиль Үкіметі елді мекендердің өсуіне жол беруде. Кейде қоныстар Израиль заңдары бойынша заңсыз кеңейтіледі, бірақ заңды орындауға тырыспайды. Әрине, қоныстардағы ең ауыр жағдай Хеброн қаласында орын алады, онда палестиналық оқушыларға шабуыл жасалып, олар мектептерге бара жатқанда қорланады, дүкен иелері ұрылады және тұрғындар қоныстарда қоныстанушылар терроризмінен қорқып өмір сүреді. Жоғары Соттың палестиналық шаруаларды отарлаушылардан қорғау міндеті ИДҚ-ның міндеті екендігі туралы шешімдеріне қарамастан, ИДҚ-ның отарлаушылардан орын алған зорлық-зомбылыққа көз жұмғаны және кейде отарлаушылармен бірлесіп палестиналықтарды қорлау мен қорлауда қызмет еткендігі туралы дәлелдер бар. Шынында да мен Хеброн қаласында өзім Израиль қорғанысының осындай мінез-құлқына куә болдым", - деп жазды ол. "Исраилдің көптеген заңдары мен іс-әрекеттері 1966 жылғы нәсілдік кемсітушіліктің барлық түрлерін жою туралы конвенцияны бұзады деген тұжырымға қарсы тұру қиын. Израильдіктер Қабырға мен Жасыл сызық арасындағы жабық аймаққа рұқсатсыз кіруге құқылы, ал палестиналықтарға жабық аймаққа кіру үшін рұқсат қажет; Батыс жағалаудағы және Шығыс Иерусалимдегі үйлерді бұзу палестиналықтарға кемсітушілікпен жүзеге асырылады; Батыс жағалауда, әсіресе Хеброн қаласында қоныстанушыларға палестиналықтарға қарағанда артықшылық беріледі (негізгі жолдар тек қоныстанушылар үшін ғана), құрылыс құқығы мен армия қорғанысы; және отбасыларды қайта біріктіруді реттейтін заңдар (параграф. 48-бап) палестиндіктерді кемсітушілікті әбден жояды. Расында да, апартеид қылмысын жою және жазалау туралы халықаралық конвенцияның бұзылуы" және "Біріккен Ұлттар Ұйымы арқылы халықаралық қоғамдастық үш режимді адам құқықтарына қарсы колониализм, апартеид және шетелдік оккупация ретінде анықтады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының көптеген қарарлары бұған куә. Израильдің Батыс жағалау, Газа және Шығыс Иерусалимді басып алуы осы үш режимнің элементтерін қамтиды". Ол Израильдің Батыс жағалаудағы әрекеттеріне сілтеме жасап былай деп жазды: "Бұл мақсаттың бір нәсілдік топтың (еврейлердің) басқа нәсілдік топқа (палестиналықтарға) үстінен үстемдігін орнату және ұстап тұру және оларды жүйелі түрде қысымдау екенін шын мәнінде жоққа шығаруға бола ма? Израиль бұл оның ниеті немесе мақсаты екенін жоққа шығарады. Бірақ мұндай ниет немесе мақсат осы баяндамада сипатталған әрекеттерден тұжырымдалуы мүмкін". Сыншылар 2001 жылы Дугардты тек Израиль тарапының бұзушылықтарын тексеру үшін UNCHR ақы төленбеген сарапшы етіп тағайындағанын атап өтті. Сондықтан Израиль мен АҚШ оның баяндамаларын біржақты деп қабылдамады. Женевадағы Израильдің БҰҰ елшісі Ицхак Леванон "Профессор Дугард Израиль мен Палестина арасындағы жеккөрушілікті оятуды тоқтату арқылы бейбітшілік мәселесіне жақсы қызмет етеді, олар осы даулы жағдайды шешу үшін маңызды келіссөздерге кірісті" деді. Израиль сыртқы істер министрлігінің өкілі Марк Регев бұл БҰҰ адам құқықтары жөніндегі аппаратының "саяси сипатқа ие болуы" деп мәлімдеді. "Бұл - саяси бір жақты көзқарасты насихаттау, бұл адам құқықтарына көңіл бөлетіндердің мүддесіне қызмет етпейді". Дугард 2008 жылы Бас Ассамблеяға да есеп берді. Бұл баяндамада ол өзіне жасалған сынға жауап ретінде "арнайы баяндамашының мандаты оны басып алушы билік жасаған адам құқықтары туралы баяндауға мәжбүр етеді, бірақ басып алынған адамдар емес" деп атап өтті. Сондай-ақ, "Газа әлі де оккупацияланған аумақ болып қала береді" және "Иср...

Израиль және Палестина аумақтары туралы басқа да жазбалар

2009 жылдың тамызында "Хаффингтон Пост" газетінде Дугард Палестинаның басқыншылықтағы аумақтарындағы қазіргі жағдайды Оңтүстік Африкадағы апартеидпен салыстырды. "Исраилге, - деп жазды ол, - 1960 жылдары АҚШ-та және 1990 жылдары Оңтүстік Африкада болған нәсілдік санау мен өзгеріске ұшырауға көп уақыт болды". Ол Израиль қоныстары екі таңдау алдында тұрғанын айтты: "оқипатталған аумақтардан кету" немесе "Палестина заңдары бойынша өмір сүру". Ол "Исраил алдағы апталарда палестиналықтарды билеуді жалғастыруды немесе премьер-министр Нетаньяху басшылығымен қабылдауға дайын болып көрінетін заң мен апартеидтің қос жүйесіне кері шегінуді таңдау керек" деп мәлімдеді. Дугард сонымен қатар 2011 жылдың қарашасында "Аль-Джазира" телеарнасында жазған мақаласында Израильдің Палестинаның басып алынған аумақтарындағы саясатын Оңтүстік Африкадағы апартеидпен салыстырды. Ол екі жүйе арасында кейбір айырмашылықтарды мойындағанмен, "тәжірибеде аз айырмашылық бар" деп, екі режим де "айырмалау, қуғын-сүргін және аумақтық бөлшектеу (яғни жерді басып алу) арқылы сипатталады" деді. Ол Израильдің "палестиндіктердің шаруа қожалықтарын қауіпсіздік қабырғасын салу сылтауымен тәркілеуі" Оңтүстік Африканың қара нәсілділерге қарсы әрекеттерін еске салады деп атап өтті. Ол сондай-ақ Израиль қауіпсіздік күштері Оңтүстік Африка қауіпсіздік полициясы сияқты "көптеп азаптауды жүзеге асырды" деп мәлімдеді. 2012 жылы Дугард Израиль мен Оңтүстік Африканы салыстырып көрсетті. "Исраил қарсылық әрекеттеріне қатысқандарды, я жауынгерлер, я наразылық білдірушілер ретінде, "саяси" тұтқындар деп танымайды, өйткені бұл оларды қозғаушы себепке заңдылық береді", - деп жазды Дугард. "Оларды қарапайым қылмыскерлер, қауіпсіздік тұтқындары немесе көбінесе "террористер" деп атайды. Оңтүстік Африка да саяси тұтқындарды осылай қорлауға тырысты". Ол "Исраилдің соғысшыларды қастандықпен өлтіруі Оңтүстік Африкада сотталғандарға қарағанда көбірек палестиналықтарды өлтірді" деп мәлімдеді. Ол сөзін былай деп аяқтады: "Паластин тұтқындарының жағдайы қаншалықты қатыгез және адамгершіліксіз болмасын, оларды түрмеге жіберген сот процестері қаншалықты әділетсіз болмасын, оларды "қылмыскерлер" немесе "террористер" деп сипаттау қаншалықты қорлық болса да, біз палестин тұтқындары бақытты адамдар екенін ұмытпауымыз керек. Өйткені оларды 'мақсатты түрде өлтіру' деген еффемизммен саяси қарсыластарын өлтіретін режим өлтірген жоқ". 2012 жылдың қыркүйек айында жазған мақаласында ол Ұлыбританияның қазіргі Израильді Ұлттар Лигасының мандатымен басқаратын "мандатты держава" ретінде, Израильді онжылдықтар бойы қолдап, палестиналықтар алдындағы "қасиетті" міндеттемені бұзғанын және "Исраилдің алты күндік соғыста өзін-өзі қорғауда немесе агрессор ретінде әрекет еткені туралы" әлі күнге дейін жауап бере алмай отырғанын мәлімдеді. "Өкінішке қарай, Ұлыбритания Палестина халқының адам құқықтарын қорғау немесе олардың тәуелсіздігін алға жылжыту үшін аз нәрсе істеді", - деп жазды Дугард. Ол БҰҰ-ның 1947 жылы Израильді құру туралы резолюциясының заңдылығына күмән келтіре отырып, Палестинаның мемлекет ретінде заңдылығын қорғап, оның Араб мемлекеттері лигасының және ЮНЕСКО-ның мүшесі екенін және "120-130 мемлекет Палестина мемлекетін қандай да бір жолмен мойындағанын" атап өтті. Дугард 2012 жылы Палестина халқына халықаралық ынтымақтастық күні қарсаңында Израильге қарсы әскери ембаргоға шақыратын хатқа қол қойған 52 халықаралық тұлғалардың бірі болды. Қол қоюшылар арасында Нобель сыйлығының лауреаттары Мейред Магуайр мен Адольфо Перес Эскивель, актер Роджер Уотерс, кинорежиссерлер Майк Ли мен Кен Лоуч, авторлар Элис Уокер мен Наоми Клейн болды. "Исраилдің бақылаусыз соғысуы" мен "палестиналықтарды бағындыруы" туралы сөз қозғаған хатта "Исраилдің соғысушы және шамадан тыс әскери күшті заңсыз қолдануды 'өзін-өзі қорғау' деп ақтауға тырысуы заңды немесе моральдық тексеруге төтеп бере алмайды, өйткені мемлекеттер өздері жасаған заңсыз жағдайды қорғауға қызмет ететін әрекеттер үшін өзін-өзі қорғауды шақыра алмайды" деп дәлелдеді.

Дугардты сынға алу

"Антидиффамация лигасы" (АДЛ) мен "UN Watch" Дугардты Палестинадағы жағдайға қатысты оның бейтарап пікірлері үшін сынға алды.

Мүшеліктер

Халықаралық құқық институтының мүшесі. 1997 жылдан бері БҰҰ Халықаралық құқық комиссиясының мүшесі. Ол Адамзаттыққа қарсы қылмыстар бастамасы кеңесінің мүшесі, ол Вашингтон университетінің Санкт-Луистегі заң мектебіндегі Уитни Р. Харрис әлемдік заң институтының адамзаттыққа қарсы қылмыстардың алдын алу және жазалау туралы әлемдегі алғашқы келісімді құру жобасы.

Құрмет пен марапаттар

Джон Дугард Кейптаунда, Натальда, Порт-Елизаветада, Преторияда, Стелленбошта және Витватерсранд университеттерінде заң ғылымының құрметті докторлық дәрежесін алған. 2012 жылдың сәуірінде ол Оңтүстік Африканың ең жоғары азаматтық марапаттарының бірі - Баобаб орденін: Алтын орденін сол кездегі президент Джейкоб Зума жүргізген рәсімде алды.

Басқа жазбалар

"Халықаралық құқықтың болашағы: Адам құқықтары туралы көзқарас және Лейден халықаралық құқықтың мектебі туралы кейбір пікірлер". Leiden, Rede uitgesproken by Prof. dr. C. J. R. Dugard ter gelegenheid van zijn afscheid als hoogleraar Internationaal Publiekrecht aan de Universiteit Leiden (Лекция, 2007) "Дипломатиялық қорғау және адам құқықтары: Халықаралық құқық комиссиясының баптарының жобасы". 24 Халықаралық құқық австралиялық жылнамасы, 2005, 75-91-б. "2001 жылдың 11 қыркүйегі. Халықаралық және ішкі құқық саласындағы бұрылыс". Eden, P. & O'Donnel, T. (Қолжазбалар. ), Халықаралық құқықтағы терроризмді анықтау проблемасы, 2005, 187-205 бб. "Тараулық және сецессияның заңдағы және практикалық рөлі мен танылуы". Қосымша: (Қол. ), "Secession: International Law Perspectives", 2005, 94-132-б. қараңыз. "Қоймаушылық, адам құқықтары және халықаралық қылмыстар". Оңтүстік Африка заңдары журналы, 2004, 482 "Ерлесудің құқықтық негізі: тиісті қағидалар мен ережелер". Дахлицте Дж. (Қол. ) Сецессия және халықаралық құқық. Конфликттерді болдырмаудың аймақтық бағалауы, 2004, с. 89-дан 96-ға дейін.