Кіріспе
Питер Пэн және Дж. М. Барридің басқа да шығармаларындағы ойдан шығарылған арал – Неверленд. Бұл Дж. М. Барридің шығармаларында және олар негізінде жазылған туындыларда кездесетін ойдан шығарылған арал. Ол Питер Пэн, Тинкер Белл, Капитан Хук, Жоғалған балалар және басқа да қиял жемісінен туған жандар мен жаратылыстар мекендейтін алыс, қиял әлемі. Неверлендке келгеннің бәрі де қартаюдан тоқтамаса, оның ең танымал тұрғыны өсуден бас тартқан. Сондықтан бұл термин көбінесе мәңгілік балалық шақ (және балалық мінез) метафорасы ретінде, сондай-ақ өлместік пен шындықтан қашу үшін қолданылады. Бұл тұжырым алғаш рет 1904 жылы сахналанған Дж. М. Барридің Вест-Энд театрындағы «Питер Пэн, немесе өспейтін бала» пьесасында «Ешқашан ешқашан жер» деп таныстырылды. Пьесаның алғашқы нұсқаларында арал «Питердің Ешқашан ешқашан ешқашан жері» деп аталған, бұл атау, мүмкін, Австралияның шөлді аймақтарын білдіретін «Невер Невер» терминінің ықпалынан туған. 1928 жылы пьеса сценарийінің жарияланған нұсқасында аты «Ешқашан жері» деп қысқартылды. Ф. Д. Бедфордтың бір суретінде оны «Ешқашан ешқашан жері» деп аталса да, Барридің 1911 жылғы «Питер мен Венди» романы оны жай ғана «Неверленд» деп, ал оның көптеген түрі «Неверлендтер» деп атайды. Неверленд Барридің туындыларын бейімдеген немесе кеңейткен кейінгі шығармаларда маңызды орын алды. Бұл Неверлендтер кейде түпнұсқадан өзгеше болып келеді.
Neverland is a fictional island featured in the works of J. M. Barrie and those based on them. It is an imaginary faraway place where Peter Pan, Tinker Bell, Captain Hook, the Lost Boys, and some other imaginary beings and creatures live. Although not all people who come to Neverland cease to age, its best known resident famously refused to grow up. Thus, the term is often used as a metaphor for eternal childhood (and childishness), as well as immortality and escapism. The concept was first introduced as "the Never Never Land" in Barrie's West End theatre play Peter Pan, or The Boy Who Wouldn't Grow Up, first staged in 1904. In the earliest drafts of the play, the island was called "Peter's Never Never Never Land", a name possibly influenced by the 'Never Never', a contemporary term for outback Australia. In the 1928 published version of the play's script, the name was shortened to "the Never Land". Although the caption to one of F. D. Bedford's illustrations also calls it "The Never Never Land", Barrie's 1911 novelisation Peter and Wendy simply refers to it as "the Neverland," and its many variations "the Neverlands." Neverland has been featured prominently in subsequent works that either adapted Barrie's works or expanded upon them. These Neverlands sometimes vary in nature from the original.
Орналасқан жері
Роман бойынша, Ешбір жерлер тығыз орналасқан, сондықтан оқиғалар жиі кездеседі, ал баланың санасының картасы Ешбір жердің картасына ұқсайды, онда шекаралар жоқ. Уақытты білудің бір жолы – крокодилді тауып, оның ішіндегі сағат соққанша күту. Неверленд балалардың өспейтін жері деп есептелсе де, Барри Жоғалған ұлдардың соңынан өсіп, кететінін және ондағы перилердің қысқа ғұмыр сүретінін жазды. Джеральдин Маккореанның "Қызыл Петр Пан" (2006) романында балалар Неверлендке келгеннен кейін уақыт тоқтатылады. 2011 жылғы "Неверленд" мини-сериалында Неверленд мүлдем басқа планета екені айтылады, онда сыртқы ғарыштық күштердің планетаға жиналуынан уақыт тоқтатылып, онда тұратындардың қартаюына мүмкіндік берілмейді.
Қасиетті
Ж.М. Барридің пьесасы мен романында оқиғалардың көп бөлігі Невервудта өтеді, онда Жоғалған ұлдар пираттармен және үндістермен аң ауысып, шайқасады. Питер мен Жоғалған жігіттер Жер астындағы Үйде тұрады, онда Тинкер Беллдің "жеке бөлмесі" де бар. Үйге кіру үшін әр балаға арналған ойылған ағаш діңгектерінен сырғанап түсу керек. Ол балық аулауға ниеттенсеңіз қазып алатын едені бар, бір үлкен бөлмеден тұрады, ал осы еденде әдемі түсті, орындық ретінде қолданылатын қалың саңырауқұлақтар өседі. Бөлменің ортасында "Ешқашан" ағашы өсуге тырысты, бірақ әр таңертең олар діңгекті еденмен тегістеп кесіп тастады. Кішкентай үйді Жоғалған ұлдар Венди үшін Тоттлздің жебесіне тигеннен кейін бұтақтардан салады. Пьесаның соңында, оқиғадан бір жыл өткен соң, үй әр түн сайын әртүрлі жерлерде пайда болады, бірақ әрқашан ағаштардың басында. Кішкентай үй – бастапқы "Венди үйі", қазір балалардың ойын үйі деп аталады. "Жолли Роджер" – пираттардың бригі, Барри оны "қақпақтарынан лайлы, көрінетін кеме" деп сипаттаған. Теңіз қыздары Теңіз қыздары лагунасында тұрады, сонымен қатар Марунерс-Рок орналасқан жер, ол Неверлендтегі ең қауіпті орын. Лагунадағы Марунерс-Рокқа түсіп қалған Петр суға батып кету қаупіне тап болды, өйткені ол қауіпсіз жерге жүзе немесе ұшып бара алмады. Теңіз қыздары оны құтқаруға әрекет етпеді, бірақ оны "Ешқашан" құсы құтқарып қалды.
Каноннан тыс
Питер Пэннің көптеген фильм, телешоу және бейне ойындарындағы бейімдемелерінде, бастапқыда Суқұбырлардың лагунасында, Ешқашан Тоқмейіш орманында немесе қарақшылардың кемесінде орын алған оқиғалар, көбірек және әсерлі жерлерде көрсетіледі.
Құлақ (1991)
Стивен Спилбергтің 1991 жылғы "Крюк" фильмінде қарақшылар саудагерлердің дүкендері, қоймалары, қонақүйлер, пабтары және импровизацияланған бейсбол алаңы бар шағын портовый қалашықты басып алады, ал түрлі өлшемдегі және түрлі кемелер мен қайықтар портында толы. "Үйдің жер асты" (Home Underground) орнына күрделі ағаш үй құрылысы орнатылды, онда көптеген "Жоғалған балалар" тұрады. Кейбір аймақтарда ағаш үйді қоршаған аумақта өзіндік ерекше ауа райы болады (мысалы, көктем, жаз, күз, қыс). "Су перілерінің лагунасы" алып моллюск қабығынан жасалған шкив жүйесі арқылы "Жоғалған балалардың" ағаш үйімен тікелей байланысқан. Ересек Питер фильмде "Үйдің жер астын" (Home Underground) көмілген және ұмытылған күйде, "Жоғалған балалардың" жаңа үйінің астында табады. Фильмде үндістер де, олардың территориясы да көрсетілмейді, бірақ Құқық Смимен сөйлескен кезде олар туралы айтады.
Басқа
2003 жылы түсірілген фильмде еске алынатын Қара қамал – тас айдаһарлар мен гаргульялармен әшекейленген ескі, қираған және тастап кетілген қамал. Осы қамалға Капитан Джеймс Хук Тайгер Лилиді алып келеді. Бұл эпизод түпнұсқа пьеса мен кітаптағы Марунерс Рок эпизодының негізінде жасалған: Диснейдің канондық емес «Бас сүйек тасы» сияқты, Қара қамал осы фильмде Марунерс Рок-тың орнын басады. Неверпик тауы – Неверлендтің ортасындағы алып тау. «Қызыл Питер Пэн» кітабында айтылғандай, бала Неверпик тауының шаңырағына шыққанда, ол кез келген нәрсені және кез келген адамды көріп, тіпті қиялдай алмайтын нәрсені де көре алады. Өкініш лабиринты – «Қызыл Питер Пэн» романындағы лабиринт, онда жоғалған ұлдардың аналары балаларын іздеуге барады.
Жұлдыздар
Әншілер – Неверлендтің ең маңызды сиқырлы тұрғындары және оның негізгі сиқыр қолданушылары. Олардың табиғатының бір қасиеті – жұлдыз шаңын өндіру және иелену, бұл Питерді қоспағанда, барлық кейіпкерлерге ұшуға мүмкіндік беретін сиқырлы материал. Питерге құстар, ал кейіннен Кенсингтон бақтарындағы әншілер ұшуды үйреткен. Аты аталған жалғыз әнші – Питер Пэннің серігі Тинкер Белл, оның есімі оның «tinker», яғни қазан-құмыра жөндеуші мамандығына сілтеме жасайды. Тинкер Белл – үй шаруасындағы әнші, бірақ әдемі емес. Оның ерекше, отты мінезі және зұлымдыққа, қиындықтар тудыруға бейімділігі, әншілердің бір уақытта бір ғана эмоцияны сезіне алуына байланысты, Питерге Кенсингтон бағында кездескен жауырық әншілерді еске салады. Барридің пьесасы мен романында әншілердің рөлі қысқа: олар Жоғалған ұлдарға қарсы пираттармен күресте одақтас, жұлдыз шаңның көзі және Неверлендке және одан саяхаттайтын топтар үшін «жол көрсетушілер» рөлін атқарады. Олар сондай-ақ материктен Неверлендке тасталған немесе жоғалған сәбилерді жинауға жауапты. Әншілердің рөлі мен қызметі «Кенсингтон бағындағы Питер Пан» (1906) кітабында егжей-тегжейлі сипатталған: олар бақта патшалықтарды иеленеді, түнде қараңғыда жабылып қалған балаларды өлімге жібереді немесе оларды келесі күні ата-аналарына қайтып оралғанға дейін көңіл көтереді; және олар құстар аралы деп аталатын «Прото Неверлендке» апаратын жолдарды қорғайды. Бұл әншілер патшалық мінезге ие және түрлі іс-әрекеттерге қатысады. Олардың соттары бар, балалардың тілектерін орындай алады және құстармен тәжірибелі қарым-қатынастары бар, бірақ «келіспеушіліктермен шиеленіседі». Олар қауіпті, қиялдағы және өте ақылды, бірақ өте гедонистік ретінде бейнеленеді. Құстардан ұшуды үйренуге болмай, қалай ұшатынын ұмытқаннан кейін Питерге әншілер қайтадан ұшуға күш сыйлайды. Барри: «Алғаш рет күлген сәбинің күлкісі мыңдаған бөлшекке айналды, және осылайша әншілер пайда болды» деп жазады. Егер біреу әншілерге сенбесе, Неверлендтің әншілерін өлтіруге болады, бұл әншілердің түрі шектеулі және толығымен жойылуы мүмкін екенін көрсетеді. Хук уынан өліп жатқанда, Тинкер Белл Питер мен басқа балалар мен ересектердің Неверленд пен материкте «Мен әншілерге сенемін, мен сенемін, мен сенемін» деп айқайлағанда құтқарылады, сондықтан олардың өлімі міндетті түрде соңғы емес. Барри романының соңында Венди Питерден Тинкер Белл туралы сұрайды, ол оны ұмытып кеткен, ол: «Ол енді жоқ деп ойлаймын» деп жауап береді. Диснейдің «Әншілер – Питер Пэн» франшизасы Барридің әнші мифологиясының кейбір аспектілерін кеңейтті. Невер әншілері (және олармен байланысқан қарғалар) Неверлендтің жүрегінде орналасқан Пикси Холлоуда тұрады. «Тинкер Белл» фильмінде айтылғандай, сәбидің алғашқы күлкісі гүлге енгеннен кейін гүл көптеген бөлшектерге (тұқымдарға) бөлінеді, желмен соққан және Пикси Холлоуға саяхаттан аман қалған кез келген бөлшек өзінің ерекше қабілетін үйрене алатын әншіге айналады.
Құстар
Романда және пьесада материктен (шындықтан) және Неверлендтен қашу арасында, олар ұшқыштарға көңіл көтеру, оқыту және шектеулі көмек көрсететін салыстырмалы түрде қарапайым жануарлар болып табылады. Бұл құстар жағалауларын көре алмайтындары айтылады, тіпті "карталарды алып жүріп, жел соққан бұрыштарда оларды қарап отырады". "Ешқашан құс" Питерді Марунерс-рокта суға батып кетуден құтқарады, оған өз ұясын береді, ол оны қайық ретінде пайдаланады. Барридің "Кенсингтон бағындағы Питер Пэн" шығармасында құстар "Құстар аралы" деп аталатын Неверлендке дейінгі прототипте әлдеқайда маңызды рөл атқарады. Аралдағы түрлі құстар құс тілінде сөйлейді, ол бұрын құс болған жас адамдар түсіне алатын, феялардың тілімен байланысты деп сипатталады. Құстар материкке адам баласын әкелуге жауапты, ал олардың адам ата-аналары иілген қағаз қайықтарды жылан тәрізді жолмен жібереді, онда "ұл" немесе "қыз" және "жұқа" немесе "семіз" (т.б.) деп жазылған болады, бұл ресми құстарға қай түрді адам баласына айналдыру үшін қайтару керектігін көрсетеді, олардың "қанаттары болған жерде қышыма" сезімі болады және олардың ән айтуы феялардың/құстардың тілі болып табылады.
Жоғалған балалар
Жоғалған ұлдар – "күзетші көз жазғанда, коляскасынан құлап түсетін" балалар тайпасы. Адамдар жеті күн ішінде оларды талап етпегендіктен, оларды перилер жинап алып, Ешқашан Еліне (Neverland) ұшырып әкетеді. Питер түсіндіргендей, қыздар бала күтушінің қабағынан тысқары қалып, осылайша жоғалу үшін тым ақылды болғандықтан, "жоғалған қыздар" жоқ. Жоғалған ұлдардың алтауы бар: Тутулс, Нибс, Слайтли, Керли және Егіздер. Питер оларды ұшуға рұқсат бермейді, себебі ол оның билігі мен ерекшелігінің белгісі. Олар ағаш үйлерде және үңгірлерде тұрады, жануар терілерін киеді, найзалары, садақтары және жебелері бар, және олар оқиғаларға құмар. Олар жас болса да, қаулы дауысымен соғыса алатын күшті жауынгерлер және пираттармен соғысады, бірақ Ешқашан Елінің басқа тұрғындарымен бейбіт қатар өмір сүреді.
Қарақшылар
"Жолли Роджер" қарақшы кемесінің экипажы жағалауға орналасып, бүкіл Неверлендте кеңінен қорқынышқа ұшыратып жүр. Олардың Неверлендке қалай келгені белгісіз. Олардың капитаны – аяусыз Джеймс Хук, оның оң қолының орнына ілгек тағылғандықтан осылай аталған.
"Қызыл терілер"
Аралда вигвамда тұратын, Барри "Қызыл терілілер" немесе Пикканини тайпасы деп атаған үндістер тайпасы бар. Олардың басшысы – Ұлы Үлкен Кішкентай Пантер, оның қызы Тайгер Лили Питер Пэнге ғашық. Пикканини тайпасы Капитан Крюк пен оның қарақшыларына қарсы қатыгез және қауіпті соғыстар жүргізетіні мәлім, бірақ олардың Жоғалған балалармен арақатынасы көңіл көтеруге арналған. "Көп айлар" бойы екі топ бір-бірін тұтқынға алып, кейін дереу босатып жібереді, бұл олар үшін ойын тәрізді.
Теңіз қыздары
Теңіз қыздары лагунада тұрады. Олар Питер Пэннің қомпаниасын ұнатады, бірақ аралдағы басқалардың бәрінен, тіпті феялардан да қашықтық сақтайды. Олар қоғамдық емес, сырттан келгендермен сөйлеспейді де, қарым-қатынас жасамайды. Олар қасты, ләззатқа құмар және жеңілтек; бірақ ән айтады және "теңіз қыздары ойындары" ойнайды, онда олар "көптеген санымен су бетіне көтеріліп, өз көпіршіктерімен ойнайды", ал көпіршіктер "көктөбе суынан жасалған". Олар сондай-ақ "Марунерс-Рок тасына жатып, шаштарын жалқаулықпен тарап жатады". Венди алғашқыда олардың сұлулығына тәнті болады, бірақ оларды мақтанқор және жақтырмайды, себебі олар оған жақыннан қарауға тырысқанда "бейсәулелік емес, қасақана түрде" құйрықтарымен шашыратады. Олардың үйлері – "толқындар астындағы меруерт үңгірлері", олар күн батқанда және толқын көтерілгенде, сондай-ақ дауылдар күтілгенде сонда тынығады. Бір теңіз қызы Вендиді суға тартып, батыруға тырысқанда, Питер араласып, оларға қарқылдамай, есіккедей шырылдап, олар тез суға сүңгіп, жоғалып кетеді. Барри теңіз қыздарының "ай толу кезінде" болатын "көршіткіш" түрленуін сипаттайды, ал түнде лагуна "өлместер үшін қауіпті орынға" айналғанда олар "аса қиын дауыспен жылайды". "Теңіз қыздары лагунасы" балалар үшін сүйікті "оқиға", және олар сол жерде "түскі асын" ішеді. Питер Вендиге теңіз қыздарының бір тарағын сыйға береді. 2003 жылғы "Питер Пэн" фильмінде теңіз қыздары дәстүрлі ертегі кітаптарындағылардан өзгеше, бірақ "барлық құпия нәрселермен байланыстағы қараңғы жаратылыстар" ретінде қысқаша сипатталған. Олар тым жақын келген адамдарды суға батырады, бірақ Питерге еш зиян келтірмейді, ол теңіз қыздарының тілін түсінетін жалғыз адам болып көрінеді. Олар әрқашан Капитан Хуктің аралда қайда екенін біледі және Питерге хабарлайды.
Жануарлар
Жануарлар (жіңішкелер деп те аталады) Неверлендтің барлық жерінде тіршілік етеді, мысалы, аюлар, жолбарыстар, арыстандар, қасқырлар, фламинголар және крокодилдер. Барридің түпнұсқа романында бұл "жіңішкелер" Пиканинни тайпасын қуалайды, олар Пираттарды қуалайды, ал Пираттар Жоғалған Ұлдарды қуалайды, олар өз кезегінде жіңішкелерді қуалайды, бұл Неверлендте бір тарап тоқтаған немесе баяулаған кезде ғана аяқталатын, немесе Питер Жоғалған Ұлдарды басқа жұмыстар мен іс-шараларға бағыттайтын кезде аяқталатын тозым мен өлтіру тізбегін құрайды. Неверлендтің барлық құралдары сияқты, жануарлар тамақтануға мұқтаж емес, өлтірілгенде өлмейді және көбеймейді (олардың барлығы сияқты өлместікке ие болғандықтан), сондықтан олардың болуы парадокс. Сонымен қатар, Барридің Кенсингтон бақтарындағы Питер Пэн романында сипатталған прото-Неверлендте әртүрлі құстар да бар.
Басқа резиденттер
Барри өзінің түпнұсқа романында «Неверлендтің басқа тұрғындары» туралы айтады, мысалы, «күркірек мұрынды кішкентай қарт әйел», «көбінесе тігіншілер болатын гномдар» және «алты үлкен ағасы бар» ханзадалар – бұл еуропалық ертегілерді еске түсіреді. Тұрғындары жоқ, бірақ бұрын адамдар болған деген сездім беретін қысқаша сипатталған жерлер де бар, мысалы, «бұзыла бастаған үйшік». 1989 жылғы жапондық «Петер Пэннің оқиғалары» аниме сериалында пираттар, «қызыл терілілер» және су қыздарының кейіптері кеңейтілді, сондай-ақ шизофрениямен ауыратын сиқыршы принцесса Луна және Синистра сияқты жаңа кейіпкерлер қосылды.