Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иттердегі жыныстық көбею Иттердегі жыныстық көбею - үй иттерінде, қасқырларда, койоттарда және басқа иттердегі жыныстық көбею процесі.
Sexual reproduction in canine species
Canine reproduction is the process of sexual reproduction in domestic dogs, wolves, coyotes and other canine species.
Эректильді тін
Барлық сүтқоректілер сияқты иттің де пенисі үш эректильді тіннен тұрады. Бұл - екі қабыршақ денелер мен бүйректің ұшқышында жалғасатын бірден-бір қос денелер. Адамның жыныстық мүшелерінен айтарлықтай айырмашылығы - эрекция кезінде көрінетін бөлік тек қана ұйқышықтан тұрады. Ауыстырушы бұлшықет пеніс бұрышына бекітіледі. Бұл - пенисті қайтадан қабыққа тарту үшін қолданылатын жұптасқан тегіс бұлшықет.
As with all mammals, a dog's penis is made up of three pieces of erectile tissue. These are the two corpora cavernosa and the singular corpus spongiosum which continues in the glans. A notable difference from the human penis is that the visible part during an erection consists entirely of the glans. The retractor muscle is attached at the shaft of the penis. It is a paired smooth muscle that is used to retract the penis back into the sheath.
Қиыршық
Иттің бауыры екі бөлімнен тұрады: төменгі, ұзын бөлігінің артында "торап" (Bulbus glandis) жатыр. Басқа да үйреншікті түрлер сияқты, үйреншіктілік иттерде жоғары либидо үшін және олардың ата-бабаларына қарағанда ертерек және жиірек көбею циклдері үшін селективті түрде өсірді.
A dog's glans consists of two sections: Behind the lower, long part (pars longa glandis) lies the "knot" (Bulbus glandis) Pregnancy is possible as soon as the first estrus cycle, but breeding is not recommended prior to the second cycle. As with other domesticated species, domestication has selectively bred for higher libido, and earlier and more frequent breeding cycles in dogs than in their ancestors.
Әйелдер циклі
Әйелдердің репродуктивті циклінің орташа ұзақтығы 24 апта. Әйелдер жыныстық жетілуіне 8 мен 18 айдың аралығында жетеді. Бұл тұқымдар арасында, тіпті бір тұқым ішінде жетілу жасында үлкен айырмашылық бар. 1. Жасырын Проэструс - жұмыртқалар толыса бастаған және эстроген деңгейі көтеріле бастаған кезең - репродуктивті циклдің алғашқы кезеңі. Бұл кезеңде әйелдер, қабылдамайтын болса да, еркектерді тартады. Бастапқы өзгерістерге еркек жауырынды еріннің ісінуі, аз мөлшерде қанды қуыс, жиі несеп шығару және тыныштанбау белгілері жатады. Проэструс әдетте тоғыз күнге созылады. Егер аналық тыңдамайтын болса, ол отыра алады, жата алады, тұмшалайды, кері шегінеді немесе басқаша түрде ынтымақтастық жасамайды. Егер аналық тыңдайтын болса, ол бір жерде тұрып, құйрығын бір жағына қарай ұстайды. Енгізу кезінде ит пенесі тік емес, тек әйелге енуге қабілетті, өйткені оған "бакулум" деп аталатын тар сүйек кіреді, бұл плаценталық сүтқоректілердің көпшілігінің ерекшелігі. Аталық жыныстық қатынасқа түскенде, әдетте аналық жынысты тығыз ұстап, тереңге итеріп алады. Бұл кезеңде аталық жыныстық мүше кеңейіп, аналық жыныстық мүшелер оны ұстап алатындай етіп, ұрық безінің ішкі жағына жеткілікті тереңдікте орналасуы маңызды. Еркек иттер - бұл тұйық тұмсық безі немесе "тұмсық", бұл жыныстық мүшедің түбіндегі эректильді тіннің шар тәрізді аймағы бар жалғыз жануарлар. Жыныстық қатынас кезінде, еркек жынысы әйелдің қынабының ішіне толық енгеннен кейін ғана, бұлбұс безі қанға толы болады. Кейін әйелдің қынабы жиылып, жыныстық мүше әйелдің ішіне кіреді. Бұл "байлау" немесе "тіркемелеу" деп аталады. Көптеген қандақтардың жұптасуының ерекшелігі, африкалық жабайы иттерде жұптасу байланысы жоқ немесе өте қысқа (бір минуттан аз) деп хабарланған, мүмкін оның ортасында ірі жыртқыштардың көптігіне байланысты. Пенис ұрықша безімен қынапқа кіргізілгенде (бұға "байланғанда") ілгерілеу әрекеті тоқтатылады және еркек әдетте аяғын көтереді және айналып бара жатып әйелдің арқасына қарай шайқалады. Екеуі бір-біріне артқы ұштарын тигізіп, эякуляция кезінде пенис влагалищке кіреді, бұл влагалищтен сперманың шығуын азайтады. Біраз уақыттан кейін, әдетте 5 мен 20 минут аралығында (бірақ кейде одан да ұзақ), бульбалық бездер ажыратылады, бұл жұптарға бөлек болуға мүмкіндік береді. Қыз иттер алғашқы жыныстық қатынаста өздерін ажырата алмай, қатты қиналады және қашып кету немесе қашуға тырысады. Итті асылдандырушылар көбінесе итті осы сатыға жеткеннен кейін уайымдаса, оны ұстап тұрғандардың жұптасу иттерін тыныштандыруға тырысуы орынды екенін айтады. Жұптасқаннан кейін аталық өзінің жынысы мен қынабын созады.
The average length of the reproductive cycle for females is 2–4 weeks. Females reach sexual maturity (puberty) between 8 and 18 months of age. There is a tremendous variability in the maturation age between breeds, and even within a breed of dog. 1. Proestrus, in which eggs in the ovaries begin to mature and estrogen levels begin to rise, is the first stage of the reproductive cycle. During this stage females, though non receptive, attract males. Initial changes include swelling of the vulva lips, which become pliable, small amounts of bloody vaginal discharge, frequent urination, and signs of restlessness. Proestrus generally lasts nine days. If the female is unreceptive, she may sit, lie down, snap, retreat, or otherwise be uncooperative. If the female is receptive, she will stand still and hold her tail to the side, a stance referred to as "flagging". At the time of penetration, the canine penis is not erect, and only able to penetrate the female because it includes a narrow bone called the "baculum", a feature of most placental mammals. When the male achieves penetration, he will usually hold the female tighter and thrust deeply. It is during this time that the male's penis expands and it is important that the bulbus gland is sufficiently far inside for the female to be able to trap it. Male canines are the only animals that have a locking bulbus glandis or "bulb", a spherical area of erectile tissue at the base of the penis. During copulation, and only after the male's penis is fully inside the female's vagina, the bulbus glandis becomes engorged with blood. When the female's vagina subsequently contracts, the penis becomes locked inside the female. This is known as "tying" or "knotting". While characteristic of mating in most canids, the copulatory tie has been reported to be absent or very brief (less than one minute) in the African wild dog, possibly due to the abundance of large predators in its environment. When the penis is locked into the vagina by the bulbus glandis (when the stud is "tied"), thrusting behavior stops and the male will usually lift a leg and swing it over the female's back while turning around. The two stand with their hind ends touching and the penis locked inside the vagina while ejaculation occurs, decreasing leakage of semen from the vagina. After some time, typically between 5 and 20 minutes (but sometimes longer), the bulbus glandis disengorges, allowing the mates to separate. Virgin dogs can become quite distressed at finding themselves unable to separate during their first copulation, and may try to pull away or run. Dog breeders often suggest it is appropriate for handlers to attempt to calm the mating dogs if they show anxiety once this stage is reached. After mating, the male usually licks his penis and prepuce.
Ұрықтандыру және ұрықтар
Иттің жүктілігі овуляция күнінен бастап 63 күнді құрайды. Овуляцияның нақты күнін анықтау қиын болғандықтан, жүктілік кезеңін есептеуде қателіктер жиі кездеседі. Иттер сперматозоидтары жұмыртқа түтіктерінде 10 - 11 күн өмір сүре алады, сондықтан егер аналық ұрық ұрық ұрығы ұрықтандырылмас бұрын 10 күн өсірілсе, оның жүктілік мерзімі 70 күн болады. Егер аналық жасушалар ұрықталатын күні көбейтілсе, оның жүктілік мерзімі 60 күн болады. Жүктілік кезінде көптеген физиологиялық өзгерістер басқа сүтқоректілерге, мысалы адамға ұқсас. Бұл иттердің қанында да осындай қоректік заттардың өзгеруіне әкеледі, әсіресе глюкоза, май қышқылдары (мысалы, DHA) және амин қышқылдары (мысалы, BCAA) деңгейіне әсер етеді. Бірде бір сүтқоректі анасының сүтқоректілерінің жартысына тең нәресте туады. Бұл ереже үй жануарларында өзгертіледі, өйткені үлкен құрттар көбінесе экономикалық себептермен жақсы көрінеді, ал иттерде, әсіресе, өлшемдер мен пішіндердің үлкен ауқымы бір әйел қанша сау күлдіршін алады. Әйел иттің әдетте 10 сүті болады, бірақ бұл оның бір құрттағы 10 күшікке жеткілікті тамақ бере алатындығын білдірмейді. Орташа бір үйірде 5-6 жас шошқа болады, бірақ бұл сан ит тұқымына байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Тұқымның мөлшері құрттың көлемімен байланысты. Шағын және шағын тұқымдар бір құртқа орта есеппен 3-4 бала береді, құрттың ең үлкен мөлшері 5-8 шұбар. Үлкен және алып тұқымдар бір ұрықтан орта есеппен 7 шөпше алады, бірақ ұрықтың ең үлкен мөлшері шамамен 15 болуы мүмкін. Бір зерттеуде Родезиялық риджбектің ұясы 8,9 ұядан құралған, ал Помераниялық пен ойыншықты пудльдің ұясы 2,4 ұядан құралған. Кейбір тұқымдар белгілі бір физикалық қасиеттерді баса көрсету үшін жасалды, олар өздері қауіпсіз түрде бала көтермейді. Норвегияда жүргізілген ірі зерттеуде барлық тұқымдар бойынша сәбилердің 4% өлі туылған, ал 4% бірінші аптада өледі (неонатальды өлім-жітім). 8 күннен 8 аптаға дейін 1% өледі. Ұрпақтың саны, тұқымның мөлшері және әйелдің жасы тәуекелдің артуына әкеледі. Өлі туған нәсілді тұқымдарға Бордолық ит (14,2%), Сент-Бернард (12,3%), Чоу-Чоу (12,1%), Пемброк Уэльстік корги (11,7%) және далматин (10,6%) жатады. Басенджи, итальяндық грейхаунд, австралиялық терьер, ирландтық жұмсақ қапталған бидай терьері және гавандық бишон өлі туғандардың аз немесе мүлдем жоқ (0 0,6%). Алғашқы сәбилердің өліміне үлкен қауіп төндіретін тұқымдар: Родезиялық риджбек (11,6%), Бордолық ит (10,4%), далматиндер (8,8%) және исландиялық қойшы ит (8,7%), ал басенджи және тибет терьерінің сәбилердің өліміне еш қатысы жоқ, ал шекаралық терьер мен даниялық швед фермалық иттерінің сәбилердің өліміне 1% -дан аз қатысы бар. Жас сәбилердің ерте өлімінің жиі кездесетін себептері - бактериялық инфекция, ұрықтың асфиксиясы және күшею синдромы. Басқа себептерге туа біткен ақаулар немесе тұқымның стандарттарына сәйкес келмеушілік себептері бойынша евтаназияны қосуға болады. Инбридингтік депрессия - бұл ұрпақтың дене шынықтыру қабілетінің төмендеуі, негізінен зиянды рецессивті мутацияның гомозиготтық экспрессиясына байланысты. АҚШ-тың Мичиган штатындағы Рояль аралы ұлттық паркіне жататын сұр қасқырлар (Canis lupus) 2019 жылы жойылып кету алдында тұрған шағын, өте көп тұқымданған популяция болды. Бұл қасқыр популяциясы қатаң зиянды рецессивті мутациялардың гомозиготтық экспрессиясына байланысты ауыр инбридинг депрессиясын бастан кешірді. Скандинавияның басқа бір өте көп таралған қасқыр популяциясы (Canis lupus) де инбридтік депрессиядан зардап шекті, бұл да зиянды рецессивті мутацияның гомозиготтық көрінісіне байланысты болды.
Gestation in a dog is 63 days in length, if measured from the day of ovulation. Since it is difficult to determine the exact date of ovulation, errors are often made in calculating gestation period. Canine sperm can live for 10 to 11 days in the oviducts (fallopian tubes) so if a female is bred 10 days before the oocytes (eggs) can be fertilized, she will appear to have a gestation length of 70 days. If she is bred on the day the oocytes can be fertilized, her gestation length will appear to be 60 days long. During gestation, many physiological changes are similar to other mammals like humans. This results in similar shifts in nutrients in the blood of dogs, especially affecting glucose, fatty acids (like DHA) and amino acid (like BCAA) levels. A rule of thumb is that a mammal will produce half as many offspring as the number of teats on the mother. This rule is altered in domesticated animals since larger litters are often favoured for economic reasons and in dogs, particularly, the great range of sizes and shapes plays a role in how many healthy puppies a female can carry. A female dog usually has 10 teats, though this does not mean she can necessarily provide sufficient nutrition for 10 puppies in one litter. An average litter consists of about five to six puppies, though this number may vary widely based on the breed of dog. Size of the breed is correlated with litter size. Miniature and small breeds average three to four puppies in each litter, with a maximum litter size of about 5–8. Large and giant breeds average 7 puppies per litter but can have a maximum litter size of about 15. In one study, the Rhodesian Ridgeback had the highest average litter size with 8.9 pups per litter while the Pomeranian and Toy Poodle had the lowest with 2.4 pups per litter. Some breeds have been developed to emphasize certain physical traits beyond the point at which they can safely bear litters on their own. A large scale study in Norway showed that across all breeds, about 4% of pups will be stillborn and a further 4% will die within the first week (early neonatal mortality). Between 8 days and 8 weeks, 1% will die. Litter size, breed size and age of the female is associated with increased risk. High risk breeds for stillborn includes the Dogue de Bordeaux (14.2%), St. Bernard (12.3%), Chow Chow (12.1%), Pembroke Welsh Corgis (11.7%) and Dalmatian (10.6%). The Basenji, Italian Greyhound, Australian Terrier, Irish Soft Coated Wheaten Terrier and the Bichon Havanais had few to no stillborns (0 0.6%). High risk breeds for early neonatal mortality includes the Rhodesian Ridgeback (11.6%), Dogue de Bordeaux (10.4% ), Dalmatians (8.8%) and Icelandic Sheepdog (8.7%) while the Basenji and Tibetan Terrier had no early neonatal mortality and the Border Terrier and Danish Swedish Farmdog had <1% early neonatal mortality. Common causes of early neonatal mortality are bacteria infection, fetal asphyxia and fading puppy syndrome. Other causes may include elective euthanasia because of congenital defects or failure to meet breed standards. Inbreeding depression is a reduction in progeny fitness due largely to the homozygous expression of deleterious recessive mutations. The gray wolves (Canis lupus) of Isle Royale National Park, Michigan, USA were a small highly inbred population that was considered to be at the threshold of extinction in 2019. This wolf population had been experiencing severe inbreeding depression largely due to the homozygous expression of strongly deleterious recessive mutations. Another highly inbred Scandinavian population of wolves (Canis lupus) also suffered from inbreeding depression that was again attributed to the homozygous expression of deleterious recessive mutations.
Ішінде тұқым алудан аулақ болу
Африкалық жабайы ит (Lycaon pictus) көбінесе шағын топтарда тіршілік ететіндіктен, оның тіршілігіне қауіп төніп тұр. Жұптарды таңдау арқылы іштен көбеюден аулақ болу түрлерге тән және популяцияның тұрақтылығына маңызды әлеуетті әсері бар. Туған топтар арасында туыстық қатынас сирек кездеседі. Компьютерлік тұрғындар симуляциясы 100 жыл ішінде туыс емес жұптардың жоқтығынан туыстық қатынастан аулақ тұратын барлық популяциялардың жойылатынын көрсетеді. Инбридингті болдырмаудың ықтимал механизмі - нәресте топтарынан тәуелсіз таралу траекториясы. Көптеген жас қасқырлар жалғыз немесе туыс емес адамдардан тұратын ұсақ бауырмалдықтармен уақыт өткізеді. Жаңа мекендегі екі туыс емес адамның бірігуі - көбейтуші жұптардың қалыптасуының басым үлгісі. Сей қасқырлар мен арктикалық түлкілер де туыстық қатынастан аулақ жүреді. Инбридингке, әдетте, жол берілмейді, өйткені ол ұрпақтың жарамдылығын төмендетеді (инбридингтік депрессия), негізінен зиянды рецессивті аллельдердің гомозиготтық экспрессиясына байланысты.
Because the African wild dog (Lycaon pictus) largely exists in fragmented small populations, its existence is endangered. Inbreeding avoidance via mate selection is characteristic of the species and has important potential consequences for population persistence. Inbreeding is rare within natal packs. Computer population simulations indicate that all populations continuing to avoid incestuous mating will become extinct within 100 years due to the unavailability of unrelated mates. A likely mechanism for avoidance of inbreeding is independent dispersal trajectories from the natal pack. Many of the young wolves spend time alone or in small non breeding packs composed of unrelated individuals. The union of two unrelated individuals in a new home range is the predominant pattern of breeding pair formation. Grey wolves and Arctic foxes also exhibit inbreeding avoidance. Inbreeding is ordinarily avoided because it leads to a reduction in progeny fitness (inbreeding depression) due largely to the homozygous expression of deleterious recessive alleles.
Клиникалық мәселелер
Ана иттерде эндометрит пен пиометра ауруы туудан кейінгі кезеңде және еструс немесе вагинит болғаннан кейін жиі кездеседі. Белгілер мен симптомдарға қызба, летаргия, тәбеттің жоғалуы, шамадан тыс шөлдеу, тынбайсыздық, қанды болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін әсем иістенетін вагинальды төгілу, тұқымсыздық немесе симптомсыз болуы мүмкін. Егер жатыр инфекциясы бар деп күдікті болса, оны тез арада емдеу керек. Жалпыға танымал пікірге қайшы, жатыр инфекциясы кез келген әйелді, асылданған немесе асылданбаған, алғашқы маусымы немесе жоқ, бірақ иттер қартайған сайын жиі кездеседі.
Female dogs are at risk for endometritis and pyometra in the postpartum period and after estrus or vaginitis. Signs and symptoms include fever, lethargy, loss of appetite, excessive thirst, restlessness, a foul smelling vaginal discharge which may or may not be bloody, infertility, or they may be asymptomatic. Uterine infections should be treated expeditiously if suspected. Contrary to common belief, uterine infections can strike any intact female, whether she has been bred or not, and whether it is her first season or not although it is more common as dogs become older.
Тұқым жинау
Жасанды аналық безді дайындау, ол стерильді жинақтау түтігіне аяқталатын, конустық жұқа латекс қабық болып табылады. Латекс қаптаманың ішкі жағы жеңіл майланған. Аталық тұқымдас ұрғашыны иіскей алады. Тәжірибелі тұяқтар бұл процесте дайындықпен ынтымақтасады. Жаңа тұқымдарды көбінесе қолмен ынталандыру арқылы ынталандыру қажет. Әдетте аталық аналыққа көтеріледі, ал жинағыш еркектің жынысын латекс қабығына тез бағыттайды. Еркек эякуляция жасайды да, ұрық түтікшеге жиналады. Содан кейін ұрық ұзын, жұқа пипеткаға тартылады.
An artificial vagina is prepared, which is a conical thin latex sleeve ending in a sterile collection tube. The inside of the latex sleeve is lightly lubricated. The male is allowed to sniff a female in estrus. Experienced studs cooperate readily in the process. New studs often require encouragement in the form of manual stimulation. Generally the male will mount the female, and the collector quickly directs the male's penis into the latex sleeve. The male ejaculates and the semen is collected in the tube. The semen is then drawn up into a long thin pipette.
Кресс-пріздеу
Дизайнерлік тұқымдық иттер - ата-аналары екі қалыптасқан тұқымнан аталы-аналық түрде өсірілген аралас тұқымдық иттер. Зерттеулер көрсеткендей, араласқан иттердің бірнеше жақсы репродуктивтік қасиеттері бар. Скотт пен Фуллер араласқан аналықтардың таза тұқымдық аналарға қарағанда аналық жағынан артық екенін, сүтін көбірек шығарып, жақсы күтім жасағанын анықтады. Бұл артықшылықтар ұрпақтағы өлім-жітімнің төмендеуіне әкелді, алайда мұндай иттердің қасиеттері алдын ала болжауға болмайды. Мысалы, Лабрадор х Пудель ("Лабрадудль") Лабрадордың, пудельдің немесе ремикстің жамылғысын мұра ете алады.
Designer breed dogs are mixed breed dogs intentionally bred from parents of two established breeds. Studies have shown that cross bred dogs have a number of desirable reproductive traits. Scott and Fuller found that cross bred females were superior mothers compared to purebred females, producing more milk and giving better care. These advantages led to decreased mortality in the offspring; however, the qualities of such dogs are not predictable. For example, Labrador x Poodle ("Labradoodle") can inherit the coat of either a Labrador, a poodle, or a remix.