Кіріспе

Пайғамбарлардың еврей кодекси масорет Бен Ашерге берілген Кейренс кодексі (Codex Cairensis, сонымен қатар: Пайғамбарлар кодексі) - еврей тіліндегі Невиим (Пайғамбарлар) кітабының толық мәтінін қамтитын еврей қолжазбасы. Ол дәстүрлі түрде "бізге жеткен ең көне еврей кодексі" деп сипатталған, бірақ қазіргі зерттеулер оның колофонына жазылған 895 жылы емес, 11 ғасырдағы датаны көрсетеді.

Тарих

Оның колофонына сәйкес, оны Мұса бен Ашер Тиберияда "екінші ғибадатхананың жойылғаннан кейін 827 жылдың соңында" (бұл 895 жылы, Аль-Мутадид билігі кезінде) толықтай жазған. Бұл ғимарат Иерусалимдегі караиттер қауымына сыйлық ретінде беріліп, 1099 жылы крест әскерлері олжа ретінде алған. Кейіннен ол сатып алынып, Каирдегі караиттер қауымының иелігіне айналды. 1983 жылы қарақайлық яһудилер Мысырдан кеткенде, кодексті Иерусалимдегі Еврей университетінің бір бөлмесіне апарып қойды. Алты адамнан тұратын комитет бұл кодексті Иерусалимге алып келді.

Ғылыми бағалау

Колофонға сәйкес, бұл кодекс Бен Ашер отбасының мүшесі жазған болса да, Лазар Липшутц және басқалар мазорет дәстүрі бойынша, Codex Cairensis Аарон бен Мұса бен Ашерге қарағанда бен Нафталиге жақын көрінеді. Кейбір ғалымдар мұны оның түпнұсқалығына қарсы дәлел деп санайды, бірақ Моше Гошен Готштейн бен Нафтали Мұса бен Ашердің өз ұлы Арон бен Мұса бен Ашерден гөрі оның жүйесіне адалдықпен жабысып қалды деп болжады, ол Алеппо кодексін түзетіп, оның нүктесін қосты. Соңғы кездері радиоуглеродтық даталау және басқа да ғылыми әдістер оның шынайылығына күмән тудырады. Умберто Кассуто Масорет мәтінін шығарған кезде осы кодекске қатты сүйенді, яғни оның Пайғамбарлардағы басылымы Тора мен жазбаларға қарағанда бен Нафтали дәстүріне жақын. 1979-1992 жылдар аралығында испандық ғалымдар тобы кодекстің (мәтін мен масоралар) editio princeps-ін шығарды. Ф. Перес Кастроны және басқаларды қараңыз, El Códice de Profetas de El Cairo, Textos y Estudios "Кардинал Циснерос", CSIC, 8 том, Мадрид 1979 92.