Кіріспе

Мелк (; ескі жазуы: Mölk) – Австрияның Төменгі Австрия штатындағы қала, Дунай бойындағы Вахау аңғарының жанында орналасқан. Мелк қаласының халқы 5257 адамды құрайды (2012 жылғы мәлімет бойынша). Ол ең белгілісі Melk Abbey деп аталатын үлкен барокко стиліндегі бенедиктиндік монастырымен танымал. Қала алғаш рет 831 жылы Людовик I Неміс сыйлағанда Медилика деп аталған; атауының шығу тегі славян тіліндегі "шекара" деген сөзбен байланысты. Мелк аймағы 976 жылы Австрия маркграфы Леопольд I-ге, шығыстағы мадьярлар мен батыстағы Бавария арасындағы қорғаныш белдеуі ретінде берілді. 996 жылы [[Австрия атауы]] деп белгілі болған аймақ туралы алғашқы мәліметтер пайда болды, ол «Österreich» (Австрияның неміс тіліндегі атауы) сөзінің бастауы. Қазіргі монастырь тұрған тіктеуде Бабенбергтердің қамалы орналасқан, бірақ 1089 жылы Леопольд II бұл жерді жақын орналасқан Ламбах монастырынан келген бенедиктиндік монахтарға сыйлады. Мелк 1227 жылы базар құқығын алды және 1898 жылы муниципалитетке айналды. Шағын аумақта Мелк көптеген ғасырлар бойында сәулет өнерінің алуан түрлілігін ұсынады.

Ерекше жерлер

Форстхаус, қалалық мұрағат пен туристік ақпарат бюросы орналасқан, турдың басталу нүктесі болып табылады. Форстхаус жанында Заглауэргассе Венер-штрассемен қиылысады. Заглауэргассе бір жағынан ежелгі қала қабырғасының қалдықтарымен шектелген. Осы қиылыста 1874 жылға дейін Виен қақпасы (Wiener Tor) орналасқан. Ол, қаланың екінші жағындағы Линц қақпасымен (Linzer Tor) бірге, ғасырлар бойы Мелкке кіретін екі қақпаның бірі болды. Бірнеше метрден кейін Венер-штрассе 1575 жылы салынған Ратуша алаңына (Rathausplatz) ашылады, ол Ратушадан (қалалық әкімшілік) атын алған. Қалалық әкімшіліктің фасады 150 жыл бұрын қайта жаңартылып, ағаш пен мыстан жасалған есігі ғимараттың ең көрнекті ерекшелігі болып табылады. Сол жағында 1657 жылға дейін салынған бұрынғы Лебзельтерхаус орналасқан, қазір ол дәріхана болып жұмыс істейді. Оң жағында орта ғасырлардан қалған діни емес ғимарат тұр. Ратуша алаңының ортасында аббаттан қалаға сыйлық ретінде берілген Коломанбруннен (Коломан фонтаны) орналасқан. Фонтанның үстінде Әулие Коломанның мүсіні орналасқан. Шағын мұнаралары бар бұл ескі нан дүкені шамамен 400 жыл бұрын салынған және әлі де түпнұсқа жапқышпен жабылған. Ескі нан дүкенінің артында Мелк қаласының ең көне көшесі – Штернгассе (Sterngasse) жатыр, ол бұрын қаланың басты көшесі болған. Үйлердің қабырғаларындағы суреттер олардың бұрынғы қызметін көрсетеді. Кейбір үйлерде әдемі аулалар бар. Жасырын Хаус ам Штайн («тасқа жақын үй») – Мелк қаласының ең көне ғимараты, ол 15 ғасырда салынған. Оның фасады қорғалатын көне жүзімді қызылшамен жабылған. Дунай өзенінің жағасында бұрынғы қала қабырғаларының және Дөңгелек мұнараның бөліктерін көруге болады. Нибелунгенленде (Nibelungenlände) арқылы өтіп, Зальцхофтан (Salzhof) өткеннен кейін, келушілер Шиффсмейстерхаусқа (Schiffsmeisterhaus) жетеді, оның фасадында су деңгейінің жоғары белгілері сақталған. 1501 жылы Дунай өзенінің су деңгейі әдеттегіден 15,8 метрге көтерілген. Haus auf dem Stein («тас үстіндегі үй») осы су тасқынынан кейін 50 жылдан аспайтын уақытта салынған. Ол австриялық суретші Вальтер Принцльдің шеберханасы ретінде пайдаланылған. Виен қақпасының (Wiener Tor) қарсы тұрған Линц қақпасы (Linzer Tor) Линц-штрассесінің (Linzer Straße) соңында орналасқан. Екеуі де қазір сақталмаған, бірақ олардың тарихи суреттерін қалалық мұрағатта табуға болады. Штудтграбеннің (Stadtgraben) бұрышында қорғаныс мұнарасы орналасқан, оның бір бөлігі әлі де түпнұсқа күйінде сақталған. 1792 жылы салынған Штудтграбеннің соңында ескі почта кеңсесі орналасқан. Оның фасады барокко дәуірінің соңында жасалған әдемі рельефпен безендірілген. Ескі почта кеңсесі қазір конгресс орталығы ретінде пайдаланылады. Шіркеу алаңында готикалық Pfarrkirche (приход шіркеуі) басым. Кейінгі готикалық стильде жобаланған және солтүстік фасадына орналасқан Кальвариенберкгруппа (Kalvarienberggruppe) маңызды мүсін есептеледі. Басты жол Ратуша алаңына (Rathausplatz) қосылар алдында, үлкен австриялық композитор Антон Брукнерді еске алу үшін тақта орнатылған. Қаланың оңтүстігінде Шаллабург (Schallaburg) сарайы орналасқан, ол Ренессанс дәуірінде салынған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл жерде Маутхаузен (Mauthausen) концлагерінің қосалқы лагері орналасқан. Бүгінде бұрынғы крематорий мұражайға айналдырылған, ал лагерьдің қалған бөлігі Австрия армиясының Бираго казармасының (Birago barracks) бөлігіне айналды. 1950 жылы Мелк қаласында әйелдер арасында Австрияның бірінші ресми шахмат чемпионаты өтті, оның жеңімпазы Саломе Райшер (Salome Reischer) болды.

Көркем шығармаларда

Умберто Эконың "Розаның аты" романының екінші басты кейіпкері – 1327 жылы саяхаттап жүрген Мелк аббаттығының жаңа кісісі Адсо.