Кіріспе

"Құрметті музыкант" немесе "Құрметті музыкант" (Der wunderliche Spielmann) - ағайынды Гриммдер жинақтаған неміс ертегісі. Бұл Арн Томпсонның 151 түрі, жабайы жануарларға арналған музыка сабақтары. Эндрю Лэнг оны "Қызыл ертегі кітабына" енгізді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бір скрипкашы орманды аралап жүріп, қажығандықтан, оған біреудің қосылуы керек. Ол скрипканы алып, музыканы орманға шығарады, көп ұзамай орманнан қасқыр шығады. Музыкант қасқырды күтпеді, бірақ қасқыр скрипкада ойнауды үйренгісі келді. Музыкант қасқырға оның айтқандарын орындауға бұйырады да, оны ішінен қуыс, ортасынан жарылып қалған ескі қарағайға апарады. Қасқыр алдыңғы аяқтарын тесікке салады, музыкант тасты алып, қасқырдың аяғын бекітеді. Музыкант тағы бір күйін ойнап, бір түлкі келеді. Музыкант да түлкіге күтіп отырған жоқ, бірақ түлкі де скрипкада ойнауды үйренгісі келеді. Түлкі де музыканттың айтқанын орындауы керек, содан кейін екеуі бірге жолға шығады. Олар екі жағында биік бұталар өскен жолға жетеді. Сол сияқты, ол жолдың екінші жағындағы кішкентай ағашпен сол жақ алдыңғы аяғын сол жақ діңгегіне байлайды. Алдыңғы оң аяғы оң жақ сүйегіне байланады, содан кейін ол ағаш бұтақтарын босатады. Түлкі әуеге ұшып, онда ол желбезек болып қалады, ал музыкант өз жолын жалғастырады. Бірден ол қайтадан скрипкасын соғады да, бірде қоян шығады. Музыкант та қоянды күтпеді, қоян да скрипкада ойнауға үйренгісі келеді. Музыкант қоянға өзіне айтылғанның бәрін орындауын айтады, содан кейін олар қожайынына шәкірт сияқты бірге жолға шығады. Ағашқа ілінген арқанның бір шетін ағашқа байлап, екіншісін құйрығына байлайды. Қоян ағашты жиырма рет айналып жүгіруі керек, содан кейін қоян тұтқынға түседі. Бұл арада қасқыр бостандыққа шығып, музыканттың артынан қашып жүгіреді. Түлкі оны көріп, музыкант оны алдап жібергенін айқайлайды, содан кейін қасқыр ағаштың бұтақтарын алып тастап, арқандарды тістеп алады. Олар бірге кек алуға аттанды, байланған қоянды тауып, оны да босатты. Бұл арада музыкант қайтадан музыка жасады, бұл жолы ағаш ұстасы келді. Ол қаласа да, қаламаса да, жұмысын тоқтатып, балтасын ұстап музыкантқа келеді. Музыкант ақыры жабайы аңның орнына адамды көріп қуанды, ол ағаш кесушіге ойнағанда үш жануар жүгіріп келеді. Ағаш кесуші балтасын ұстап, музыканттың алдына келіп тұр да, егер музыкантқа бірдеңе істегілері келсе, онымен күресуге тура келетінін айтады. Жануарлар қорқып, орманға қашады, содан кейін музыкант ағаш кесушіге оның көмегі үшін алғыс ретінде тағы бір күй ойнайды.

Интерпретация

Евгений Древерман "Қарапайым музыкант" романын жануарларды өзіне тартып, олардан алыстату үшін, өзінің бастапқы ерік-жігерінен бас тарту үшін, мүмкін, адамгершілікке айналу үшін жасайды. Бұл сезім мен сезімталдықты абстракциялауға әкеледі, өнер мен өмір арасындағы алшақтықты тереңдетеді. Тимоти Джеймс Ламберттің түсіндірмесі музыканттың жануарларға салған түрлі тұзақтары мен азаптаулары скрипканың құрамдас бөліктері мен сипаттамаларының символикалық бейнесі екенін көрсетеді. Бұтақ ағаш діңінің қуысы резонанс беретін денені, қарақұмық бұтасындағы кернеулік сымдардың кернеулігін, ал мойнына сым байлап ағаш айналасында жүгіріп жүрген қоян сымдардың ілгек айналасында оралуын бейнелейді.