Кіріспе

Америкалық романист Блэр Найлс (туған тегі Мэри Блэр Райс, 1880-1959) - американдық романист және саяхат жазушысы. Ол әйел географтар қоғамының құрылтайшы мүшесі болды.

Ерте өмір және экспедициялар

Мэри Блэр Райс, Блэр Вирджиния штатының Стаунтон қаласында ата-анасының плантациясында, Оукс қаласында дүниеге келген. Оны үйде үйренді, оның анасы Мари Гордон "Горди" Райс, ол өзінің төрт баласы мен жарымшарлардың балаларына түнгі мектепте сабақ берді. 14 жасында Блэр Массачусетс штатындағы жас әйелдер үшін Нортфилд семинариясына, содан кейін Бруклиндегі Пратт институтына оқуға түседі. 1902 жылы ол Нью-Йорк зоологиялық паркінің құстар жөніндегі кураторы Уильям Бибке тұрмысқа шықты. Некеге тұрған алғашқы жылында олар үш рет бал айына экспедиция жасады: Новая Шотландияға, Флоридадағы Индиан өзеніндегі табиғат зерттеушілері үшін пансионат Оак Лоджға және Вирджиниядағы Кобб аралына. 1904 жылы олар Мексикаға, ал 1908 және 1909 жылдары Бронкстағы зоопарк қаржыландыратын Тропикалық зерттеу стансасының орнын іздеу үшін Венесуэла мен Британдық Гайанаға барды. Олар Оңтүстік Америкадағы саяхаттары туралы "Біздің далаға іздеу" атты кітап шығарғанда, Блэр көптен күткен танымалдылыққа ие болды: ол автордың бірі ретінде танылды, оның аты бірінші болып жазылды. Оңтүстік Америкада Тропикалық далалық станция құру жоспарлары Энтони Кузерден фазандарды зерттеу және жинау үшін Азияға он сегіз айлық экспедиция жасау туралы ұсыныс алған кезде тоқтатылды. 1910 жылдың желтоқсан айында олар R. M. S. Lusitania кемесіне отырып, фазан экспедициясын бастады. Олар Сейлонға (қазіргі Шри-Ланка), Бирмаға (Мьянма), Үндістанға, Қытайға, Борнеоға, Индонезияға, Малайзияға, Жапонияға және Сингапурға барып қызмет етті.

Ажырасу және сайлау құқығы

1913 жылы Блэр Уильям Бибиден қатыгездікпен ажырасу үшін Реноға барды. Ажырасудан бірнеше күн өткен соң, ол сәулетші Роберт "Робин" Найлсқа тұрмысқа шықты. Бірнеше жыл бойы ол сайлау құқығы қозғалысында жұмыс істеді және әйелдер сайлау құқығы үшін Конгресс одағының Нью-Йорк делегаты болды.

Жазушылық мансап

1920 жылдардың басында Блэр саяхат кітаптарын жаза бастады. 1923 жылы ол Эквадорда кездейсоқ саяхаттарын жариялады. Колумбия: 1924 жылы Кереметтер елі, 1937 жылы Перудің пагенанты. Ол "адамның саяхат кітабы" деп аталатын, тарихын, дәстүрлерін және аңыздарын зерттеу арқылы қазіргі мәдениетті өткенмен байланыстыратын, саяхат кітаптарын жазудың жаңа әдісін жасады. Оның ең танымал кітабы - "Қара Гаити: Африканың ең үлкен қызының өмірбаяны" (1926), ол Туссен Л'Овертур бастаған тарихтағы ең үлкен құл көтерілісінің тарихын айтып берді. Бұл кітаптан кейін "Тұзақ аралына сотталғандар" (1928) француз Гвианасындағы "Тұзақ аралы" жаза колониясының тұтқыны Рене Белбенойттың қашып кетуі туралы ең көп сатылған көркем әңгіме болды. Кітаптан Голливудтағы "Қылмысқа сотталғандар" атты фильм түсірілді. Блэр Ібіліс аралына келген алғашқы әйел болды. Оның кітабы түрмеге көпшіліктің назарын аударған, нәтижесінде ол жабылып қалды. Депрессия басталғанда Блэр зерттеу үшін үйіне жақын жерлерді іздеді. 1931 жылы ол Харлемдегі гей еркектерді жанашырлықпен суреттейтін алғашқы кітапты Strange Brother деп жариялады. Содан кейін Блэр латын Америкасы туралы кітаптар жазуға бет бұрды, оның ішінде ежелгі ацтек, инка және киче өркениеттері туралы. Жоғарғы соттың Америка Құрама Штаттары мен Аммистадтың сот шешімінің жүз жылдығына орай Блэр жаңа ұрпақты Сот шешімін таныстырған роман жазды, онда ұрланған африкалықтар өздерінің "иесінің меншігі" емес деп танылды. Күнде шығыс деп аталатын кітапты Ұлыбритания оқырмандары үшін Нью-Йорк Геральд оқырмандары жиырма кітаптың бірі ретінде таңдады. Ол оның әкесінің Азамат соғысындағы рөлі үшін күнәнің құнын өтейтін болды. Ол өзінің әжесі Роджер Аткинсон Прайордың Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласында сөйлеген сөзінен Вирджинияны сепаратизмге мәжбүрлеу үшін Конфедерация әскерлерін Форт-Самтерге оқ атуға шақырғанын білген. The New York Times газетінің хабарлауынша, бұл сөз парольді жарылқап, соғысқа әкелген матч болды. Конфедерация генерал Борегардтың көмекшілерінің бірі ретінде Роджер Азамат соғысының алғашқы пушкасын ату ұсынысынан бас тартты. Бұл кітап Блэрді "Күннің шығысы" атты кітап жазуға талпындырды.

Әйел географтар қоғамы

1925 жылы Маргарита Харрисонмен шай ішу кезінде Блэр әйел барлаушылар қоғамын құруды ұсынды, өйткені барлық ерлер барлаушылар клубы әйелдерге мүшеліктен тыйым салды. Маргарита идеяны қолдады және олар оны Гертруда Эмерсон Сен мен Гертруда Мэтьюс Шелбиге, сонымен қатар зерттеушілерге ұсынды. Олар жаңадан құрылған Әйел географтар қоғамының президенті ретінде Хариет Чалмерс Адамсты таңдады. Ұйым тез өсіп, Амелия Эрхарт, Маргарет Мид, Оса Джонсон, Энни Смит Пек, Луиза Арнер Бойд, Жозефина Пирри, Перл С. Бак, Малвина Хоффман, Глория Холлистер, Анна Хейвард Тейлор, Элеонора Рузвельт және Те Ата сияқты әйгілі әйелдерді мүшелікке қабылдады. Мүшелік зерттеушілермен шектелмеді, бірақ жарияланған еңбектері (саясат пен музыканы қоса алғанда) мүшеге маманданған елдерді түсінуге ықпал еткен кез келген адамды қамтыды. Қоғам әлі күнге дейін жұмыс істейді. Жақында мүшелерге Джейн Гудолл, Сильвия Эрл және Кэтрин Салливан кіреді.

Шығу тегі

1859 жылы Блэрдің атасы Роджер Аткинсон Прайор Вирджиниядан АҚШ-тың Өкілдер палатасында бос орынға тағайындалды. Кейін ол Нью-Йорк штатының судьясы болды. Блэр Найлс Сара Райс Прайор мен Роджер Прайордың немересі және Мари Гордон Прайордың қызы болды. Оның бірегей есімі "Мэри Блэр" анасының әпкесі Мэри Блэр Прайор, оның туысы Мэри Блэр Уокер Циммер және оның "Мэри Блэр тағдыры" деп аталатын бірнеше басқа әйелдермен бөлінеді. Оның әжесі Сара Райс Прайор да соғысқа дейінгі Вирджиниядағы өмірін баяндаған. Блэр Найлздың өз баласы болған жоқ.

Құрметті марапаттау

Лима қаласы Перу тәуелсіздігінің 117 жылдығына орай Блэрдің "Перудің көркемесі" атты кітабы үшін алтын медальмен марапаттады. 1941 жылы Блэр Найлс Констанс Скиннер сыйлығын алды, қазір әйелдер ұлттық кітап сыйлығы. Ол осы марапатты екінші рет алған. 1944 жылы әйел географтар қоғамы Блэрге үшінші алтын медаль берді.