Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тәуекелдің мәдени танымдық, кейде жай ғана мәдени танымдық деп аталады, бұл тәуекелдерді және жеке құндылықтарға қатысты фактілерді қабылдаудың гипотезалық үрдісі. Бұл құбылысты зерттейтін зерттеулер психология, антропология, саясаттану, әлеуметтану және коммуникация сияқты түрлі әлеуметтік ғылым салаларына сүйенеді. Осы зерттеудің мақсаттары құндылықтар фактілер бойынша саяси қақтығыстарды қалай қалыптастыратынын түсіну (мысалы, климаттың өзгеруі бар ма, қаруды бақылау қылмысты арттыра ма, мектеп оқушыларын ВПЧ-ға қарсы вакцинациялау олардың денсаулығына қауіп төндіре ме) және осындай қақтығыстарды шешу үшін тиімді стратегияларды дамыту.
The cultural cognition of risk, sometimes called simply cultural cognition, is the hypothesized tendency to perceive risks and related facts in relation to personal values. Research examining this phenomenon draws on a variety of social science disciplines including psychology, anthropology, political science, sociology, and communications. The stated objectives of this research are both to understand how values shape political conflict over facts (like whether climate change exists, whether gun control increases crime, whether vaccination of school girls for HPV threatens their health) and to promote effective deliberative strategies for resolving such conflicts consistent with sound empirical data.
Теория және дәлелдер
Мәдени таным гипотезасы адамдардың әртүрлі психологиялық процестер арқылы олардың мәдени бағалауларына сәйкес келетін қауіпті әрекеттер туралы сенімдерін қалыптастыруға ынталандырылады деп санайды. Мысалы, салыстырмалы түрде индивидуалистік құндылықтарға ие адамдар сауда мен өнеркәсіпті бағалайды және мұндай қызмет қоршаған ортаға қауіпті екеніне сенбейді. Ал салыстырмалы түрде теңдікті және қауымдастық құндылықтарын ұстанатындар қоршаған ортаға қауіп төндіретін талаптарды тез мойындайды, бұл олардың сауда мен өнеркәсіпке деген моральдық күмәндануына сәйкес келеді, өйткені олар теңсіздіктің көзі және шамадан тыс өзімшілдіктің белгісі. Ғалымдар мәдени таным гипотезасын қолдау үшін екі түрлі дәлел келтірді. Біріншісі - жалпы зерттеу деректері, бұл адамдардың құндылықтары олардың тәуекелге деген көзқарасын басқа сипаттамаларға қарағанда, мысалы нәсіл, жыныс, экономикалық мәртебе және саяси бағыттар сияқты, әлдеқайда жақсы болжайды. Дәлелдің екінші түрі - адамдардың құндылықтарын тәуекел мен оған байланысты фактілер туралы сенімдерімен байланыстыратын жеке психологиялық процестерді анықтайтын эксперименттер. Мұндай эксперименттер, мысалы, адамдар өздерінің құндылықтарына сай келетін сенімдерді нығайтатын ақпаратқа таңдамалы түрде сенім білдіреді немесе бас тартады. Сонымен қатар, олар жеке адамдарды өздеріне ұқсас құндылықтарды ұстануға бейімделген саясат сарапшылары, өздеріне қарағанда өзгеше құндылықтарды ұстануға бейімделген адамдардан гөрі көбірек көндіреді. Мұндай процестер, тәжірибелер көрсеткендей, көбінесе фактілер бойынша мәдени қақтығыстың жік салатын түрлеріне әкеледі, бірақ мұндай келіспеушілікті азайтатын тәсілдермен де басқаруға болады.
The cultural cognition hypothesis holds that individuals are motivated by a variety of psychological processes to form beliefs about putatively dangerous activities that match their cultural evaluations of them. Persons who subscribe to relatively individualistic values, for example, tend to value commerce and industry and are inclined to disbelieve that such activities pose serious environmental risks. Persons who subscribe to relatively egalitarian and communitarian values, in contrast, readily credit claims of environmental risks, which is consistent with their moral suspicion of commerce and industry as sources of inequality and symbols of excessive self seeking. Scholars have furnished two types of evidence to support the cultural cognition hypothesis. The first consists of general survey data that suggest that individuals’ values more strongly predict their risk perceptions than do other characteristics such as race, gender, economic status, and political orientations. The second type of evidence consists in experiments that identify discrete psychological processes that connect individuals’ values to their beliefs about risk and related facts. Such experiments suggest, for example, that individuals selectively credit or dismiss information in a manner that reinforces beliefs congenial to their values. They also show that individuals tend to be more persuaded by policy experts perceived to hold values similar to their own rather than by ones perceived to hold values different from them. Such processes, the experiments suggest, often result in divisive forms of cultural conflict over facts, but can also be managed in fashions that reduce such disagreement.
Йель заң мектебіндегі мәдени таным жобасы
Мемлекеттік және жеке қор гранттарымен қаржыландырылатын мәдени таным жөніндегі жұмыстың көп бөлігін Мәдени таным жобасына қатысқан пәндер аралық ғалымдар тобы орындады. Қазіргі уақытта жобаға әртүрлі университеттерден келген оннан астам мүшелер кіреді. Жобаның екі мүшесі - Дэн Кахан мен Дуглас Кисар - Йель заң мектебінің оқытушылары, басқа мүшелері (Джордж Вашингтон университетінің заң мектебінің Дональд Брэман және Стэнфорд университетінің Джеффри Коэн сияқты) бұрын Йель заң мектебінде немесе Йель университетінде болған. Жобаға Йель университетінің студенттері де қатысады.
Funded by governmental and private foundation grants, much of the work on cultural cognition has been performed by an interdisciplinary group of scholars affiliated with the Cultural Cognition Project. There are currently over a dozen project members from a variety of universities. Two members of the project—Dan Kahan and Douglas Kysar—are Yale Law School faculty, although other members (such as Donald Braman of George Washington University Law School and Geoffrey Cohen of Stanford University) were previously affiliated with Yale Law School or Yale University. Students from Yale University also contribute to Project research.
Ғылымды түсіну және мәдени поляризация
Мәдени таным жобасының зерттеушілері жүргізген зерттеу (Ұлттық өкілді АҚШ үлгісін пайдалану) халықтың қарапайым мүшелері олардың ғылымды түсіну деңгейі өскен сайын климаттың өзгеруі туралы көбірек алаңдаушылық танытпайды. Алайда, қарсы бейімділіктері бар мәдени топтар арасындағы поляризацияның дәрежесі артады.
A study conducted by Cultural Cognition Project researchers (using a nationally representative U. S. sample) found that ordinary members of the public do not become more concerned about climate change as their science comprehension increases. However, the degree of polarization among cultural groups with opposing predispositions increases.
Нанотехнология
Мәдени таным жобасы нанотехнологияның пайдасы мен қауіп-қатері туралы көпшілік түсінігі туралы бірқатар зерттеулер жүргізді. Зерттеулер мен эксперименталды әдістерді біріктіре отырып, зерттеулер экологиялық қауіптерге күмәндануға бейім мәдениетті адамдардың нанотехнология туралы ақпаратты іздеу ықтималдығы жоғары екенін және нанотехнологияның пайдасы оның қауіптерінен асатынын осы ақпараттан шығаруға ықтимал екендігін дәлелдейді. Экологиялық тәуекелдерге деген мәдени бейімділіктері бар адамдар осы ақпаратты зертханада пайда болған кезде, нанотехнологияның тәуекелдері басым болады деп түсіндіреді. Зерттеулер сондай-ақ адамдардың нанотехнологиялар туралы сарапшы ақпаратты - оның мазмұнына қарамастан - сарапшы коммуникатордың мәдени құндылықтарын бөлісе ме, жоқ па, соған байланысты бағалайтындығын дәлелдеді. Зерттеулерді зерттеуді демеушілердің бірі Вудро Вильсонның халықаралық ғалымдар орталығының жаңа нанотехнологиялар жөніндегі жобасы жүргізді.
The Cultural Cognition Project has conducted a series of studies on public perceptions of nanotechnology risks and benefits. Combining survey and experimental methods, the studies present evidence that individuals culturally predisposed to be skeptical of environmental risks are both more likely to seek out information on nanotechnology and more likely to infer from that information that nanotechnology’s benefits will outweigh its risks. Individuals culturally predisposed to credit environmental risks construe that same information, when exposed to it in the lab, as implying that nanotechnology’s risks will predominate. The studies also present evidence that individuals tend to credit expert information on nanotechnology—regardless of its content—based on whether they share the perceived cultural values of the expert communicator. The studies were issued by the Project on Emerging Nanotechnologies at the Woodrow Wilson International Center for Scholars, one of the research sponsors.
"Ғылыми консенсус"
Мәдениеттің әртүрлі көзқарастары бар адамдарды тәуекел туралы бәсекелестік көзқарастарды қалыптастыруға итермелейтін сол динамика, оларды "ғылыми консенсус" туралы қарама-қарсы көзқарастарды қалыптастыруға итермелейді, деп қорытындылады мәдени таным зерттеушілері. Эксперименттік зерттеуде зерттеушілер зерттеушілердің мәдени бейімділіктерімен байланысты ұстанымға ие болған кезде, ғалымның өз зерттеу саласындағы "сарапшы" ретінде саналуы мүмкін екендігін анықтады. Осыған байланысты жүргізілген сауалнамада бір-біріне қарама-қарсы мәдениет топтарының мүшелері әр түрлі мәселелер бойынша ғылыми сарапшылардың көбісі не ойлайтыны туралы әртүрлі пікірде екені, бұл "сарапшы" ретінде саналатын адамның мәдени жағынан бейтарапты танылуының кең таралуымен сәйкес келетіндігі көрсетілген. Зерттеуге сәйкес, әртүрлі қауіптер (оның ішінде климаттың өзгеруі, ядролық қалдықтарды жою және жеке қолға қару ұстау) бойынша белгілі бір мәдени топтың мүшелері басқаларға қарағанда ғылыми консенсусты ұстанатын, бұл "сарапшылдардың консенсустық баяндамаларында" қабылданған пікірлерге сәйкес келеді.
The same dynamics that motivate individuals of diverse cultural outlooks to form competing perceptions of risks are likely to cause them to form opposing perceptions of "scientific consensus", cultural cognition researchers have concluded. In an experimental study, the researchers found that subjects were substantially more likely to count a scientist (of elite credentials) as an "expert" in his field of study when the scientist was depicted as taking a position consistent with the one associated with the subjects' cultural predispositions than when that scientist took a contrary position. A related survey showed that members of opposed cultural groups hold highly divergent impressions of what most scientific experts believe on various matters, a finding consistent with the ubiquity of culturally biased recognition of who counts as an "expert". Across a range of diverse risks (including climate change, nuclear waste disposal, and private handgun possession), members of no particular cultural group, the study found, were more likely than any other to hold perceptions of scientific consensus that consistently matched those adopted in "expert consensus reports" issued by the U. S. National Academy of Sciences.
Заң
Ғалымдар тәуекел туралы мәдени танымды құқықтық мәселелерге де қолданған. Осындай зерттеулердің бірі полицияның жылдам қуып жүруін бейнелеп көрсеткен видеоға адамдардың қалай жауап бергенін қарастырды. Скотттың Харриске қарсы ісінде АҚШ Жоғарғы Соты (8 дауыспен 1) ешқандай ақылға қонымды қазылар алқасы таспаны қарап, жүргізушінің жұртшылыққа өлімге әкелетін қауіпті тудырғанын анықтамай, полицияның өлімге әкелетін күшін ақтауға жеткілікті деп таппайды (әсіресе, қашып бара жатқан жүргізушінің көлігін соққыға ұшыратып, апатқа ұшырады). Зерттеуге қатысқандардың көпшілігі Соттың пікірін қолдады, бірақ мәдениет жағынан айтарлықтай айырмашылықтар бар. Басқа зерттеулер көрсеткендей, адамдардың мәдени дүниетанымы олардың таныс немесе кездескен кезде зорлау сценариінде келісімге деген көзқарасына әсер етеді, сондай-ақ зорлық-зомбылық және өзін-өзі қорғау жағдайларында өзін-өзі қорғайтын әйелдер немесе нәсілдер арасындағы қақтығыстарға қатысты басқа да фактілер.
Scholars have also applied the cultural cognition of risk to legal issues. One such study examined how individuals reacted to a videotape of a high speed police chase. In Scott v. Harris, the U. S. Supreme Court (by a vote of 8 1) had held that no reasonable jury could view the tape and fail to find that the driver posed a lethal risk to the public large enough to justify deadly force by the police (namely, ramming the fleeing driver's vehicle, causing it to crash). The majority of study subjects agreed with the Court, but there were significant divisions along cultural lines. Other studies have found that individuals' cultural worldviews influence their perceptions of consent in an acquaintance or date rape scenario, and of the imminence of violence and other facts in self defense cases involving either battered women or interracial confrontations.
Басқа тәуекелдерді қабылдау теорияларымен байланысы
Мәдени таным тәуекелдерді қабылдаудың басқа екі теориясының ұрпағы болып табылады. Біріншісі - бұл антрополог Мэри Дуглас пен саясаттанушы Аарон Уилдавскийдің тәуекел туралы мәдени теориясы. Мәдени таным гипотезасы Дуглас пен Вильдавскийдің, әсіресе олардың "Тәуекел және мәдениет: техникалық және экологиялық қауіптерді таңдау туралы эссе" (1982) деген даулы кітабында алға қойған, адамдардың өздерінің өмір салтын білдіретін және нығайтатын жолмен тәуекелдерге таңдамалы түрде қатысатынын білдіреді. Мәдени таным зерттеушілері Дуглас пен Вильдавскийдің теориясын эмпирикалық тұрғыдан зерттеген басқа ғалымдармен бірге Дугластың дүниетанымы типтауын көрсететін көзқарастық шкалаларды қолданады. Бұл типтану қоғамды қалай ұйымдастыру керектігі туралы дүниетанымымызды немесе артықшылықтарымызды екі қиылысқан өлшем бойынша сипаттайды: "топ", бұл қоғамның қаншалықты индивидуалистік немесе топқа бағдарланған болуы керектігін білдіреді; және "шелік", бұл қоғамның қаншалықты иерархиялық немесе теңгерімді болу керектігін білдіреді. Екінші теория - бұл "психометриялық парадигма", оған Мәдени таным жобасының мүшесі Пол Словач елеулі үлес қосты. Психометриялық парадигма тәуекелдерді қабылдауды әр түрлі танымдық және әлеуметтік механизмдерге байланыстырады, олар әдетте экономикамен байланысты қарапайым, рационалды таңдау модельдерінен қашады. Мәдени таным теориясы бұл механизмдер адамдардың мәдени құндылықтарын тәуекел туралы түсініктері мен басқа да маңызды сенімдерімен байланыстырады немесе байланыстырады деп болжайды. Тәуекелдің мәдени теориясы мен психометриялық парадигманы біріктіру арқылы мәдени таным, оның өкілдерінің айтуынша, әрқайсысының қиындықтарын шешеді. Психометриялық парадигмада (әдетте әлеуметтік психологияда) көрсетілген механизмдер, Дугластың мәдениет теориясында көрсетілгендерді қоса алғанда, топтардың мақсаттарына сәйкес келетін және оларды көтермелейтін ақыл-ой күйлерін қабылдауға не себепті сенімді түсіндірме береді. Олар мұны "функционализмнен" аулақ жүреді, бұл талдаудың сынға алынған түрі, ол жеке емес, топтық мүдделерді адам әрекетіне себеп ретінде анықтайды. Сонымен қатар, мәдени теория құндылықтардың бағыт-бағдар беру рөлін растау арқылы психометриялық парадигмада көрсетілген механизмдер әртүрлі құндылықтарға ие адамдар арасындағы тәуекелдерді қабылдаудағы айырмашылықтарға қалай әкелуі мүмкін екенін түсіндіреді. Жеке құндылықтар мен тәуекелдерді қабылдау арасындағы өзара байланыс осы механизмдерден туындайтын тәуекелдерді қабылдауды ұтымды емес немесе танымдық ақаудың өнімдері ретінде суреттеуге күмән келтіреді.
Cultural cognition is a descendant of two other theories of risk perception. The first is the cultural theory of risk associated with anthropologist Mary Douglas and political scientist Aaron Wildavsky. The cultural cognition hypothesis is derived from Douglas and Wildavsky's claim, advanced most notably in their controversial book Risk and Culture: An Essay on the Selection of Technical and Environmental Dangers (1982), that individuals selectively attend to risks in a manner that expresses and reinforces their preferred way of life. Cultural cognition researchers, along with other scholars who have investigated Douglas and Wildavsky's theory empirically, use attitudinal scales that reflect Douglas's worldview typology. That typology characterizes worldviews, or preferences about how society should be organized, along two cross cutting dimensions: "group", which refers to how individualistic or group oriented a society should be; and "grid", which refers to how hierarchical or egalitarian a society should be. The second theory is the "psychometric paradigm", to which Paul Slovic, a member of the Cultural Cognition Project, has made significant contributions. The psychometric paradigm links risk perceptions to various cognitive and social mechanisms that generally evade simpler, rational choice models associated with economics. Cultural cognition theory posits that these mechanisms mediate between, or connect, individuals' cultural values to their perceptions of risk and other policy relevant beliefs. Combining the cultural theory of risk and the psychometric paradigm, cultural cognition, its exponents claim, remedies difficulties with each. The mechanisms featured in the psychometric paradigm (and in social psychology generally) furnish a cogent explanation of why individuals adopt states of mind that fit and promote the aims of groups, including ones featured in Douglas’s culture theory. They do so, moreover, in a manner that avoids "functionalism," a criticized form of analysis that identifies group interests, rather than individual ones, as a cause for human action. At the same time cultural theory, by asserting the orienting role of values, explains how the mechanisms featured in the psychometric paradigm can result in differences in risk perception among persons who hold different values. The interrelationship between individual values and perceptions of risk also calls into doubt the depiction of risk perceptions deriving from these mechanisms as products of irrationality or cognitive defect.
Сындар
Мәдени таным әр түрлі көздерден сынға ұшырады. Рационалды таңдау экономистері, сондай-ақ психологтар теорияның (және басқа да тәуекелдің мәдени теориясына негізделген) жалпы тәуекел туралы түсініктердің өзгеруінің кішкентай бөлігін ғана түсіндіретінін ұсынды. Мэри Дуглас өзінің мәдени танымдық құндылықтарды америкалық саяси дауларға тым тығыз негізделген және "иерархиялық" дүниетанымын жариясыз түрде кемсітетін құндылықтар тұжырымдамасы үшін сынға алды. Ақырында, психометриялық парадигма элементтерін ерекше атап өткен кейбір ғалымдар мәдени құндылықтардың тәуекелге деген көзқарасқа әсерін ақпараттың ұтымды өңделуіне кедергі келтіретін қосымша көз ретінде түсіну керек деп болжайды.
Cultural cognition has been subjected to criticisms from a variety of sources. The rational choice economists , as well as the psychologist have suggested that the theory (and others based on the cultural theory of risk generally) explain only a small fraction of the variation in popular risk perceptions. Mary Douglas herself has criticized cultural cognition for a conception of values that is too tightly modeled on American political disputes and that implicitly disparages the "hierarchical" worldview. Finally, some scholars who emphasize elements of the psychometric paradigm suggest that the influence of cultural values on risk perceptions is best understood as simply an additional source of interference with the rational processing of information.