Кіріспе
Пуэрто-Риконың мәдениеті - өткендегі және қазіргі кездегі бірқатар ішкі және жергілікті ықпалдардың нәтижесі. Қазіргі заманғы мәдени көріністер аралдың бай тарихын көрсетеді және Пуэрто-Рико таиносының (туған америкалық), испандықтардың, африкалықтардың және Солтүстік Американың бірегей болмысын қалыптастыруға көмектеседі.
The culture of Puerto Rico is the result of a number of internal and indigenous influences, both past and present. Modern cultural manifestations showcase the island's rich history and help create an identity that is uniquely Puerto Rican Taíno (Native American), Spanish, African, and North American.
Тайно
Оңтүстік Американың солтүстік-шығысындағы жергілікті американдықтар тобы, аравакан аборигендерінің кіші тобы Үлкен Антиль аралдарында өмір сүрді, бірақ Пуэрто-Рикода негізінен таинолар өмір сүрді. Хуан Понсе де Леон аралды басып алған кезде, онда жиырмаға жуық таино ауылы болды, оларды юкаэке деп атады. Тайнолардың қоныстары бірден отбасылардан бастап, 3000 адамнан тұратын топтарға дейін жететін. Испаниялықтар таинолықтардың Испания патшасының билігін мойындауын күтті, олар алтынға алым-салық төлеп, жұмыс істеуге және азық-түлікпен қамтамасыз етуге және христиандық жолдарды ұстануға тиіс еді. Таинолар, әсіресе 1511 жылы, бірнеше кацик (инді басшылары) испандарды қуып шығару үшін сөз байласты. Бұл көтеріліске олардың дәстүрлі жаулары - карибтер қосылды. Алайда олардың қарулары испандық аттар мен атыс қаруларына қарсы келмеді және көтерілісті губернатор Хуан Понсе де Леонның испан әскерлері көп ұзамай аяқ астынан жойды. Нәтижесінде, Тайноның мәдениеті, тілі мен дәстүрлері жалпы жолында жойылып, Кристофер Колумб келгеннен кейін 50 жыл өткен соң "жоғалды" деп мәлімделген. ХХІ ғасырдың басынан бастап таино мәдениетін қайта жаңғыртуға және қайта құруға күш-жігер жұмсалды. Карибтерден гөрі таинолар испандықтардың басып алуы кезінде қалыптасқан күнделікті өмір мен тілге үлкен үлес қосты. Тайно жер атаулары әлі күнге дейін Утуадо, Маягуэз, Кагуас және Хумакао сияқты қалалар үшін қолданылады. Көптеген таинолық құралдар мен техникаларды еуропалықтар тікелей көшіріп алды, соның ішінде бохио (салам үйі) және хамака (хамака), маракас деп аталатын музыкалық аспаптар және макасо нан жасау әдісі. Бүгінде Пуэрто-Рикода таино тіліндегі көптеген сөздер қолданылуда. Өсімдіктер, ағаштар мен жемістердің атауларына мыналар жатады: мань, лемрен, ажи, юка, мамей, пажуил, питаджая, купей, табунуко және цеиба. Балық, жануарлар мен құстардың атауларына мыналар жатады: мукаро, гуарагуао, игуана, кобо, карей, жикотеа, гуабина, манати, бурукена және жуэй. Сонымен қатар басқа да заттар мен аспаптар: гуиро, бохио, батей, каней, хамака, наса, петат, кой, барбакоа, батеа, кабуя, касабе және каноэ. Басқа сөздер испан тіліне ғана емес, ағылшын тіліне де берілді, мысалы, уракан (құйқын дауыл) және хамака (жатырлық). Сондай-ақ, көптеген тайно ырымдары мен аңыздарын испандар қабылдап, бейімдеген және олар әлі күнге дейін Пуэрто-Риконың қиялына әсер етеді.
Еуропа
Еуропаның ең үлкен ықпалы аралдың отарлаушысы Испанияның ықпалында болды. Пуэрто-Риконың мәдениетін ең бастысы - испандықтардың ықпалы. Испан мұрасы аралда өшпес із қалдырды, және осы мәдени алмасудың белгілерін барлық жерде, отарлау архитектурасынан және ресми тілден арал әдебиеттеріне және жергілікті тағамдық стильдерге дейін табуға болады. XVI ғасырда испандықтар ескі Сан-Хуан мен оның шығанағын басқа басқыншылардан қорғау үшін бірнеше қорғаныс құрылыстарын салды. Ескі Сан-Хуан мен Ла-Форталезаның кейбір бөліктері қазір ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орындары болып табылады. Барио Фино үшін Daddy Yankee видеосында әтеш күресін көруге болады. 2019 жылдың желтоқсанында әтеш-ауыздар Пуэрто-Рикода қайтадан заңсыз болды, бірақ губернатор Ванда Васкес Гарсед бұл сала жыл сайын 9 миллион доллар әкелетінін және осы салада жұмыс істейтін адамдар мұқтаждықта қалады деп мәлімдеп, кешіктіруді сұрады.
Африка
Колонияға құлдық енгізілгеннен кейін аралға өздерімен бірге өз тайпаларының мәдени ықпалын әкелген африкалықтар ағылды. Бұл әсерлер би мен музыка саласында айқын көрінеді, мысалы, ла бомба, ла пленна және жақында регетон, бұл афро-карибтік Пуэрто-Рико жанры, сондай-ақ Пуэрто-Рико испан және Пуэрто-Рико асханасының әсері. Сантерия сияқты африкалық диаспоралық діндердің болуы африкалық ықпалға байланысты. Сондай-ақ, Пуэрто-Риконың әдеби тарихын ауызша әңгіме айтудың бай африкалық дәстүрімен байланыстыратын сияқты, әлдеқайда жұмсақ байланыстар бар. Сонымен қатар, Америка Құрама Штаттарының, Кариб теңізіндегі көрші аралдардың және Пуэрто-Риконың өзінен шыққан барлық афро-кариб, афро-латин және афро-американ мәдени ықпалдары негізінен африкалық.
Кариб теңізі мен Латын Америкасы
Кариб теңізіндегі көптеген елдердің ортақ африкалық мұрасы би сияқты мәдени істерде, сондай-ақ жергілікті тағамдар стиліне көрініс табады. Көптеген аймақтық әсерлер латын және афро-кариб. Пуэрто-Риконың биі мен музыкасына ең көп әсер еткен көрші аралдар - Куба, Доминикан Республикасы және Ямайка. Панама испандық реггидің Пуэрто-Рикодан шыққан, ямайкалық реггидің испан тіліндегі нұсқасымен бөлісті. Ақырында реггетон, испандық реггиден шыққан Пуэрто-Риколық регге бүкіл Латын Америкасында, Кариб бассейнінде, АҚШ-та және Испанияда өте танымал болды. Пуэрто-Риколық суретшілер Кубалық суретшілермен сальса музыкасын жасауға көмектесті, сонымен қатар доминикандық суретшілерге меренге музыкасын дамытуға көмектесті. Соңғы уақытта Гаити мен Доминикан иммиграциясы көптеген жаңа мәдени әсерлерді туғызды. Пуэрто-Рико мен АҚШ Виргин аралдары арасында, әсіресе Сент-Круа, Виэкс және Кулебра аралдары, мысалы Пуэрто-Рико стиліне ұқсас испандықтармен араластырылған Патоис аралдары арасында маңызды мәдени алмасулар байқалды. Латын Америкасының бірқатар елдері де Пуэрто-Риконың мәдени болмысына ықпал етті. Фильм жасау қоғамдастығында Пуэрто-Рико мен Латын Америкасының басқа елдеріндегі бірлескен өндірістер идеялар алмасуын туғызды және олардың кино конвенцияларына әсер етті. Мысалы, Пуэрто-Рико фильмдерінде латынша әзіл-сықақ пен фантастикалық элементтер айқын көрінеді.
Америка Құрама Штаттары
Мәдениет жағынан Пуэрто-Риконың АҚШ-қа деген сезімі екі елдің арасындағы күрделі әлеуметтік-саяси қарым-қатынастың нәтижесінде эмуляция мен оппозиция арасында өзгеруге бейім. 1898 жылы Құрама Штаттардың инкорпорацияланбаған аумағы ретінде құрылғаннан бері Пуэрто-Рикодағы дәстүрлі экономика, әлеуметтік құрылым, ұлтшылдық және мәдениет Пуэрто-Риконың АҚШ-пен қарым-қатынасына әсер етті. 1898 жылы АҚШ Пуэрто-Риконы Испаниядан басып алғанға дейін колония ауыл шаруашылығына негізделген болатын. Көпшілігі қант шайыр, темекі немесе кофе өсірумен айналысты. ХХ ғасырдың басында Пуэрто-Рико тұрғындары ауыл шаруашылығымен айналысты. Бутстрап операциясы - АҚШ пен Пуэрто-Риконың экономикалық даму басқармасы 1942 жылы Пуэрто-Риконы өнеркәсіптік колонияға айналдыру үшін басталған. Мемлекеттік кәсіпорындар өндіріс жұмысына, нәтижесінде, өндіріс жұмысының білім алуына бағытталған. Пуэрто-Риконың өнеркәсіптік өсімі отбасылық әлеуметтік құрылымға деген көзқарасты өзгертті. Америка Құрама Штаттарының шағын, патриархалды отбасылар идеалы қазіргі Пуэрто-Рикодағы отбасы құрылымына да әсер етті. Шалғайдағы кедейлікті жою мақсатында Пуэрто-Риконың тұрғын үй басқармасы АҚШ-тың саясатының үлгісі бойынша қоғамдық тұрғын үйлерді құрды. Қоғамдық тұрғын үйлер көп ұрпақты отбасыларды мемлекеттік, бір отбасылық тұрғын үйлерге бөлу арқылы үлкен көп ұрпақты отбасыларды одан әрі құқығынан айырды. Ұзаққа созылған отбасылық байланыс Пуэрто-Риконың отбасылық құрылымының мәдениетіндегі маңызды аспект болып табылады, алайда олар едәуір әлсіреген. АҚШ пен Пуэрто-Рико арасындағы қарым-қатынас ұлттық сәйкестікті күрделі етеді. Пуэрто-Рико тұрғындары Америка Құрама Штаттарының азаматтығын сақтап, сонымен бірге Пуэрто-Риконың ерекше мұрасына сәйкес келеді. Аралдың мәдениеті гетерогендік болмаса да, Пуэрто-Рико Құрама Штаттарға бірнеше бинарлық қарсылықтарды орнатады: американдық бірегейлік пен Пуэрто-Рико бірегейлігі, ағылшын тілі мен испан тілі, протестанттық пен католик және британдық мұра мен испан мұрасы.
Before the United States captured Puerto Rico from Spain in 1898, the colony was agriculture based. Most worked on sugar cane, tobacco, or coffee plantations. Through the beginning of the 20th century, Puerto Ricans remained agricultural. Operation Bootstrap, an operation of the United States and the Puerto Rico Economic Development Administration, began in 1942 and was put in place to transform Puerto Rico into an industrial colony. Government owned factories were built to shift development to industrial factory work and, eventually, education of the factory work force. One of the effects of the growth of Puerto Rican industry changed the outlook on familial social structure. The United States ideal of small, patriarchal families also impacted the contemporary Puerto Rican family structure in policy. In an attempt to demolish poverty in shantytowns, the Puerto Rico Housing Authority established public housing by example of United States policy. The public housing further disenfranchised the large multi generation family by dividing nuclear families into public, single family dwellings. Links to extended family are still an important aspect to the culture of Puerto Rican family structure, however, they have been significantly weakened. The relationship between the United States and Puerto Rico makes national identity complicated. Puerto Ricans maintain United States citizenship while aligning with a uniquely Puerto Rican heritage. Although the island's culture is not heterogeneous, Puerto Rico establishes several binary oppositions to the United States: American identity versus Puerto Rican identity, English language versus Spanish language, Protestant versus Catholic, and British heritage versus Hispanic heritage.