Кіріспе

Тораны орауға арналған матаның ұзындығы бұрын балаларды сүндеттегенде орауға арналған матаның ұзындығы Тораны байлаушы Вимпель (герман тілінен аударғанда "мата", көне неміс тілінен алынған, бевимфен, "жасыру" немесе "жасыру" дегенді білдіреді) - бұл герман (Екке) тектес еврейлер Сефер Тораны байлау үшін қолданылатын ұзын зығыр белбеу. Ол балаларды брис милаға жамылған кездегі матадан жасалған, бұл синагоганың ортақ әлемін жеке адамның өмірлік циклымен біріктіреді. Бұл яһудилердің әдеттегі әдетінен шыққан. Танаимдер заманында Тораның барлық шиыршықтары тек қана матамен оралған, ол еврейше mappah, немесе немісше wimpel деп аталатын. Басқа да қасиетті яһуди заттары сияқты, мапапаны тарту ету үлкен мицва және құрмет деп саналған, және күйеу жігіт жиі оны өзінің үйлену тойы қарсаңында сыйлаған. Бұлардың көбісі ескі киімдерден жасалған. Кейбір раввиндер бұл рәсімді мақұлдаса, басқалары бұны Тораға тиісті құрмет көрсетілмейді деп санағандықтан, мақұлдамады. Бұл "екіінші қол" мапоттарынан айырмашылығы, сәбиді сүндеттеген кезде қолданылатын матаның қасиетті екендігі сөзсіз, сондықтан оларды мапоттар ретінде тартуға әдет-ғұрып қалыптасты. Шын мәнінде, бұл рәсімде не болатыны туралы көптеген нұсқалар бар. Бірде бала үш жасқа толғанда және дәретханада тазалық жасауды үйренген кезде, оны мәжілісханаға әкелуді әдеттегі тәсіл деп санайды. Ол әкесімен бірге гелиляның алиясын алады, және олар бірге Тораның айналасына қаптаманы оралады. (Баланың жасы, алияның түрі және баланың рәсімге қаншалықты қатысқаны әртүрлі.) Содан кейін отбасы бүкіл қауымды кіддушқа, яғни шағын тойға шақырады. Бұл дәстүрді неміс қауымының көпшілігі әлі күнге дейін сақтап келеді. Бұл өте қуанышты оқиға, оның басты мақсаты - балада шұл мен иудаизмге деген сүйіспеншілік пен құлшыныс сезу.

Шығу тегі

Кейбіреулер бұл әдет-ғұрыптың басталуы Махрил сүндеттелудің сандек болған кездегі бір оқиғаға байланысты деп есептейді. "Мохель" деп аталатын сүндетші сүндеттегенін орындады, содан кейін ол бинт әкелуді ұмытып кеткенін түсінді. Махарил бұл жағдайдың өмірге қауіп төндіретінін түсінді, сондықтан ол мохельге синагогадағы Тора түрмелерінің бірінен алынған маппаны бинт ретінде қолдануға нұсқау берді. Содан кейін Махрил баланың ата-анасына онымен жұмыс біткеннен кейін жууды және синагогаға шағын үлесімен синагогаға маппаны пайдаланғаны үшін өтемақы төлеуді тапсырды. Алайда, сүндеттелу кезінде кездемені пайдалану тәжірибесі махарилге дейін пайда болды деп сенуге негіз бар, ал бұл оқиға тек қана махарилдің қасиеттілігімен қасиетті болғаннан кейін, сәбиді сүндеттегенде орауға болатынын көрсету үшін қызықты. Бұл талқылау туралы қосымша мәліметтерді қараңыз. Бұл оқиға Тора мен сүндеттелудің арасындағы байланысты көрсетті, өйткені екеуі де яһуди халқының Құдаймен жасасқан келісімдеріне (Тора мен сүндеттелу келісімдері) қатысты. Бұл әдет біртіндеп дамып, бүгінде неміс яһудилері қолданатын әдетке айналды: сәбиді сүндеттегенде мохель төсеніштің астына ақ матадан жасалған ұзын ұзын матаны қояды. Кейін, бұл жіп әдемі безендіріледі оны баланың аты, туған күні және еврей сөз тіркесімен бояуға немесе кестелеуге болады. Ол былай дейді: "Түсіндіру келісімін жасаған сияқты, ол Тора, неке және жақсы істер туралы келісім жасауы керек. Кейбір аналар өнер туындыларын өздері жасайды; басқалары wimpel мамандарының қызметтерін сақтайды, мысалы, ерлер немесе әйелдер мұны қосалқы жұмыс немесе хобби ретінде жасайды. Тағы бір түсіндірме 80 жастағы әйелден келеді, ол Германиядағы синагогадағы рәсімді еске алады, онда кішкентай баланы, оның памперсі жоқ болған кезде, синагогаға әкелді, ал әйелдер Тораға сылбырды лақтырады, ал ерлер Тораны әйелдер ауласының астына (Езрат Нашим) алып жүреді. Содан кейін балаға ғибадатханаға арналды, бұл баланың енді таза екенін және ғибадатқа қатыса алатынын білдіреді.

Символдар мен мотивтер

Хуппа мен Тора орамалдарыӘдетте батаға байланысты суреттер қақпақтарда кездеседі. Еврей отбасын құру идеясы ерлі-зайыптылар ретінде діни дәстүрлерді жалғастыру жас баланың болашағы үшін идеалданған тілек болып табылады, әдетте, шұпалар мен Тора орамаларының бейнелері бейнеленеді немесе оның басына кестеленеді. Тақ Тақ Тораның "Тажы" деп аталады. Ол көптеген діни нысандарға орнатылады және Тораның билікке деген дәулетіне баса назар аударады. Бұл бейнелер көбінесе мұнда көрініп тұрғандай, Тора түрмесінің үстіне орнатылған. Тақ уақытқа, орынға және тиісті монархиялық жүйеге байланысты әр түрлі болуы мүмкін. АрыстандарАрыстандардың ұшқырлардағы көрінісі, мүмкін, Мишнадағы танымал сөзбен байланысты, Пиркей Авот, V: 20: "Арыстандай батыл, бүркіттей жеңіл, көгершіндей тез және арыстандай күшті бол, көктегі Әкеңнің еркін орындай бер". Арыстан ұшқырдың иесінің есімін де бейнелеуі мүмкін: Лёв/Ариэль. Арстандар ежелден-ақ Исраил, Яһуда және Дан руларымен байланысты.

Қақпақ алып келу

Бала Тораны үйренуге жасқа жеткенде (3 жаста), ол отбасымен бірге Шаббат күні таңертеңгі ғибадатханаға алып келеді. Тора оқылып болған соң, бала, әкесінің көмегімен, тора түрмесін көп рет оратып, матаның ұшын бүкпеге тығып, гелила рәсімін орындайды. Осылайша баланың Құдайға және Оның өсиеттеріне деген жауапкершілігі оның қоғамға деген жауапкершілігімен тікелей байланысты болады. Нью-Йорк штатының Вашингтон Хайтс қаласындағы Хал Адат Ешурун синагогасының раввині Шимон Шваб, еке қауымының жас ұрпағы арасында бұл әдет-ғұрыпты қайта жаңғыртты, мүмкін, бұл әдет-ғұрыптың бастауы Шаббат күні Тораның айналасында байлам түйіп, түймесін шешпеу болуы мүмкін деп болжады (Шаббат күні тыйым салынған 39 қызмет түрін қараңыз). Шаббат күні балаға перде ұсынылып, оны қолданған кезде, оның отбасы кидуш жасайды.

Басқа қолданыстар

Синагогаға, әдетте, Тора шиыршықтарынан гөрі көбірек шиыршықтар беріледі. Бұл жұлдыздар көбінесе сандықтың бір сөресіне салынады. Содан кейін баланың жапырағы оның өміріндегі басқа да ерекше жағдайларда, мысалы, оның Бар-Мицва, Ауфруф және басқа да маңызды отбасылық оқиғаларда Тораға салынады. Кейбір қайырмалар тіпті шұңқырдың өзіне де әшекейлі байрақ ретінде қолданылған.

Ленгнау Маппот

Ең көп жиналған шұңқырлардың бірі 1960 жылдары Швейцарияның Аргау кантонындағы Сурбтальде табылды. Ленгнаудағы синагоганың әйелдер галереясынан табылған 218 мата үш ғасыр бойы сақталған. Ең көнесі 1655 жылы жазылған. 1967 жылы доктор Флоренс Гуггенхайм Грунберг бұл жапырақты зерттеп шықты. Қазір олар Швейцарияның еврей мұражайының жинағына кіреді.