Кіріспе

Тамохуанчан – Мексиканың орталық аймағының мезоамерикалық мәдениеттеріне белгілі мифтік шығу орны, соңғы постклассикалық кезеңде кеңінен танылған. Ацтектер сияқты соңғы постклассикалық халықтардың мифологиялық дәстүрлері мен жаратылыс туралы айтылымдарында Тамохуанчан – құдайлардың Миктанның жер асты әлемінен ұрланған құрбандық қан мен ұсатылған адам сүйектерінен қазіргі адамзаттың бірінші өкілдерін жасаған жұмақ ретінде көрінеді.

Атауы

Сахагунның Флоренция кодексінде (10-бет, 29-тарау, 14-параграф) айтылуынша, "Тамоанчан" сөзі шамамен "Біз үйімізге түсеміз" дегенді білдіреді. "Тамоанчан" сөзі нахуатль тілдерінен емес, майя этимологиясымен байланысты екені көрсетілген, мағынасы "тұманды аспан мекені" немесе осыған ұқсас болуы мүмкін. Флоренция кодексіндегі Тамоанчан сипаттамалары, классикалық кезеңнен кейінгі науа тайпалары оны Мексика шығанағының ылғалды жазық аймағында, уастек майя халқының қоныстанған жерінде деп ойлағандарын көрсетеді.

Кодекстердегі бейнелеу

Ацтек кодекстерінде бейнеленген кезде Тамоанхан жиі ацтек күнтізбесіндегі трецена 1 Каллимен байланыстырылады. Бұл "Борбонник және Тоналаматл Аубиндегі 15-ші трецена". Ицпапалотл құдайы, басты цицимиме тұлғаларының бірі ("жұлдыз демон"), әдетте осы треценаға төрағалық етеді, сондықтан Тамоанхан көбінесе оның билігінің бір бөлігі деп есептеледі. Кодекстерде Тамоанханды белгілейтін топонимикалық глиф гүлдейтін және қан шығаратын жарылған ағашты бейнелейді; бұл мотивтер жұмақта сексуалдық тәлкекке салу оқиғасына және осының салдарынан өмір ағашының кесілуіне сілтеме жасайды, бұл Codex Chimalpopoca-да сипатталған. Жарылғаннан басқа, Тамоанхан ағашының екі бөлігі кейде қарама-қарсы бағытта жолақтармен (мысалы, Codex Borgia 44-те) көрсетіледі, сонда "олардың диагональдік орналасуы ішкі спиральді қозғалысты көрсетеді". Осылайша, екі қарама-қарсы бағытта спиральді айналымдар бейнеленгендей.