Кіріспе
тарихшылдық - тарихқа қатысты философиялық және тарихнамалық теория. Тарихтағы оқиғалар бұрын болған күштермен толықтай анықталады деген сенім. Тарихилық - философиялық және тарихнамалық теория, XIX ғасырда Германияда (Historismus ретінде) құрылған және әсіресе XIX және XX ғасырлардағы Еуропада ықпалды. Сол заманда бірде-бір табиғи, гуманистік немесе философиялық ғылым жоқ еді, ол бір немесе басқа жолмен ойдың тарихи түрін (сағ. салыстырмалы тарихи лингвистика және т.б.). Тарихизмді тарихилықпен шатастыруға болмайды, алайда ағылшын тілінде екі сөзді қолдану әдеті өте ұқсас. (Историзм термині кейде неміс философиясы мен тарихнамасының дәстүрінде Historismus деп аталатын нақты ағымды анықтау үшін сақталады.) және Иоганн Густав Дройсен, ХХ ғасырдың тарихшысы Фридрих Майнеке және философ Вильгельм Дилтей. Дилтей Ранкедің ықпалына ұшырады. Юристтер Фридрих Карл фон Савиньи мен Карл Фридрих Эйххорн тарихилық идеялардың әсеріне қатты ұшырап, Неміс тарихи заң мектебін құрды. Италиялық философ, антифашист және тарихшы Бенедетто Кроче және оның британдық әріптесі Робин Джордж Коллингвуд 19-шы ғасырдың аяғы мен 20-шы ғасырдың басында тарихилықтың маңызды еуропалық өкілдері болды. Коллингвудқа Дилти ықпал етті. Ранкедің аргументтерін социологияда және басқа да әлеуметтік ғылымдарда кең таралған заңға ұқсас және сандық тәсілдерге қарсы дәрі ретінде қарастыруға болады. Марксизмде тарихилық принциптің жалпы әдістемелік маңызы бар.
belief that events in history are entirely determined prior forces
Historism is a philosophical and historiographical theory, founded in 19th century Germany (as Historismus) and especially influential in 19th and 20th century Europe. In those times there was not a single natural, humanistic or philosophical science that would not reflect, in one way or another, the historical type of thought (cf. comparative historical linguistics etc.). Historism is not to be confused with historicism, nevertheless the English habits of using both words are very similar. (The term historism is sometimes reserved to identify the specific current called Historismus in the tradition of German philosophy and historiography.) and Johann Gustav Droysen, 20th century historian Friedrich Meinecke, and the philosopher Wilhelm Dilthey. Dilthey was influenced by Ranke. The jurists Friedrich Carl von Savigny and Karl Friedrich Eichhorn were strongly influenced by the ideas of historism and founded the German Historical School of Law. The Italian philosopher, anti fascist and historian Benedetto Croce and his British colleague Robin George Collingwood were important European exponents of historism in the late 19th and early 20th century. Collingwood was influenced by Dilthey. Ranke's arguments can be viewed as an antidote to the lawlike and quantitative approaches common in sociology and most other social sciences. The principle of historism has a universal methodological significance in Marxism.
Қазіргі заманғы ой
ХХ ғасырдағы неміс тарихшылары тарихилықтың кейбір аспектілерін алға тартқан Ульрих Мухлак, Томас Ниппердей және Йорн Рюсен. Испан философы Хосе Ортега и Гасс тарихшылдықтың ықпалына ұшырады.