Кіріспе
Құжат түрі құқықтық термин Рескрипт - мемлекеттік мемлекеттік құжат. Бұған қоса, бұл құжат автордың бастамасы бойынша емес, авторға қойылған (әдетте заңдық) сұраққа жауап ретінде шығарылады. Бұл сөз Рим императорларының осындай сұрақтарға берген жауаптарынан пайда болды және қазіргі заң терминологиясында және Папалық курияда қолданылады. Резисктер әр түрлі формада болуы мүмкін, мысалы Папалық бұқа сияқты белгіленген үлгідегі ресми құжаттан бастап, талапты қарапайым белгімен шешім арқылы, "қатысты" немесе "берілген" сияқты, тиісті тарапқа немесе жүзеге асырылатын құзыретті атқарушы кеңсеге жіберу.
the legal term
A rescript is a public government document. More formally, it refers to such a document issued not on the initiative of the author, but in response to a question (usually legal) posed to the author. The word originates from replies issued by Roman emperors to such questions and is also used in modern legal terminology and the Papal curia. Rescripts may take various forms, from a formal document of an established type, such as a Papal Bull, to the forwarding of the demand with a simple mention by way of decision, something like "rejected" or "awarded", either to the party concerned or to the competent executive office to be carried out.
Этимология
Рескрипт сөзі латынша rescriptum есімінен шыққан, ол латын тіліндегі rescribo етістігінен шыққан, яғни "жазбаша жауап жазу немесе жауап беру" дегенді білдіреді. Ол өзінің арнайы құқықтық мағынасын императорлар немесе заңгерлердің петицияларға немесе құқықтық сұрақтарға үнемі жауап беруі арқылы дамытты. Рескрипт термині басқа да жағдайларда, мысалы, Осман, Қытай және Жапон императорлық соттары немесе тіпті Рим империясынан бұрын ұқсас процедураларға қолданылады. Жапон императорлық рескриптілерінің екі танымал мысалы - император Хирохитоның 1945 жылы Потсдам декларациясына жауап ретінде жазылған соғысты тоқтату туралы императорлық рескриптісі және 1946 жылы генерал Дуглас Макартурдың өтінішіне жауап ретінде жазылған адамгершілік декларациясы.
Рим құқығы
Рескриптілердің ең көп таралған авторы император болса да, бұл термин әдетте жергілікті немесе провинциялық деңгейдегі әртүрлі лауазымды адамдардың діни иерархиядағы епископтарға жазған жауаптарына қатысты. Рим империясының билігі кезінде императордың азаматтардың өтініштерімен (libelli) және жауап жобаларымен айналысатын магистер либелорум деген офицері болған. Алғашында өтініштің төменгі жағында жазылған бұл жауаптарды негізінен императордың атынан ғана шығарылған және императордың либелором магистрі жазған деп есептеледі. Бұл өтініштердің көпшілігі заңды болғандықтан және император соңғы апелляциялық сот ретінде қызмет еткендіктен, бұл лауазымды заңгерлер үнемі атқаратын. Олардың арасында Папиниан мен Ульпиан да бар еді. Бұл рескриптілер императорлық канцеляриядан жазбаша жауап ретінде заңнамалық әсерге ие болды және екі жалпы нысанды алды: хаттар (эпистулалар) және жазылулар (императордың төмендегі жазбаша қолтаңбасымен расталған жауап; жазылулар). Кейбір маңызды ертедегі заңдық жинақтар негізінен рескрипттерден құралған, мысалы, Грегориан және Гермогениан кодекстері. Рим заңдарының тұтастай мазмұнын қайталап жазған Юстиниан кодексі көптеген императорлық рескриптілерді сақтап қалды.
Франция
Францияда адамдар әкімшілікке рескрипт (rescript) сұрауға мүмкіндік алады, яғни олар құзыретті әкімшілікке нақты жағдайды ұсынады және әкімшіліктен берілген нақты жағдайға заңды қалай қолдануды түсіндіретін ресми жауап (рескрипт) алады. Рескрипт әкімшілік үшін міндетті болып табылады және оны сот алдында айыптау жағдайында рескрипт сұраған адамды ақтауға қолдануға болады. Ағылшын ортақ заңына сәйкес мұндай гипотетикалық процеске жол берілмейді және істер факті бойынша анықталуы керек.
Папалық
Рим папасының рескриптілері қасиеттілерге қайырымдылық жасау немесе канондық құқық бойынша әділдікті жүзеге асыру туралы болып табылады. Рим католиктерінде рескриптілер - бұл пап немесе Рим Куриясының қауымы жеке тұлғалардың сұрақтарына немесе өтініштеріне жазбаша жауаптар.
Америка Құрама Штаттары
Массачусетс апелляциялық соттары төменгі соттарға рескриптілер береді. Бұл федералды апелляциялық практикада мандаттарға (яғни мандамус ордерлеріне) тең.