Кіріспе

Қорқыныш шегінен шығу

Қорқақтық – бұл адамды тәуекелге барудан немесе қауіпке қарсы тұрудан алған артық қорқыныш сипаттамасы. Ол батылдықтың қарама-қарсысы болып табылады. "Қорқақ" деген атау қиындыққа тап болғанда мінездің кемшілігін көрсетеді. Қорқақтыққа бой алдырған адам қорқақ деп аталады. Батылдыққа қарама-қарсы болғандықтан, көптеген тарихи және қазіргі адам қоғамдары батылдықты марапаттайды, ал қорқақтық қоғамға зиянды мінез-құлық кемшілігі саналады, сондықтан өз қорқынысыңа қарсы тұрмау көбінесе айыпталады немесе жазаланады.

Этимология

Online Etymology Dictionary сөздігіне сәйкес, "қорқақ" сөзі ағылшын тіліне көне француз тілінен келген "coart" (қазіргі француз тілінде "couard") сөзінен енген. Бұл сөз "құйрық" (қазіргі француз тілінде "queue", латын тілінде "cauda") сөзі мен зат есім жасаушы жұрнақтың қосылуынан пайда болған. Осылайша, бұл сөз бастапқыда "құйрығы бар" деген мағынаны білдірген болуы мүмкін. Бұл, қорқыныштан құйрығын көрсетіп қашатын жануардың ("құйрығын бұрап") немесе иттің қорқып құйрығын аяқтары арасына тығып алу әдетін еске түсіреді. Француз тілінен келген көптеген ағылшын сөздері сияқты, бұл сөз де 1066 жылы нормандықтар Англияны жаулап алғаннан кейін, француз тілін білетін нормандықтар арқылы ағылшын тіліне енгізілген. Дегенмен, "Coward" (мысалы, Noël Coward) ағылшын тегі "cowherd" – "мал өріп жүруші" сөзімен байланысты. Немец тілінде бұл сөз "Feigling" және "Weichei" деп аударылады, соңғысы тікелей "жұмсақ жұмыртқа" деген мағынаны береді.

Әскери құқық

Қорқыныштың әрекеттері ұзақ жылдардан бері әскери заңмен жазаланады, ол қорқыныштың кең ауқымын қамтитын құқық бұзушылықтарды анықтайды, соның ішінде жаудың қарсы тұруында дезертирлік жасау және бұйрыққа бағынбай жауға тізе бүгу. Мұндай әрекеттерге жасалатын жаза көбінесе ауыр болады, дене жазасынан бастап өлім жазасына дейін жетеді. АҚШ-тың әскери әділет кодексінде жауынгерлік даладағы қорқыныш өлім жазасымен жазаланатын қылмыс ретінде қарастырылады. Жалпы алғанда, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қорқыныш көрсеткендер өлім жазасына кесілді, және ұсталғандар әдетте әскери сотқа беріліп, көп жағдайда оққа ұшты. Қорқыныш үшін атқыланған британдық сарбаздар соғыс ескерткіштерінде жиі еске алынбады, ал олардың отбасылары көбінесе жәрдемақы алмады және қоғамдық қарапайымдыққа ұшырады. Бірақ, көп жылдар өткен соң, осы сарбаздардың барлығы Ұлыбританияның 2006 жылғы Қарулы Күштері Заңымен қайтыс болғаннан кейін кешірім алды және "Атуға дайындық" мемориалымен құрметтелді. Британдық, канадалық, француздық, неміс және ресейлік әскерлерден өзгеше, АҚШ әскері сарбаздарды қорқыныш үшін соттады, бірақ ешқашан өлім жазасын орындаған жоқ, ал неміс командирлері жаза ретінде өлім жазасын қолдануға көбінесе құлшынбады. Әскери тарихшы С. Л. А. Маршаллдың мәлімдемесі бойынша, Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ-тың 75% жауынгерлері тікелей қауіп төнген кезде де, жауды өлтіру мақсатымен атуға бармады. Автор Дэйв Гроссман өзінің "Өлтіру туралы: Соғыста және қоғамда өлтіруді үйренудің психологиялық құны" атты кітабында осы нәтижелерді түсіндіруге тырысты. Маршаллдың тұжырымдары кейіннен қате немесе тіпті жалған деп сынға алынды және Екінші дүниежүзілік соғыстағы канадалық әскерлердің толыққанды зерттеуінде расталмады.