Кіріспе
Палестина мемлекетіндегі Иерихон қаласында христиан монастырі бар тау Есбету тауы, палестин арабшасы Джебель Курунтул (جبل لقرنطل), Палестина мемлекетіндегі Батыс жағалаудағы Иерихон қаласының үстіндегі тау; ежелгі христиан дәстүрі оны Жаңа Келісімдегі Матай, Марқа және Лұқа евангелияларында сипатталған Исаның есбету орны ретінде анықтайды. Онда "биік жерден" Ібіліс Исаға әлемнің барлық патшалықтарын басқаруды ұсынды. IV ғасырдан бастап христиан дәстүрі Исаның 40 күндік оразасын оның сыналуынан бұрын Джебель Курунтулдағы үңгірмен байланыстырды. Ақырында, бұл сөз Ізгі хабардағы сынақ туралы айтылған биік таумен байланысты болды. Иерихон қаласы Құрунтул тауының шығыс табанында, теңіз деңгейінен төмен орналасқан, ал жақын маңдағы Иордан өзені мен Өлі теңіз одан да төмен, шығыс пен оңтүстік-шығыста орналасқан. Таудың Иерихоннан жоғары биіктігі бар, бұл теңіз деңгейінен жоғары биіктікке айналады және шығысқа қарай оның аңыздық айналасының таңғажайып көрінісін ұсынады. Құрунтул бұрын Селевкидтер мен макабилердің Док (сонымен қатар Док және Дагон) деп аталатын бекінісінің орналасқан жері болған. Бұл 134 жылы Симон Макабей мен оның екі ұлының өлтірілген жері болған. Исаның өлімінен бірнеше ғасырлар өткеннен кейін, Тау лавра типті монастырға айналды, крест жорықтары кезінде католик монастырына айналды, содан кейін Осман империясының соңғы кезеңінен бастап православие монастырына айналды. 1998 жылдан бері таудың жартысында орналасқан монастырь ескі Иерихонның қалдықтары сақталған жермен байланыс орнатып, діни туризмнің орталығы болып табылады. 2014 жылы тау мен монастырь Палестина мемлекетінің "Ерихон оазисі археологиялық паркіне" кірді. Сондай-ақ, ол Ель-Барияның діни дәстүрлерінің бөлігі ретінде Дүниежүзілік мұра мәртебесіне арналған алдын ала тізімге ұсынылды.
Mount of Temptation, in Palestinian Arabic Jebel Quruntul (جبل لقرنطل), is a mountain over the city of Jericho in the West Bank, in the State of Palestine; ancient Christian tradition identifies it as the location of the temptation of Jesus described in the New Testament Gospels of Matthew, Mark, and Luke, in which it is said that, from "a high place", the Devil offered Jesus rule over all the kingdoms of the world. Since at least the 4th century, Christian tradition has specifically associated the forty days of Jesus's fasting that preceded his temptation with a cave on Jebel Quruntul. Eventually, it came to be associated with the high mountain in the Gospel's description of temptation. The city of Jericho lies at the feet east of Mount Quruntul, at below sea level, with the nearby Jordan River and the Dead Sea at even lower elevations, further to the east and southeast. The Mount has around of prominence over Jericho, which translates to an elevation of above sea level, and offers a commanding view of its fabled surroundings to the east. Quruntul had previously been the location of a Seleucid and Maccabean fortress known as Dok (also Doq and Dagon), which was the site of the assassination of Simon Maccabeus and two of his sons in 134. Centuries after the death of Jesus, the Mount became the site of a lavra type monastery, turned into a Catholic monastery during the era of the Crusades, and then into an Orthodox monastery since the late Ottoman period. Since 1998, the monastery halfway up the mountain has been connected with the tell holding the remains of ancient Jericho via a cable car and a center of religious tourism. In 2014, the mountain and monastery were made part of the State of Palestine's "Jericho Oasis Archaeological Park". It has also been nominated to the Tentative List for World Heritage status as part of religious traditions of El Bariyah, the Judaean Desert.
Ежелгі бекініспен байланысты
Бұл төбедегі макабилердің бекінісінің еврейше атауы бөлек жазылған жоқ, бірақ грекше 1 Макабиде Dōk (; Docus; دوكا) және Иосиф Флавийдің еңбектерінде Dagn (Δαγν) деп аударылған. Дұқа (Δουκα) деген атау 4 ғасырда құрылған ертедегі монастырларда сақталған және тау түбіндегі бұлақтар маңындағы екі шағын елді мекен Дүйұқ (ديوك) деген атаумен жалғасуда. Қазіргі еврей тілінде арабша атауынан кейін Қарантал (קרנטל) деп аталады.
Христиандық дәстүрлер
Христиан Киелі кітаптарының синоптикалық Евангелиелерінде Исаны Иордан өзенінде шомылдыру рәсімінен өткізгеннен кейін Киелі Рух "далаға" алып барды, онда ол 40 күн 40 түн ораза ұстады, содан кейін "шайтан" немесе "шайтан" оны азғырды. Марқаның жазбасында да бұл жайында қысқаша айтылған. және шабуылдады. Яһуда әскерінің қоршауына түсіп, Птолемей Жоханның анасын, өзінің қайын енесін, қамалдан жартастан лақтырып тастаумен қорқытады. Әйел баласына өз міндетін орындаудан бас тартпауын өтінді, содан кейін ол шабуылдауды жалғастырды. Ол алдымен азапқа ұшырап, содан кейін, Яһудилер жетінші жыл демалу үшін қоршаудан қашуға мәжбүр болғаннан кейін, өлтірілді. Антиохтан алған күштері оның орнын ұстауға жеткіліксіз болғандықтан, Птолемей Филадельфияның (қазіргі Амман, Иордания) төрешісі Зенон Котиласқа қашып кетеді. Дәстүр бойынша, оның "қайта ашылуы" 326 жылдан кейін Қасиетті жерді аралап жүрген кезінде Ұлы Константиннің пәк анасы - Қасиетті Еленаға тиесілі. 340 жылы Шаритон Мойындаушы тауда лавра типті монастырь құрды, содан кейін әлі де оның еврей және Селевкид атауларының бір түрін қолданады. Лавра таудың басында емес, сынақ үңгірінің жанында орналасқан. Елена бұл үңгірде Исаның 40 күн ораза тұтқан жері деп есептеді. Таудың шығыс бетінде монахтарды орналастыру үшін тағы 35 камера қазылған. Кең аймақта келесі бірнеше ғасырларда тағы бірнеше шіркеулер мен монастырлар тұрғызылды, ең бастысы - Вади Келттағы монастырь, оны Иоанн Фибский құрды және оны Джордж Чозиба атақты етті. Христиандық дамудың бұл бастапқы кезеңі 614 жылы Византия-Сасанида соғысының науқанымен аяқталды, ол кезде парсылар яһудилердің көтерілісін пайдаланып, Иерусалимді қысқа уақытқа басып алды. Құрунтул мен Иерихонның монастырлары тоналып, халық санынан айырылды, 635 және 636 жылдары Палестинаны мұсылмандардың тез басып алуы қалпына келтірудің алдын алды.
Ерте мұсылман және крестоносцы кезеңдері
Бұл аймақтағы христиандар, яһудилер мен мұсылмандардың салыстырмалы түрде бейбіт өмір сүруі 11 ғасырда әл-Хакимнің қуғын-сүргіндерімен, сельджуктардың шабуылдарымен және Бірінші крест жорығының басталуымен аяқталды. Византия императоры Мануэль I (б. 11431180) бұл аймақтағы православиелік монастырларды қайта салды. Алайда, бірнеше ғасыр бұрын Сент-Елена анықтаған екі сайтта жаңа католик шіркеулері тұрғызылды, ал Қасиетті қабір монахтары 1133 немесе 1134 жылы салынған шомылдыру рәсімін жасаған Иоанн Крестителю арналған монастырь үшін үңгірдің жанындағы Харитон лаврасының орнын пайдаланды. Үңгір мен монастырьдің салыстырмалы маңызы таудың өзі сол дәуірдегі көптеген қажыларға "Карантин тауы" деп аталуына әкелді. Екі жылдан кейін монастырь Иерихонның оннан бір бөлігін алды. 1143 жылы бұл табыс жылына 5000 аурейге тең болды және оны Иерусалимнің патшайымы Мелисенда монахтардан Бетанияның бауырларына тапсырды. Сол уақытта Темплер сапындағы ер адамдары тау басында шағын, бірақ айтарлықтай қорғанысты қамал салып, эллиндік цистерналарда су сақтап, тау үңгірлеріндегі қару-жарақ пен керек-жарақтарды сақтап қалды. Темплирлер бекінісі Хасмоний және Ирод қабырғаларының бөліктерін, сондай-ақ олардың ішінде тұрғызылған Византия шіркеуін пайдаланған сияқты. 1170-ші жылдардан бастап 1180-ші жылдардың басында Иерусалимдегі қолбасшыға әрқашан Жебел Құрунтулдан өткен жолды нығайту және онымен жүретін кез келген асыл адамдарды қорғау және қамтамасыз ету үшін он салт аттыны әрдайым қолдана алуды тапсырды. Сол уақытта Теодорихтың кішкентай кітабында кем дегенде бірнеше тамплиерлер немесе госпитальдерлер кез-келген жергілікті қарақшылар мен бедуиндер шабуылына қарсы бағыт бойынша паломшылар тобымен бірге жүрді деп жазылған. Буршар өзінің сипаттамасында Джебель Курунтулға баруды сипаттаған, бірақ Азғырудың нақты орнын Бетелге жақын басқа жерге орналастырған. Вилбрандтың жол картасы оны шынайы деп есептеді. 1187 жылы Хатинде Аюбид сұлтаны Саладинге жеңілгеннен кейін бұл аймақ христиандарға берілді және көпшілігі жойылып кетті.
Осман дәуірі
Бедуиндер үнемі шабуылға ұшырағандықтан, аймақ Осман империясының қол астында қалады. XVIII ғасырдың басында голландиялық дипломат Дж. А. ван Эгмонд жергілікті арабтардың тау үңгірлерін қорғаныш пен жасырынған жер ретінде пайдаланғанын хабарлады. Олар еуропалықтарға жақын келуді ұзақ уақыт бойы тыйым салды, бірақ Палестинадағы кейбір христиан епископтары ақырында оларға қауіпсіз өту үшін жылына 10 күміс курушлар төлеу туралы келісім жасады, содан кейін қажыларға жергілікті жетекшімен үңгірге және таудың басына көтерілуге рұқсат етілді. Жол бойындағы оқшауланған саяхатшылар кейде тоналған, бірақ бұл аймақтағы француз елшісінің қызметшісі болған жағдайда Иерусалимнің мутасарифі жергілікті ауыл басшыларын ұрланған барлық нәрсені қайтаруға мәжбүрлеу үшін жеке араласты. Ван Эгмонд өзінің саяхаттаған Қасиетті қабірдің аталары Азғыру үңгіріндегі қираған шіркеуді Сент-Елена жеке өзі құрған деп сенуді жалғастырғанын, бірақ оның құрылысы оның көзінде соншалық көне болып көрінбейтінін атап өтті.
Қазіргі заман
Осман империясының әлсіреуіне және Еуропа империяларының күшейгеніне байланысты 19 ғасырдың аяғында христиандардың қасиетті жерге зыярат етуі археологтар мен миссионерлер тобымен бірге көтеріле бастады. Қазір баптист Жақияға арналған монастырь 1874-1904 жылдары қайта салынған, 1905 жылы мұражайды грек православ монахтары күтіп-ұстаған. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлыбританияның Палестинаға берген мандаты кезінде Жерихонның айналасындағы аймаққа суарудың заманауи жүйелері енгізілген, ол жеміс жинау орталығы ретінде өркендеген. Израильдің құрылуы, палестиндіктердің көшіп кетуі, содан кейінгі соғыстар мен қақтығыстар аймақтағы қолжетімділікті, туризмді және экономикалық дамуды шектеді, бірақ Иорданияның патшасы Хусейн археологиялық жұмыстарды құптайды, бұл аймақтың негізінен яһудилер болғанын Израильдің өз тарихының көп бөлігінде айтқандығын жоққа шығару үшін. 2002 жылы Джебель Курунтул үңгірлеріндегі қазба жұмыстары кезінде оның бірі халколит дәуірінен ислам дәуіріне дейінгі жерлеу үшін қолданылғанын анықтады. 1998 жылы Осло келісімінен кейінгі салыстырмалы бейбіт кезең кезінде палестиналық кәсіпкер Марван Синокрот ежелгі Иерихонның қираған жерінен грек монастырына дейін 12 кабиналы кабельді автомобиль салдырды. Діни туризм Иерихонның жалпы келушілерінің 60% -дан астамын құрайды (2015 жылы жылына 300 000 адам деп бағаланды), ал әуе көтеруі монастырға жету уақытын 90 минуттан 5 минутқа дейін қысқартты. Компания Гиннес рекордтар кітабында "теңіз деңгейінен төменгі ең ұзын кабельді автомобиль әуе трамвай" деп танылды, бірақ екінші интифада көп ұзамай басталып, аймақтағы туризмді қайтадан шектеді. Жоба тау монахтарымен де қиындықтарға тап болды, олар жоба туралы кеңес алған жоқ және кейде туристер топтарына монастырь есіктерін жапты, бірақ жұмыс істеуді жалғастырды. Жәбел Құрунтул, оның бекінісі және монастыры 2012 жылы Дүниежүзілік мұра ретінде ұсынылған Эль-Бария "Жай" аймағының бір бөлігін құрайды және 2014 жылы Италияның көмегімен құрылған Иерихон оазисі археологиялық паркіне енгізілді.
Мұра
Мәсіхтің Азғырылуы туралы "Кварантания тауы" деген атаумен Генри Уодсворт Лонгфеллоудың Christus: A Mystery поэмасының бір бөлігі болып табылады.
Киелі кітаптың басқа жерлері
Киелі кітапта айтылған "биік тау" кейде Рим империясының Палестина аймағындағы басқа жерлерге де қатысты. Жергілікті араб дәстүрі оны 19-ғасырда Иерихон жазығының солтүстік шетіндегі 'Ушш-эль-Гурабтың төменгі шыңына орналастырды, оны Уди-эд-Дююк деп аталатын аңғар Азғыру тауынан бөлді. Ернульдің 13 ғасырдағы жылнамасында жазылған тағы бір дәстүр бойынша, Ібілістің әлем патшалықтарына үстемдік ету ұсынысы Назарет қаласының оңтүстігіндегі Пресипис тауында болды, онда Иса өзінің яһуди қауымының бірінен бас тартуы кезінде көпшіліктен жоғалып кетті.