Кіріспе

Тегеран және қала маңындағы автобус компаниясы жұмысшыларының синдикаты (SWTSBC) (سنديكای شركت واحد اتوبوسرانی) - Үлкен Тегеран аймағын ортақ еткен кәсіподақ. Оның мүшелері 17000-нан астам жұмысшы; олардың көпшілігі Тегеранның Біріккен автобус компаниясында (Шарекат е Вахед) жұмыс істейді. Алғашқыда 1958 жылы құрылған, оның қызметі жылдар бойы үзілістермен болды. 1979 жылғы Ислам төңкерісінен кейін одақ танымалдылыққа ие болды, ол тәуелсіз жұмысшы ұйымдарына жиі жауыздық танытатын режиммен ашық күресті.

Өмірбаян

Иранның соңғы монархы Мұхаммед Реза Шахтың билігі кезінде Иранның тез индустрияланғаны көптеген жұмысшы ұйымдарын, соның ішінде Синдикат та тудырды. Иранның еңбек қозғалысы 21-ші ғасырда елдің әлеуметтік және саяси өзгерісіне ықпал етті. Иран қоғамының көптеген басқа салалары сияқты, еңбек одақтары 1979 жылғы революцияға қатысты, бұл ақыр соңында Шахтың жер аударылуына және биліктегі теократияның пайда болуына әкелді. Революциялық кезеңнің ең биік кезінде Синдикат ұстаған көптеген саяси ұмтылыстарға қайшы, кәсіподақ барлық қызметтен тыйым салу арқылы бұрынғыдан да ауыр жағдайға ұшырады. Мемлекеттік қолдаумен құрылған Ислам еңбек кеңесі автобус операторларының орнынан ауысқаннан кейін олар бұрын болған тәуелсіз өкілдіктерін жоғалтты. Жер астындағы қызметінде Синдикат 2004 жылы қайта өркендегенге дейін салыстырмалы түрде тиімсіз болды.

2004 жылы қайта жанданды

Кәсіподақтардың заңсыздығы салдарынан Синдикат жұмысшылардың желісін бейресми құралдармен сақтады. 2004 жылдың екінші жартысы синдикаттың нығайғанын, 1979 жылға дейінгі жағдайынан бері болмаған заңдылық аурасын берді. Бір кездері кәсіподақтарға қарсы институттармен жасырылған жұмысшылардың наразылықтары енді Мансур Осанлу сияқты кәсіподақ басшыларының көмегімен көтерілді. 2005 жылдың ортасында Осанлу 17 белсендімен бірге Тегеранның Біріккен автобус компаниясынан шығарылғаннан кейін автобус операторлары қозғалысы қарқын ала бастады. Осанлоудың жұмысшылар арасындағы танымалдылығы мен харизматикалық тартымдылығы оны шеттетілген жұмысшылардың жиналу нүктесіне айналдырудың маңызды факторлары болды. Жұмысшылардың жек көруі ереуілге және көтеріліске әкелді, бірақ мұндай ойлар компания мен үкіметтің өзі ұйымдастырған реакциялық қауіпсіздік күштерінің басылды. Май айында болған көптеген шабуылдардың бірінде Осанлу жарақаттанғаннан кейін емделіп, қамауға алынды. Кейін ол босатылды. Теократиялық режимнің кәсіподақтың болашақ іс-әрекетін жоюға қысымы негізінен сәтсіз болды. 3 маусымда кәсіподақ басшылары ішкі конституцияны ратификациялады, бұл ұйымның болашақ дауларда атқаратын тиімді рөлін нығайтады. 17000 жұмысшының 8000-і конституцияны қабылдауға әкелген сайлауға қатысты. Кәсіподақ құру идеясы ислам режимі еңбек саясатына тікелей қайшы келді. Жұмысшылар мен олардың Синдикаттағы өкілдерін қамауға алу жиі орын алған. Ақы төленбеген жалақыға, қауіпті жұмыс жағдайларына және ұжымдық келіссөздер процедураларын шектеуге қарсы күрес (басқалар арасында) кәсіподақтарды жұмыскерлер арасында моральдық жағынан жоғары ұстанымға ие етті. Бірлік көрсету үшін, 7 қыркүйекте әріптестері мен кәсіподақ басшыларын тұтқындауға қарсылық білдіру үшін автобус жүргізушілері өздерінің көліктерінің жарығын барлық ауысымда қалдырды. Солардың бірі Мансур Осанлу Тегеранның атақты Эвин түрмесінің 209-бақшасына жіберілді. Осанлоудың медициналық көмекке шақырған өтініші түрме әкімшілігінің назарынан тыс қалған. Бұл жоғары деңгейдегі тұтқындаудан кейін ең үлкен жұмыс акциясы 2006 жылдың 28 қаңтарында жоспарланған демонстрация түрінде болды. Демонстрация ешқашан басталмады, өйткені қауіпсіздік күштері алдағы шабуыл туралы таралған кітапшаларды Синдикаттың басшылығына дейін іздестіре алды. Одақтың директорлар кеңесін тұтқындады, бұл алдағы жұмыс орындары үшін науқанның ұйымдастырушылық базасын мүлдем құлдыратты. Олардың қатарында: Ибрагим Мадади, Мансур Хаят Гейби, Сейед Давуд Разави, Саид Торабиан, Али Зад Хосейн, Насер Ғоломи және Ғоламреза Мирзауи бар. Ұстаздар одағының басшыларынан басқа, жүздеген белсенділер мен ереуілшілер де тұтқындалды (шамамен 1200 адам). Басқалары әртүрлі жағдайларда ұсталған. Бірнеше ондаған адам қатаң шарттармен босатылды. Оларға кез келген ереуілдерді ұйымдастыруға және/немесе оған қатысуға және басқа да кәсіподақ іс-шараларына қатысуға тыйым салынды. Нәтижесінде бұл іс халықаралық назарын аударды. Әлемдегі жұмысшылар мен коммерциялық емес ұйымдардың (Amnesty International, Human Rights Watch және т.б.) наразылықтарын қоса алғанда, АҚШ Мемлекеттік департаменті де тұтқындауларды айыптайтын мәлімдеме шығарды. Куәгерлердің айтуынша, Мансур Осанлу 2006 жылдың 19 қарашасында SWTSBC вице-президенті Ибрагим Мададимен бірге күдікті жағдайларда тұтқындалған. Осанлу мен Мададиді қарулы топ ұрып-соғып, әуеге оқ атудан кейін алып кетті. Бұл оның екінші тұтқындалуы. Ол бірнеше ай бойы жалғыз камерада отырғаннан кейін кепілдікпен босатылған болатын. Бұл да арнайы полиция мен "Ансар мен Хезболланың" мемлекет қолдаған жасырын жасағы әлеуметтік және саяси белсенділерді тұтқындап, үндетпей отырғаны сияқты. Осанлу 2006 жылдың 19 желтоқсанында қосымша кепілдікпен қамақтан босатылды. Ұйымның тағы бір қызметкері - Реза Шахаби тұтқындалды. Шахаби 2010 жылдың маусым айынан бастап Эван түрмесінде қамауда отыр, 2012 жылы Тегеранның Ислам революциялық соты оны "мемлекеттік қауіпсіздікке қарсы жиналып, келісімге келгені үшін" және "жүйеге қарсы үгіт таратқаны үшін" алты жылға бас бостандығынан айырды.

2020 жыл

Тегеранның автобус жүргізушілері синдикатының мүшесі Расул Талеб Моғаддам 74 қамшы соқты, деп хабарлады Тегеран және қала маңындағы автобус компаниясы қызметкерлерінің синдикаты 2020 жылдың 1 маусымында. Моғаддам 2019 жылдың 1 мамырында жұмысшы күнін атап өту митингісінде қамауға алынған онша жұмысшының бірі болды. Могадам 74 қамшымен соққыға және екі жылға бас бостандығынан айырылды.