Кіріспе

Непалдық әлеуметтік ұйым Гути немесе Гости - Непалдағы невар халқының әлеуметтік жүйесі. Жер қоры арқылы гутилер өздерінің әлеуметтік-экономикалық мәртебесін қолдайды. Гутидің жері әр түрлі жобалар мен табыс табу үшін пайдаланылады. Жүйе шамамен б.з.б. V ғасырда пайда болды, ал қазір гутилердің көпшілігі жойылған немесе бұрынғы рөлдерінің қалдықтары. 2019 жылы Катманду аңғарындағы неварлардың наразылықтарынан кейін барлық гутилерді ұлттандыруды ұсынған Гути заң жобасы кері қайтарылды.

Ұйымдастыру құрылымы

Гути - неварлар арасында кең тараған әлеуметтік ұйым. Жүйе қоғамдастықтардың әлеуметтік құрылымына кіріктірілген. Ол Такалиден немесе Гутхидің ең үлкен адамынан тұрады. Гутхи нормаларының көпшілігін қалыптастыру үшін такалидің келісімі өте маңызды. Гутидің мүшесі гутияр деп аталады. Гути жүйесінде әртүрлі кастаға негізделген адамдар тобы құрайтын қауымдастықтар бар. Гути жүйесінің көп бөлігі қоғамдастықтардың әлеуметтік құрылымындағы өзгерістерге байланысты ыдырап жатыр. Сонымен қатар, гути жүйесін ұлтқа айналдыру және жер реформасы науқандары да елеулі өзгерістерге әкелді. 2019 жылдың сәуір айында Непал Федералды Парламентінің Жоғарғы Палатасында ұсынылған Гути заң жобасы өте даулы болды және заң жобасына қарсы бірнеше жаппай наразылық акцияларын, әсіресе Катманду аңғарында, тудырды.

Тарих және қоғамдағы рөлі

Гути - бұл Невар әлеуметтік жүйесінің бөлігі. Бұл жүйе б.з.д. Гутиде жерлер сыйға беріліп отырған сенімгерлік қорлар бар. Бұл жүйе арқылы түсетін табыс қоғамның экономикасын арттырады және ғибадатханаларды қалпына келтіру, пати (оттығу үйлері), матам (пасторлар үйлері) және хити немесе дхунге дхаралар (тастан жасалған су бұрғылары) сияқты түрлі жобаларға қолданылады. Сондай-ақ, бұл ақша әр түрлі мерекелер, салт-дәстүрлер, рәсімдер мен рәсімдер үшін қолданылады. Бұл жүйе жерді өңдеп, құрылысшылар мен шилпакарлар (кират және лиххви кезеңдерінде мандир, ступа және ғибадатханаларда жұмыс істеген невар тумалары) сияқты топтарды тарту арқылы жергілікті қоғамдастықпен байланысты. Сонымен қатар олар Лалитпур, Бхактапур және Катманду маңындағы ғибадатханаларда ағаш, металл және мыс оюмен айналысты. Невари немесе непал мәдениетінде гутиге жер беру өте жомарт іс болып саналады және діни құндылықтары бар деп есептеледі. Тарихи тұрғыдан алғанда, патшалар, патшазадалар және қарапайым адамдар жеті ұрпаққа рухани құтқарылу әкеледі деп сеніп, гутиге жер сыйлаған. Гүтилерге жер беру қоғамдағы мәртебелі белгі болып саналды. Сонымен қатар, адамдар өздерінің жерлерін мемлекет тәркілеуіне жол бермеу үшін сыйға тартты, өйткені гути жерін тәркілеу үлкен қылмыс болып саналды. Жер сыйлау әр түрлі жұмыстарды атқаруға және тұрақты табыс табуға мүмкіндік беретін негіз болды.